Những cây cầu kết nối phát triển Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai

Các đại biểu thực hiện nghi thức động thổ cầu Cát Lái. (Ảnh: Công Phong/TTXVN)

Giữa tháng 1/2026, ba dự án xây dựng cầu quy mô lớn kết nối Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Đồng Nai đã đồng loạt động thổ. Các dự án này được triển khai gấp rút trong thời gian qua nhằm tháo gỡ các “điểm nghẽn” hạ tầng giao thông, mở ra không gian phát triển cho hai địa phương trong khu vực Đông Nam Bộ.

Gỡ “điểm nghẽn” giao thông

Thành phố Hồ Chí Minh có hệ thống cảng biển lớn như Cát Lái, Hiệp Phước, Cái Mép-Thị Vải và sân bay Tân Sơn Nhất; trong khi Đồng Nai có Cảng hàng không quốc tế Long Thành, cảng Phước An và mạng lưới cao tốc đang hình thành.

Tuy nhiên, lưu thông giữa hai địa phương hiện vẫn chủ yếu dựa vào các tuyến giao thông truyền thống như Quốc lộ 1, Xa lộ Hà Nội, Tỉnh lộ 25B hay các tuyến vào cảng Cát Lái.

Thời gian gần đây, nhiều dự án giao thông quan trọng đã và đang được triển khai nhằm giải quyết các “điểm nghẽn,” nhưng việc phát triển hạ tầng vẫn thiếu đồng bộ, chưa đáp ứng yêu cầu “đi trước một bước,” nhất là trong kết nối liên vùng.

Thực trạng này khiến ùn tắc ngày càng nghiêm trọng, làm gia tăng thời gian vận chuyển và chi phí logistics cho doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, lãnh đạo Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Đồng Nai đã trao đổi, thống nhất triển khai các dự án hạ tầng giao thông kết nối. Các cầu Cát Lái, Long Hưng, Phú Mỹ 2 là sản phẩm cụ thể, là minh chứng rõ ràng cho sự phối hợp chặt chẽ, quyết tâm cao giữa hai địa phương.

Chỉ trong thời gian ngắn, hai địa phương đã hoàn thành các thủ tục để lựa chọn nhà đầu tư và ngày 15/1 đã đồng loạt động thổ 3 dự án này.

Ủy ban Nhân dân tỉnh Đồng Nai đã hoàn tất việc lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt đối với hai dự án cầu Cát Lái và cầu Long Hưng bắc qua sông Đồng Nai theo phương thức đối tác công tư (PPP)-Hợp đồng BT. Tổng Công ty Xây dựng số 1 (CC1) đứng đầu Liên danh nhà đầu tư.

Phó Thủ tướng Mai Văn Chính phát biểu tại lễ động thổ cầu Cát Lái. (Ảnh: Công Phong/TTXVN)

Trong khi đó, hai dự án cầu Phú Mỹ 2 và cầu Cần Giờ cũng được Thành phố Hồ Chí Minh triển khai nhằm hoàn thiện mạng lưới giao thông hướng Nam của thành phố, tăng cường kết nối liên vùng.

Nếu như cầu Cần Giờ giúp kết nối khu vực trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh với Cần Giờ để phát triển hướng biển, thì cầu Phú Mỹ 2 đóng vai trò mở không gian phát triển qua Đồng Nai.

Cầu Phú Mỹ 2 có chiều dài khoảng 6,3km, quy mô 8 làn xe, tổng mức đầu tư khoảng 23.186 tỷ đồng. Điểm đầu giao với đường Nguyễn Hữu Thọ (khu Nam Thành phố Hồ Chí Minh), điểm cuối tại xã Đại Phước (tỉnh Đồng Nai), kết nối trực tiếp với Cảng hàng không quốc tế Long Thành.

Đây không chỉ là các công trình giao thông đơn lẻ, mà được xác định là những mắt xích hạ tầng chiến lược, góp phần mở rộng không gian phát triển đô thị-công nghiệp-logistics, giảm tải áp lực cho các trục giao thông hiện hữu như Xa lộ Hà Nội, cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Long Thành-Dầu Giây.

Mở không gian kết nối

Nhiều năm qua, Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục khẳng định vai trò là đầu tàu kinh tế của cả nước. Thành phố đang đứng trước cơ hội phát triển mang tính bước ngoặt, khi định hướng mở rộng không gian đô thị và tăng cường liên kết vùng ngày càng được đẩy mạnh.

Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Lộc Hà cho biết, việc mở rộng không gian phát triển và tăng cường liên kết vùng sẽ tạo nền tảng để thành phố hình thành một siêu đô thị đa trung tâm trong tương lai.

