Những điều bí ẩn ít biết về loài hoa lan được mệnh danh 'giấc mộng vua Trần'

Loài hoa mà nhà khoa học phát hiện sau người đi rừng

Sức hút của địa lan trần mộng không chỉ đến từ yếu tố khan hiếm. Loài lan này còn được gọi là "lan tiến vua", gắn với truyền thuyết vua Trần Anh Tông nằm mơ thấy một loài hoa lạ và sau đó được dâng tặng chậu lan giống hệt trong giấc mộng. Địa lan trần mộng chỉ có bốn màu đặc trưng gồm vàng chanh, xanh lơ, xanh ngọc và vàng nâu, trong đó màu xanh ngọc được ưa chuộng nhất nhờ vẻ đẹp thanh nhã và ý nghĩa thịnh vượng.

Khi được chăm sóc đúng cách, địa lan trần mộng cho ngồng hoa mọc từ gốc, vươn cao gấp đôi thân cây, cánh hoa dày, bền màu và tỏa hương thơm ngọt, dịu, không hắc. Thời gian chơi hoa có thể kéo dài gần ba tháng, lâu hơn nhiều so với các giống lan phổ biến trên thị trường, trở thành điểm khác biệt khiến dòng lan này luôn được xếp vào nhóm cao cấp mỗi dịp Tết.

Loài hoa được mệnh danh 'giấc mộng vua Trần'.

Theo PGS.TS Đặng Văn Đông, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu rau quả, người có nhiều năm nghiên cứu về hoa lan cho biết, lan trần mộng là tên gọi dân gian của một nhóm lan rừng bản địa Việt Nam, được ghi nhận chủ yếu trong thực tiễn khai thác và chơi lan của người dân trước khi được nhắc tới một cách có hệ thống trong các tài liệu chuyên khảo về lan rừng.

Về nguồn gốc, lan trần mộng phân bố tự nhiên tại các khu vực rừng núi trung du và miền núi phía Bắc và Bắc Trung Bộ, đặc biệt ở những vùng rừng ẩm, có độ che phủ cao, khí hậu mát và chênh lệch nhiệt độ ngày – đêm rõ rệt. Trong tự nhiên, cây thường sinh trưởng bám trên thân cây gỗ lớn hoặc đá rêu, ở những nơi ít bị tác động trực tiếp bởi con người.

"Về lịch sử phát hiện và ghi nhận, lan trần mộng không phải là loài được mô tả sớm trong các tài liệu thực vật học kinh điển như nhiều loài lan có tên khoa học quốc tế rõ ràng. Thay vào đó, loài này được biết đến trước hết qua kinh nghiệm dân gian của người đi rừng, người sưu tầm lan từ nhiều thập kỷ trước. Từ khoảng những năm 1990–2000, khi phong trào sưu tầm và chơi lan rừng phát triển mạnh ở Việt Nam, lan trần mộng mới bắt đầu được ghi nhận, mô tả hình thái và trao đổi rộng rãi trong cộng đồng chơi lan, các diễn đàn chuyên ngành và một số tài liệu tổng hợp về lan rừng bản địa .

Có thể nói, lan trần mộng là một đối tượng lan rừng được "phát hiện" từ thực tiễn trước, khoa học theo sau, và đến nay vẫn đang trong quá trình được tiếp tục nghiên cứu, chuẩn hóa tên gọi và đặc điểm sinh học một cách đầy đủ hơn", PGS.TS Đặng Văn Đông cho biết.

Những điều riêng có ở hoa lan trần mộng

Chuyên gia cho hay, so với nhiều loài lan rừng phổ biến khác, lan trần mộng có một số đặc điểm hình thái và sinh trưởng khá đặc trưng, giúp người chơi lan có kinh nghiệm có thể nhận diện tương đối chính xác nếu quan sát kỹ tổng thể cây, lá và hoa.

