Những điểm đáng chú ý từ chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Trump

Chuyến thăm cấp nhà nước kéo dài hai ngày của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Bắc Kinh là một trong những tin tức quốc tế nổi bật trong tuần này. Chuyến thăm bao gồm các cuộc thảo luận với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình về Đài Loan, Iran và thương mại. Tuy nhiên, chuyến đi hầu như chưa mang lại kết quả cụ thể nào đối với những bất đồng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Dưới đây là những điểm nổi bật từ chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của một tổng thống Mỹ kể từ năm 2017.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump thăm Thiên Đàn ở Bắc Kinh ngày 14/5/2026. (Ảnh: AP)

Không có đột phá về Iran

Trước chuyến đi, ông Trump giảm nhẹ tầm quan trọng của vai trò Trung Quốc trong vấn đề Iran, dù các cố vấn của ông cho rằng Bắc Kinh - một khách hàng lớn mua dầu Iran - có thể đóng vai trò quan trọng trong việc tìm giải pháp cho cuộc xung đột đang tạo ra cuộc khủng hoảng lớn nhất trong nhiệm kỳ của ông Trump.

Xung đột giữa Mỹ-Israel và Iran đã làm lu mờ nhiều ưu tiên chính sách khác, đẩy giá năng lượng tăng và gây khó khăn cho đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11. Ông Trump kết thúc chuyến đi mà không có dấu hiệu rõ ràng nào cho thấy ông đã giành được sự hỗ trợ của Trung Quốc.

Hiện vẫn chưa rõ Bắc Kinh có sẵn sàng gây áp lực lên Iran đến mức nào, hoặc họ muốn nhận lại điều gì.

Ông Trump gợi ý rằng ông có thể nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với các nhà máy lọc dầu Trung Quốc làm ăn với Iran - điều có thể làm suy yếu một trong số ít biện pháp cụ thể mà Mỹ từng dùng để trừng phạt Trung Quốc vì hỗ trợ Tehran.

Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình.

“Chúng tôi có quan điểm rất giống nhau. Chúng tôi muốn chuyện này chấm dứt. Chúng tôi không muốn họ có vũ khí hạt nhân. Chúng tôi muốn các eo biển được mở", ông Trump nói tại Bắc Kinh.

Ông Tập không phản hồi trực tiếp. Cùng thời điểm đó, Bộ Ngoại giao Trung Quốc ra tuyên bố với giọng điệu thận trọng hơn: “Cuộc xung đột này lẽ ra không bao giờ nên xảy ra và không có lý do gì để tiếp diễn”, đồng thời cho biết Trung Quốc muốn giúp các bên tìm kiếm hòa bình.

Nghi thức ngoại giao lấn át chính sách

Trong chuyến thăm, ông Trump nói về các thỏa thuận với Trung Quốc về mua nông sản Mỹ, thịt bò và máy bay Boeing, nhưng các chi tiết rất mơ hồ.

Ông rời Bắc Kinh mà không gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại sẽ hết hạn cuối năm nay. Thị trường cũng thất vọng khi thương vụ Trung Quốc mua 200 máy bay Boeing mà ông Trump nhắc đến không lớn như kỳ vọng. Giá đậu tương Mỹ giảm xuống mức thấp nhất hơn hai tuần sau hội nghị do không có thỏa thuận cụ thể nào cho nông sản Mỹ.

Tổng thống Mỹ Donald Trump được Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình chào đón tại khu vườn Trung Nam Hải ở Bắc Kinh. (Ảnh: Reuters)

Ở các vấn đề lớn như mở rộng thương mại, trí tuệ nhân tạo hay Đài Loan, hai bên dường như chỉ đồng ý tiếp tục đối thoại thay vì đạt tiến triển cụ thể. Hai bên đồng ý thành lập các hội đồng riêng về thương mại và đầu tư song phương, nhưng Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị cho biết các chi tiết vẫn đang được thảo luận.

Khác với năm 2017, lần này hai nhà lãnh đạo không ra tuyên bố chung trước truyền thông, cũng không công bố tài liệu tóm tắt hay kết quả chính thức của cuộc gặp. Các tuyên bố từ phía Trung Quốc cũng hầu như không đề cập cụ thể tới các cam kết mua hàng hay nhượng bộ nào từ Bắc Kinh.

Một nguồn tin thân cận với công tác chuẩn bị cho biết Nhà Trắng thực tế không gây áp lực lớn để đạt được một “thỏa thuận lịch sử”. Nói cách khác, phần nghi thức và biểu tượng của chuyến thăm nổi bật hơn kết quả chính sách thực tế. Ông Tập Cận Bình tiếp đón ông Trump bằng đội danh dự diễu hành và các món đặc sản Bắc Kinh.

Sự im lặng chiến lược về Đài Loan

Sau vòng đàm phán đầu tiên hôm thứ Năm, giới phóng viên muốn biết một điều: hai nhà lãnh đạo đã nói gì về Đài Loan? Đứng cạnh ông Tập Cận Bình tại Thiên Đàn ở Bắc Kinh, ông Trump lần này gần như im lặng. Ông không đề cập gì đến Đài Loan.

Trong khi đó, Trung Quốc nhanh chóng công bố tóm tắt phát biểu của ông Tập trong cuộc gặp kín. Nhà lãnh đạo Trung Quốc cảnh báo rằng việc xử lý sai bất đồng về Đài Loan có thể đẩy quan hệ Trung-Mỹ vào “một tình thế nguy hiểm”.

Trên đường trở về Washington, ông Trump cuối cùng nói thêm đôi chút. Theo ông, ông Tập muốn biết rõ lập trường của Mỹ về việc này. “Tôi nói rằng tôi không bàn về chuyện đó”, ông Trump cho biết.

Ông Trump cũng không cam kết bán thêm vũ khí cho Đài Loan và cho biết sẽ quyết định sau.

Thể hiện thiện chí

Ông Trump vốn nổi tiếng hay nói ngoài kịch bản, nhưng ở Bắc Kinh, ông bám sát nội dung chuẩn bị sẵn, kể cả trong bài phát biểu nâng cốc tại quốc yến với ông Tập Cận Bình hôm thứ Năm.

Một quan chức Nhà Trắng cho biết ông Trump rất muốn tạo ra một hội nghị thượng đỉnh giúp cải thiện quan hệ, trong khi giới lãnh đạo Trung Quốc vốn không thích những bất ngờ trong các sự kiện được chuẩn bị kỹ lưỡng.

Về phần mình, ông Tập vừa thể hiện thiện chí vừa đưa ra những cảnh báo cứng rắn, nhấn mạnh rằng quan hệ Trung-Mỹ vừa có hợp tác vừa đầy căng thẳng.