Bốn nhà mạng châu Âu liên kết, tìm cách giảm phụ thuộc Starlink

Hình ảnh trích từ video cho thấy tên lửa đẩy Falcon 9 mang theo 60 vệ tinh Starlink của SpaceX rời bệ phóng tại Trạm không quân Mũi Canaveral, bang Florida (Mỹ). Ảnh: AP/TTXVN

Qua đó, nhằm giảm sự phụ thuộc vào Starlink của tỷ phú Elon Musk và tăng khả năng tự chủ của châu Âu trong lĩnh vực thông tin liên lạc.

Bốn tập đoàn trên ngày 19/10 cho biết đang xem xét cùng tham gia đấu thầu quyền sử dụng một phần băng tần dành cho dịch vụ di động qua vệ tinh (MSS). Giấy phép khai thác các tần số này sẽ hết hạn vào tháng 5/2027, trong khi SpaceX, công ty vận hành Starlink, cũng đang muốn giành quyền sử dụng để mở rộng dịch vụ tại châu Âu.

Theo ý định thư được bốn doanh nghiệp ký kết, liên minh muốn sử dụng các tần số này để mở rộng vùng phủ sóng, nhất là tại những khu vực mạng viễn thông mặt đất còn yếu, đồng thời tăng khả năng duy trì hoạt động của các mạng công cộng trong trường hợp xảy ra sự cố và bảo đảm an toàn cho các hệ thống thông tin liên lạc thiết yếu.

Các tập đoàn dự kiến cùng đầu tư xây dựng hạ tầng mặt đất và hệ thống vận hành, nhưng sẽ không trực tiếp đầu tư vào một mạng lưới vệ tinh riêng. Thay vào đó, vệ tinh sẽ do một đối tác chuyên về lĩnh vực này cung cấp. Đối tác hiện chưa được lựa chọn.

Kế hoạch trên cũng không ảnh hưởng đến những thỏa thuận hợp tác mà từng tập đoàn đã thiết lập. Chẳng hạn Vodafone đã thành lập liên doanh với AST SpaceMobile của Mỹ, doanh nghiệp đang phát triển dịch vụ cho phép điện thoại di động kết nối trực tiếp với vệ tinh.

Động thái của bốn nhà mạng diễn ra trong bối cảnh vấn đề tự chủ số ngày càng được châu Âu quan tâm, đặc biệt kể từ khi xung đột tại Ukraine bùng phát. Vai trò ngày càng lớn của Starlink trong hệ thống thông tin liên lạc đã làm nổi rõ sự phụ thuộc của châu Âu vào công nghệ và dịch vụ của Mỹ. Mối lo này càng gia tăng sau sự cố gián đoạn dịch vụ Starlink tại Ukraine trong tuần trước.

Trước tình trạng phụ thuộc ngày càng lớn vào Starlink, Ủy ban châu Âu (EC) muốn dành một phần băng tần vệ tinh 2 GHz cho các doanh nghiệp châu Âu. Đây là dải tần cho phép điện thoại thông minh kết nối trực tiếp với vệ tinh, kể cả tại những nơi không có mạng di động mặt đất.

Băng tần này hiện do hai công ty Mỹ là Viasat và EchoStar khai thác, nhưng giấy phép sẽ hết hạn vào năm 2027. Việc phân bổ lại băng tần vì thế đang trở thành vấn đề có ý nghĩa chiến lược, trong bối cảnh SpaceX ngày càng thể hiện rõ tham vọng mở rộng từ Internet vệ tinh sang dịch vụ viễn thông di động.

Tại Mỹ, SpaceX gần đây đã mua thêm một băng tần dành cho thông tin di động, nâng tổng giá trị các thương vụ mua tần số trong lĩnh vực này lên 28 tỷ USD chỉ trong vòng một năm. Việc nắm giữ thêm các tần số cần thiết sẽ giúp SpaceX đẩy mạnh dịch vụ kết nối trực tiếp giữa vệ tinh và điện thoại, qua đó cạnh tranh ngày càng trực tiếp với các nhà mạng truyền thống.

SpaceX đã phản ứng mạnh trước ý định của Brussels ưu tiên một phần băng tần cho các doanh nghiệp châu Âu. Tập đoàn Mỹ thậm chí cảnh báo động thái này có thể tác động tới tình hình tại Ukraine.

Đối với các nhà mạng châu Âu, việc giấy phép sử dụng băng tần vệ tinh sắp hết hạn mở ra cơ hội hiếm có để giành lại thế chủ động trên một thị trường ngày càng quan trọng. Công nghệ kết nối trực tiếp điện thoại với vệ tinh có thể giúp mở rộng vùng phủ sóng tới những khu vực xa xôi hoặc khó tiếp cận mà không cần xây dựng thêm nhiều trạm phát sóng mặt đất.

Việc liên kết cũng cho phép Orange, Deutsche Telekom, Telefonica và Vodafone cùng chia sẻ chi phí xây dựng hạ tầng thay vì mỗi doanh nghiệp phát triển một hệ thống riêng, qua đó tạo quy mô đủ lớn để cạnh tranh với các nhà cung cấp dịch vụ vệ tinh của Mỹ.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất đối với liên minh này là khoảng cách hiện nay với Starlink. Trong khi kế hoạch của bốn tập đoàn châu Âu mới ở giai đoạn chuẩn bị và chưa lựa chọn được đối tác cung cấp vệ tinh, Starlink đã có lợi thế rất lớn về hạ tầng với hơn 11.000 vệ tinh trên quỹ đạo.

Cuộc cạnh tranh vì thế không chỉ liên quan đến một loại hình dịch vụ viễn thông mới, mà còn gắn với khả năng tự chủ của châu Âu đối với hạ tầng thông tin liên lạc thiết yếu. Việc bốn tập đoàn viễn thông lớn bắt tay nhau cho thấy châu Âu đang tìm cách giành lại thế chủ động trước khi thị trường kết nối trực tiếp giữa vệ tinh và điện thoại bước vào giai đoạn phát triển mạnh.