Những cuốn sách được trao đi

Minh hoạ: BH

Có những cuốn đã cũ kỹ, nhưng cảm giác cầm chúng trên tay rất đặc biệt. Một cuốn sách từng được ai đó đọc, từng nằm trên một chiếc kệ nào đó, từng theo một người qua những năm tháng nào đó, rồi cuối cùng lại tìm được đường đến nhà mình. Nghĩ vậy thôi, cũng thấy vui rồi.

Ba tôi cũng có thói quen tặng sách, mà phải là có duyên mới tặng. Nghe vậy, nhưng cái duyên ấy thật ra đơn giản lắm. Ông đi cắt tóc sau hẻm nhà, thấy đứa con của chị chủ tiệm đang ở độ tuổi tiểu học, đang nghỉ hè và mới từ quê lên, liền bắt chuyện hỏi han. Rồi chốt bằng câu, sẽ mang qua tặng cậu bé một ít cuốn sách, khuyến khích con mang về nhà mà đọc dần. Tin ông đi, đọc sách “lợi hại” lắm, sẽ giúp con học môn Văn giỏi hơn, con tha hồ tưởng tượng tới những nơi chưa từng đặt chân... Rất nhiều câu dỗ dành, thuyết phục hướng về cậu bé mới gặp lần đầu, trong sự ngạc nhiên của chị cắt tóc.

Phần lớn sách được ba tôi gửi làm quà tặng cho vùng xa, vùng sâu. Ông chăm chút viết lời dặn dò vào cuốn sách, rồi nâng niu bỏ vào bao thư, mang ra bưu điện, trả phí trước. Chắc ông đang hình dung cảnh cậu nhóc lên tám lên mười ở một vùng quê xa xôi nào đấy, mở cuốn sách giấy trên tay, nhìn nét chữ viết tay của một người mình chưa từng thấy mặt...

Ở trên tầng thượng nhà tôi có một khoảnh sân rộng, mát mẻ, thêm cây quạt và ít tấm đệm ngồi, thế là có một chiếc thư viện mini. Hai đứa nhóc nhà tôi đảm nhận việc dẫn khách về đọc sách miễn phí. Thêm hai bé mèo cỏ tên Vằn, tên Vàng phụ trợ, cùng chút ít bánh kẹo, thế là nhà tôi trở thành điểm đến quen thuộc của nhiều thế hệ học trò quanh xóm.

Có đứa mang thêm sách báo cũ ở nhà mình đến “hùn vô”, có đứa bảo “mẹ con mới chở trái cây ở vườn lên, biểu đem sang chia cho các bạn”. Thi thoảng, tôi mời cô giáo sang nói chuyện đọc sách với các con, hướng dẫn chúng bí quyết viết chữ sao cho đỡ xấu, chỉ chúng những điều mà cuộc sống hiện đại buộc phải đối diện. Như cách sử dụng điện thoại hữu ích, mạng xã hội, cách kiểm chứng một thông tin, cách bảo vệ mình trước những điều không phải lúc nào cũng đẹp đẽ trên internet...

Có người sẽ bảo, rảnh rang quá nên lo chuyện bao đồng, nhưng thật ra gia đình chúng tôi không dư giả thời gian, càng chẳng giàu có gì. Chỉ là, ba tôi luôn nhắc nhớ tới thuở còn thiếu thốn, khát sách, ham đọc, mỗi lần đi chợ là quẩn quanh ở sạp sách báo, đợi đọc ké cuốn truyện tranh. Lúc ấy, một cuốn sách thuộc về mình thật quý giá. Nó không chỉ là vài trăm trang giấy, mà là ô cửa sổ, là một chuyến tàu đưa một đứa trẻ ra khỏi làng quê, đi tới một thành phố xa xôi, một khu rừng chưa từng biết, một vùng đất mà đôi chân chưa thể đặt tới. Một cuốn sách được trao đúng lúc sẽ giúp một đứa trẻ tin rằng thế giới của mình còn rộng hơn rất nhiều.

Bây giờ, tôi vẫn bắt gặp không ít trẻ con đọc ké sách trong siêu thị. Mà đâu phải đứa trẻ nào cũng có cơ hội được dẫn đi chơi, tiếp xúc với sách vở. Có những đứa trẻ lớn lên trong một căn nhà đầy đủ, sách chỉ là một món đồ nằm đâu đó trên kệ. Nhưng cũng không ít đứa trẻ chỉ cần có một cuốn truyện thôi, là đã vui cả ngày.

Ba tôi sẽ không biết những đứa trẻ đã đọc cuốn sách ấy lúc nào, đã cười ở trang nào, đã buồn vì nhân vật nào, hay đã từng ôm cuốn sách vào lòng trước khi đi ngủ. Nhưng ông tin rằng, ít nhất một lần, cuốn sách cũ ấy đã được mở ra, được chuyền từ tay người này sang tay người khác, từ mái nhà này sang mái nhà khác, từ một mùa tuổi thơ sang một đời người. Cuốn sách có thể tiếp tục sống một đời khác, và biết đâu, mở ra một đời khác cho một đứa trẻ.