Lan trần mộng thuộc nhóm lan đa thân, thân thường thon dài, không phình to thành giả hành rõ rệt như nhiều loài hoàng thảo. Thân mềm, màu xanh nhạt đến xanh vàng, khi trưởng thành có xu hướng hơi rủ hoặc buông tự nhiên. Các đốt thân tương đối đều, khoảng cách giữa các đốt không quá dài, tạo cảm giác thân "liền mạch", thanh thoát.

Lá mỏng, mềm, bản lá hẹp đến trung bình, hình mác hoặc thuôn dài. Màu lá xanh sáng, mặt lá hơi bóng, mép lá nguyên, đầu lá thường nhọn. Lá mọc so le dọc theo thân, ít dày và không xếp lớp dày đặc, khác với nhiều loài lan rừng có lá dày, cứng hoặc mọc tập trung ở ngọn.

Đặc điểm hoa – yếu tố nhận diện quan trọng nhất là hoa lan trần mộng thường không lớn, nhưng có vẻ đẹp tinh tế, thanh nhã, đúng với tên gọi "trần mộng". Cánh hoa mảnh, hơi cong hoặc xoắn nhẹ, tạo cảm giác mềm mại, bay. Màu sắc hoa thường là trắng ngà, trắng xanh hoặc phớt hồng nhạt, họng hoa có thể điểm sắc vàng nhạt hoặc hồng tím rất nhẹ. Hoa thường mọc đơn lẻ hoặc thành chùm nhỏ, không dày đặc, không rực rỡ như các loài lan thương mại lai tạo.

Trần mộng là loài lan rừng quý hiếm được ưa thích.

Lan trần mộng ưa điều kiện thoáng gió, ẩm nhưng không ướt, rất nhạy cảm với úng nước. Khả năng thích nghi môi trường không quá rộng, vì vậy cây giữ được dáng tự nhiên, ít biến dạng nếu được chăm sóc đúng điều kiện.

So với hoàng thảo, thân lan trần mộng mềm hơn, hoa nhỏ và tinh tế hơn, không phô trương. So với phi điệp thì lá mỏng hơn, hoa không to, màu sắc nhẹ và trầm. So với lan lá dày (như một số lan hài, lan kiếm) thì lá trần mộng mảnh, mềm, không dựng cứng.

"Lan trần mộng không gây ấn tượng bằng kích thước hay màu sắc rực rỡ, mà nổi bật ở dáng cây thanh thoát, lá mảnh, hoa nhẹ và có chiều sâu thẩm mỹ, rất phù hợp với người chơi lan theo hướng thưởng lãm, tinh tế và gần với vẻ đẹp tự nhiên của lan rừng", PGS.TS Đặng Văn Đông nhận định.

Lan trần mộng sinh trưởng tốt trong điều kiện nhiệt độ mát, ổn định, thích hợp nhất trong khoảng 18–28 độ C. Cây ưa môi trường có chênh lệch nhiệt độ ngày – đêm nhẹ, giúp quá trình trao đổi chất và phân hóa mầm hoa diễn ra thuận lợi. Khi nhiệt độ vượt quá 32 độ C kéo dài, cây dễ bị suy, cháy lá; ngược lại, nếu nhiệt độ xuống thấp dưới 12–13 độ C trong thời gian dài, sinh trưởng bị chậm và khả năng ra hoa giảm.

Độ ẩm thích hợp cho lan trần mộng dao động trong khoảng 70–85%. Cây ưa ẩm cao nhưng yêu cầu môi trường phải thông thoáng, không đọng nước kéo dài. Trong tự nhiên, lan phát triển mạnh vào mùa mưa hoặc thời kỳ có sương ẩm, trong khi giai đoạn khô lạnh cây sinh trưởng chậm lại nhưng vẫn duy trì trạng thái ổn định nếu không bị khô hạn kéo dài.

