Trời lạnh, căn bệnh hô hấp nào dễ tấn công người cao tuổi?

Thời tiết chuyển lạnh, hanh khô là điều kiện thuận lợi khiến các bệnh lý đường hô hấp gia tăng, trong đó có viêm phổi. Bệnh có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, nhưng đặc biệt hơn là người cao tuổi bởi sức đề kháng và chức năng bảo vệ đường hô hấp suy giảm theo tuổi tác.

Người cao tuổi có nguy cơ mắc viêm phổi cao hơn

Viêm phổi là tình trạng nhiễm trùng tại nhu mô phổi, thường do vi khuẩn, virus hoặc các tác nhân gây bệnh khác. Bệnh có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, nhưng người cao tuổi, đặc biệt là người từ 65 tuổi trở lên có nguy cơ mắc bệnh và gặp biến chứng cao hơn.

Theo tuổi tác, khả năng bảo vệ tự nhiên của đường hô hấp suy giảm, khiến cơ thể khó loại bỏ các tác nhân gây bệnh. Bên cạnh đó, thời tiết lạnh, hanh khô có thể ảnh hưởng đến cơ chế bảo vệ tự nhiên của đường hô hấp, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng hô hấp.

Nguy cơ càng đáng lưu ý ở những người có bệnh nền như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen phế quản, bệnh tim mạch, đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch. Khi mắc viêm phổi, các bệnh lý nền có thể trở nên nghiêm trọng hơn, khiến quá trình điều trị phức tạp và thời gian hồi phục kéo dài.

Cảnh giác nguy cơ viêm phổi ở người cao tuổi khi trời chuyển lạnh. (Ảnh CDC Hà Nội)

Triệu chứng viêm phổi ở người cao tuổi dễ bị bỏ qua

Các bác sĩ Bệnh viện Lão khoa Hà Nội cho biết các triệu chứng viêm phổi thường gặp gồm ho, ho có đờm, sốt, rét run, đau ngực, khó thở, mệt mỏi và chán ăn. Tuy nhiên, ở người cao tuổi, bệnh đôi khi không biểu hiện điển hình như ở người trẻ. Không ít trường hợp người bệnh cao tuổi không sốt hoặc chỉ sốt nhẹ, không ho nhiều mà chủ yếu xuất hiện tình trạng mệt mỏi bất thường, ăn uống kém, suy nhược, thở nhanh hoặc lú lẫn. Một số người có thể đột ngột giảm khả năng vận động, sinh hoạt, mất định hướng hoặc thay đổi trạng thái tinh thần.

Do những biểu hiện này dễ bị nhầm lẫn với tình trạng suy giảm sức khỏe thông thường ở người già, gia đình có thể bỏ qua giai đoạn đầu của bệnh. Vì vậy, việc theo dõi những thay đổi dù nhỏ so với trạng thái sức khỏe thường ngày có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện sớm viêm phổi.

Không chủ quan trước các dấu hiệu cảnh báo

Người cao tuổi cần được thăm khám khi xuất hiện tình trạng ho kéo dài, sốt, khó thở, đau ngực hoặc mệt mỏi tăng dần. Việc thăm khám giúp bác sĩ xác định nguyên nhân, đánh giá mức độ tổn thương phổi và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Đặc biệt, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế cấp cứu ngay khi có các dấu hiệu như khó thở nhiều, thở gắng sức; môi, da hoặc đầu ngón tay tím tái; lú lẫn đột ngột, giảm tỉnh táo; ho ra máu, đau ngực dữ dội hoặc tình trạng sức khỏe xấu đi nhanh chóng.

Viêm phổi ở người cao tuổi có thể tiến triển nặng, dẫn đến suy hô hấp, nhiễm khuẩn huyết và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng của các cơ quan. Do đó, không nên tự theo dõi hoặc điều trị tại nhà khi xuất hiện những dấu hiệu bất thường.

Chủ động phòng ngừa viêm phổi khi thời tiết chuyển lạnh

Bệnh viện Lão khoa Hà Nội khuyến cáo, để giảm nguy cơ mắc viêm phổi, người cao tuổi và gia đình cần chú trọng các biện pháp bảo vệ sức khỏe, nhất là trong thời điểm giao mùa và mùa lạnh.

Trước hết, cần giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng đầu, cổ và ngực khi ra ngoài; hạn chế thay đổi nhiệt độ đột ngột. Người cao tuổi nên uống đủ nước phù hợp với tình trạng sức khỏe và hướng dẫn của bác sĩ, duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ, cân đối để nâng cao thể trạng.

Môi trường sống cần được giữ thông thoáng, sạch sẽ, tránh khói thuốc lá và các yếu tố gây kích ứng đường hô hấp. Người cao tuổi nên duy trì thói quen rửa tay thường xuyên, vệ sinh đường hô hấp, hạn chế tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh truyền nhiễm đường hô hấp.

Bên cạnh đó, cần duy trì vận động thể lực phù hợp với khả năng, kiểm soát tốt các bệnh lý nền và tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ. Tiêm vaccine phòng phế cầu, cúm và các vaccine phòng bệnh hô hấp phù hợp là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như hạn chế biến chứng nặng.

Đối với người cao tuổi, đặc biệt là những người có bệnh lý nền, không nên chủ quan trước các thay đổi bất thường về sức khỏe khi thời tiết chuyển lạnh. Gia đình cần quan sát sát sao tình trạng ăn uống, sinh hoạt, nhịp thở và trạng thái tinh thần của người bệnh để kịp thời phát hiện dấu hiệu bất thường.

Không tự chẩn đoán viêm phổi tại nhà. Người bệnh không tự ý sử dụng kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ bởi viêm phổi có thể do nhiều tác nhân khác nhau, cần được xác định nguyên nhân để điều trị phù hợp. Phát hiện sớm, thăm khám kịp thời và điều trị đúng nguyên nhân là những yếu tố quan trọng giúp hạn chế nguy cơ bệnh diễn tiến nặng, bảo vệ sức khỏe và chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi.