Những cái bắt tay nâng tầm thương hiệu gạo hữu cơ Đồng Phú

Đằng sau những bao gạo Japonica đạt tiêu chuẩn quốc tế là một hành trình kiên trì liên kết giữa HTX Nông nghiệp hữu cơ Đồng Phú với các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp để ứng dụng khoa học và thương mại hóa tài sản trí tuệ (TSTT).

Nhìn vào cánh đồng lúa Japonica (J02) hữu cơ rộng 65ha của xã Hòa Phú những ngày giữa tháng 6/2026, ít ai biết rằng, nền tảng cho những cây lúa phát triển lại bắt đầu từ những khâu liên kết chặt chẽ với nhà khoa học.

Từ dự án khoa học quốc tế...

Năm 2012, chương trình hợp tác giữa một trường đại học tại Nhật Bản và Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã chọn thôn Thượng Phúc, xã Đồng Phú làm nơi thí điểm canh tác lúa theo nguyên tắc hữu cơ và phương pháp canh tác cải tiến (SRI). Khi đó, khái niệm "hữu cơ" hay "sở hữu trí tuệ trong nông nghiệp" đối với người nông dân tại địa phương vẫn là một điều gì đó rất mơ hồ.

Bà Trịnh Thị Nguyệt, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX Nông nghiệp hữu cơ Đồng Phú, cho biết khi các giáo sư Nhật Bản và giảng viên Học viện Nông nghiệp về đo đạc từng chỉ số kim loại nặng trong đất, xét nghiệm nguồn nước, bà con còn e dè. Nhưng khi nhìn thấy những bông lúa khỏe mạnh không cần thuốc trừ sâu hóa học, tư duy của mọi người đã thay đổi.

HTX đã bắt tay với các nhà khoa học, viện, trường để xây dựng tài sản trí tuệ cho sản phẩm của mình.

Sau khi dự án kết thúc vào năm 2014, thay vì để mô hình "đắp chiếu" như nhiều dự án thử nghiệm khác, HTX Đồng Phú đã chủ động tiếp nhận, chuyển giao toàn bộ quy trình kỹ thuật. Mối liên kết giữa HTX và Học viện Nông nghiệp Việt Nam không đứt gãy mà chuyển sang một giai đoạn mới: giai đoạn ứng dụng sâu và chuẩn hóa quy trình.

Các nhà khoa học tiếp tục đồng hành cùng HTX để thiết lập hệ thống cống lọc nước bằng than hoạt tính đặc thù, kiểm soát nghiêm ngặt các chỉ số đầu vào, từ đó tạo ra nền tảng vững chắc cho sản phẩm lúa gạo của HTX nâng cao giá trị.

Không dừng lại ở đó, trong quá trình phát triển, HTX còn nhận hỗ trợ thiết thực từ, Liên minh HTX TP Hà Nội, Viện Khoa học Kinh tế hợp tác (Liên minh HTX Việt Nam) về khoa học công nghệ, vốn vay, và kết nối đầu ra. Các chương trình này giúp HTX vận hành thành công mô hình trồng lúa hữu cơ khép kín, nâng cao rõ rệt năng suất và giá trị thương hiệu gạo sạch.

...Đến hiện thực hóa tài sản trí tuệ

Một quy trình sản xuất, một sản phẩm tốt nếu không được bảo hộ sẽ rất dễ bị đánh đồng và khó có chỗ đứng trên thị trường. Ý thức được điều đó, những người đứng đầu HTX Đồng Phú đã phối hợp với các cơ quan quản lý và các chuyên gia tư vấn sở hữu trí tuệ để cụ thể hóa thành quả lao động thành các tài sản được pháp luật thừa nhận.

Thương hiệu "Gạo hữu cơ Đồng Phú" đã nhanh chóng được đăng ký nhãn hiệu độc quyền tại Cục Sở hữu trí tuệ. Không dừng lại ở việc bảo hộ cái tên, HTX tiến hành chuẩn hóa bộ nhận diện thương hiệu, hệ thống bao bì, nhãn mác cho từng chủng loại gạo như Bắc Thơm số 7 và dòng lúa cao cấp Japonica (J02).

Để minh bạch hóa tài sản này với người tiêu dùng, HTX đã ứng dụng công nghệ mã số mã vạch và hệ thống tem truy xuất nguồn gốc (QR code). Chỉ với một thao tác quét mã trên điện thoại thông minh, toàn bộ nhật ký sản xuất – từ ngày gieo mạ, bón phân hữu cơ nào, thời gian thu hoạch cho đến đơn vị đóng gói – đều hiển thị minh bạch.

Tài sản trí tuệ lúc này không còn là một chứng nhận, mà trở thành lời cam kết bằng công nghệ độc quyền, giúp sản phẩm "Gạo hữu cơ Đồng Phú" tự bảo vệ mình trước làn sóng hàng giả, hàng nhái.