Thành phố Hồ Chí Minh đã chủ động lựa chọn và đồng loạt triển khai các dự án hạ tầng then chốt, có khả năng giải quyết các điểm nghẽn chiến lược và mở ra những không gian phát triển mới.

Theo Ủy ban Nhân dân tỉnh Đồng Nai, việc đầu tư xây dựng cầu Cát Lái là một quyết định có tầm nhìn dài hạn, nhằm tháo gỡ căn cơ điểm nghẽn này, mở ra dư địa phát triển mới, giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực và cải thiện chất lượng sống của người dân hai địa phương.

Dự án cầu Cát Lái nằm trên địa bàn xã Đại Phước (tỉnh Đồng Nai) và phường Cát Lái (Thành phố Hồ Chí Minh); trong đó, điểm cuối giao với cao tốc Bến Lức-Long Thành. Tổng chiều dài của dự án khoảng 11,64km, đảm bảo quy mô 6 làn xe cơ giới và 2 làn xe thô sơ. Tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 18.299 tỷ đồng, với thời gian xây dựng từ năm 2026 và dự kiến khai thác năm 2029.

Đây là một trong những dự án cấp bách của tỉnh Đồng Nai, cần sớm triển khai thực hiện để phục vụ cho khai thác sân bay Long Thành, kết nối với Thành phố Hồ Chí Minh. Việc đầu tư xây dựng cầu Cát Lái nhằm tăng cường kết nối tỉnh Đồng Nai và Thành phố Hồ Chí Minh, tạo động lực phát triển kinh tế-xã hội trên địa bàn tỉnh Đồng Nai, giảm tải áp lực giao thông cho phà Cát Lái, vốn thường xuyên quá tải.

Phà Cát Lái, nơi sẽ xây dựng cầu Cát Lái. (Ảnh: Công Phong/TTXVN)

Cầu chính có kết cấu cầu dây văng, hai mặt phẳng dây, với khẩu độ nhịp chính 450 m, là một trong những cầu dây văng có khẩu độ lớn nhất trong khu vực Thành phố Hồ Chí Minh-Đồng Nai hiện nay, đáp ứng yêu cầu thông thuyền và khai thác cảng trên sông Đồng Nai và các hoạt động của tàu thuyền ra vào các cảng, bến trong khu vực.

Cùng trên sông Đồng Nai, dự án xây dựng cầu Long Hưng (cầu Đồng Nai 2) hướng tới kết nối giao thông từ khu vực phía Bắc và Đông Bắc Thành phố Hồ Chí Minh với tỉnh Đồng Nai, hỗ trợ giải quyết tình trạng ùn tắc giao thông trên tuyến Xa lộ Hà Nội, tuyến Long Thành-Dầu Giây.

Dự án sẽ trực tiếp thúc đẩy quá trình đô thị hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh của Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Công trình nằm trên địa bàn phường Long Phước (Thành phố Hồ Chí Minh) và phường Tam Phước, xã An Phước (tỉnh Đồng Nai), với điểm cuối giao với cao tốc Biên Hòa-Vũng Tàu.

Cầu Long Hưng có tổng chiều dài toàn tuyến khoảng 9,8km, tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng gần 11.496 tỷ đồng, thời gian xây dựng dự kiến từ năm 2026 đến năm 2028.

Hai dự án này được triển khai theo hợp đồng BT (xây dựng-chuyển giao), với cơ chế thanh toán bằng nguồn ngân sách nhà nước và ngân sách thu được từ đấu giá quyền sử dụng các khu đất.

Nhà đầu tư cam kết huy động đầy đủ và kịp thời các nguồn lực tốt nhất về tài chính, nhân sự, thiết bị, công nghệ để tổ chức thi công khoa học, bảo đảm tiến độ, chất lượng, an toàn và mỹ thuật của công trình.

Theo ông Lê Bảo Anh, Tổng Giám đốc CC1, để thể hiện thiện chí, trách nhiệm và năng lực thực chất của nhà đầu tư, Liên danh đã chủ động thống nhất giảm 5% giá trị hợp đồng BT, không bao gồm chi phí giải phóng mặt bằng và chi phí dự phòng trong tổng mức đầu tư.

Đây không phải là một yếu tố mang tính thương mại đơn thuần, mà là cam kết rõ ràng về hiệu quả đầu tư, về trách nhiệm chia sẻ với Nhà nước và xã hội.

Việc triển khai đồng thời các dự án đầu tư công và các dự án theo hình thức PPP thể hiện rõ tinh thần đổi mới trong tư duy phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Đồng Nai, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.

Đây cũng là cơ sở để các địa phương nhanh chóng hiện thực hóa các công trình hạ tầng giao thông quan trọng, mở ra không gian cho phát triển kinh tế-xã hội./.

(TTXVN/Vietnam+)