Sự bài bản trong việc quản trị tài sản trí tuệ đã mang lại thành quả cho những người làm lúa hữu cơ. Trong đó, điều không thể không nhắc đến là sản phẩm gạo hữu cơ của HTX được UBND TP. Hà Nội đánh giá, phân hạng và cấp chứng nhận Sản phẩm OCOP 4 sao.

Đặc biệt, quy trình canh tác của HTX đã chinh phục thành công Tiêu chuẩn hữu cơ Mỹ (USDA) – một trong những chứng nhận khắt khe nhất thế giới, từ đó mở rộng thêm cánh cửa tiêu thụ tới các thị trường xuất khẩu khó tính.

Bắt tay đưa tài sản trí tuệ lên sàn số

Tài sản trí tuệ chỉ thực sự phát huy giá trị kinh tế khi tìm được dòng chảy thương mại ổn định. Chính vì thế, tại tại Ngày hội Lúa Japonica Hữu cơ năm 2026, sự hiện diện của các doanh nghiệp lớn là minh chứng cho thấy chuỗi liên kết "4 nhà" tại Đồng Phú đã vận hành rất trơn tru và chặt chẽ.

Trong đó, Công ty Cổ phần Kinh doanh Chế biến Nông sản Bảo Minh đóng vai trò là mắt xích chiến lược. Doanh nghiệp không chỉ đơn thuần là bên thu mua lúc thu hoạch, mà tham gia cùng HTX ngay từ khâu đầu vào: kiểm soát quy trình chất lượng khép kín, định hướng dòng sản phẩm phù hợp với thị hiếu thị trường và thực hiện bao tiêu toàn bộ sản lượng.

Khách hàng nước ngoài quan tâm đến sản phẩm của HTX.

Bà Bùi Thị Hạnh Hiếu, Tổng giám đốc Công ty Bảo Minh chia sẻ,giá trị của hạt gạo hữu cơ Đồng Phú nằm ở niềm tin và tính minh bạch của quy trình kỹ thuật mà HTX đã liên kết với các nhà khoa học, các đơn vị liên kết nhằm đảm bảo chất lượng khi đến tay người tiêu dùng, đồng thời nâng tầm thương hiệu trên thị trường trong và ngoài nước.

Đặc biệt, để thích ứng với xu hướng kinh tế số năm 2026, mối liên kết này đã có sự chuyển mình mạnh mẽ. Ngay tại Ngày hộiLúa Japonica Hữu cơ năm 2026, một phiên livestream giới thiệu và bán nông sản trực tiếp tại bờ ruộng đã được thực hiện. Thương hiệu gạo Japonica hữu cơ Đồng Phú, với đầy đủ chứng nhận sở hữu trí tuệ và OCOP 4 sao, đã tiếp cận trực tiếp tới hàng vạn người tiêu dùng trên các nền tảng số, cắt giảm các khâu trung gian, mang lại giá trị gia tăng cao nhất cho cả người nông dân và HTX.

Phân tích sâu hơn về mô hình liên kết đặc trưng của HTX Đồng Phú, TS. Mai Quang Vinh, Chủ tịch Hội đồng cố vấn Hiệp hội Nông nghiệp số Việt Nam cho rằng, đây là một bài học cho nhiều HTX đang loay hoay trong bài toán thương mại hóa nông sản.

Theo TS. Mai Quang Vinh, điểm nghẽn lớn nhất của nhiều HTX hiện nay không phải là không có sức lao động, mà là thiếu công nghệ và năng lực xây dựng và quản trị tài sản trí tuệ.Nông dân, thành viên HTX vốn có kinh nghiệm sản xuất nhưng kinh nghiệm đó nếu không được chuẩn hóa bằng quy trình khoa học thì không thể trở thành hàng hóa đạt tiêu chuẩn. HTX Đồng Phú đã lên kết với các viện, trường, doanh nghiệp để xây dựng một quy trình canh tác đạt chuẩn USDA, từ đó từng bước xây dựng và vận hành các tài sản trí tuệ một cách hiệu quả.

Tuy nhiên, vị chuyên gia này cũng lưu ý, tài sản trí tuệ nếu chỉ dừng lại ở giấy chứng nhận nhãn hiệu tập thể, OCOP thì vẫn là "tài sản chết".

Thay vào đó, phải tìm cách để tài sản trí tuệ sinh lời bằng cách liên kết với doanh nghiệp như cách Công ty Bảo Minh đang đồng hành cùng HTX Đồng Phú. Doanh nghiệp có thị trường, có tư duy thương mại và năng lực số hóa để đưa nhãn hiệu độc quyền của HTX lên môi trường thương mại điện tử một cách hiệu quả và bền vững, thông qua các giải pháp như livestream tại không gian thực địa, minh bạch dữ liệu bằng mã QR. Sự kết hợp giữa quy trình khoa học của viện trường, năng lực sản xuất của HTX và tư duy thị trường của doanh nghiệp chính là cách làm hiệu quả cho nông nghiệp sinh thái hiện đại.