Lan trần mộng là loài lan ưa ánh sáng tán xạ, với cường độ trung bình, tương đương khoảng 40–60% ánh sáng tự nhiên. Trong tự nhiên, cây thường sinh trưởng dưới tán rừng thưa, nơi có ánh sáng buổi sáng sớm hoặc cuối chiều. Ánh nắng trực tiếp, đặc biệt vào buổi trưa, dễ gây cháy lá, khô ngọn và ảnh hưởng xấu đến sinh trưởng của cây.

Lan trần mộng thường phân bố ở độ cao từ khoảng 300 đến 1.200 m so với mực nước biển. Ở vùng thấp, cây chỉ sinh trưởng tốt khi có tiểu khí hậu mát và ẩm; trong khi đó, ở vùng cao hơn, tốc độ sinh trưởng chậm hơn nhưng cây phát triển ổn định, hoa bền và màu sắc thanh nhã hơn.

Trong tự nhiên, lan trần mộng chủ yếu là lan phụ sinh, bám trên thân cây gỗ lớn hoặc đá có phủ rêu, nơi thoát nước nhanh sau mưa. Môi trường sinh trưởng đặc trưng là thoáng gió nhẹ, ẩm nhưng không úng, ít bị tác động bởi ô nhiễm và có nguồn nước, không khí tương đối sạch, hàm lượng khoáng thấp, giàu mùn tự nhiên.

Lan trần mộng rất khó nhân giống nên chúng quý hiếm.

"Những đặc điểm sinh thái trên cho thấy lan trần mộng là loài lan rừng ưa môi trường mát, ẩm, ánh sáng nhẹ và ổn định. Khi đưa vào trồng và chăm sóc, cần tái tạo gần nhất điều kiện tiểu khí hậu rừng ẩm tự nhiên để cây sinh trưởng bền, phát triển khỏe và ra hoa đúng đặc tính vốn có", PGS.TS Đặng Văn Đông cho biết.

Nguyên nhân khiến loài lan trần mộng hiếm và luôn được săn lùng

PGS.TS Đặng Văn Đông cho biết, hiện nay lan trần mộng phân bố chủ yếu ở các vùng rừng núi ẩm của Việt Nam, nhất là dải trung du và miền núi phía Bắc và Bắc Trung Bộ, với các tập trung chính sau:

Các tỉnh vùng Tây Bắc như Lào Cai, Yên Bái, Lai Châu, Hà Giang — là những khu vực có rừng tự nhiên ẩm, khí hậu mát quanh năm, phù hợp với sinh thái lan rừng.

Các tỉnh vùng Đông Bắc và Thượng Lào Cai – Hà Giang – Tuyên Quang như Cao Bằng, Bắc Kạn, Thái Nguyên — nơi có các tiểu vùng khí hậu rừng hỗn hợp, độ ẩm cao, độ cao trung bình tốt cho lan trần mộng sinh trưởng.

Dải trung du Bắc Trung Bộ như Nghệ An, Thanh Hóa — nhất là các vùng rừng đá, rừng hỗn hợp độ cao vừa phải, điều kiện ánh sáng, ẩm độ tương đối ổn định.

Một số khu vực khác có rừng ẩm tại Bắc Trung Bộ và vùng Tây Nguyên cận biên cũng phát hiện lan trần mộng ở dạng rải rác nhưng ít phổ biến hơn so với các khu vực vùng Đông Bắc và Tây Bắc.

Điều kiện khí hậu và vi khí hậu khác nhau giữa các vùng dẫn đến một số khác biệt về hình thái và chất lượng lan trần mộng. Chẳng hạn, ở những vùng rừng cao, mát và ẩm ổn định (như Tây Bắc), cây thường có lá xanh đậm bóng, thân rắn chắc, hoa bền màu và hương nhẹ tinh tế hơn so với cây thu được ở vùng thấp.

Ở vùng có biến động nhiệt độ ngày – đêm rõ rệt, lan trần mộng thường phát triển kiểu dáng thanh thoát, cây cao, lá dài và hoa có cấu trúc cân đối hơn; trong khi đó ở vùng khí hậu biến động mạnh hoặc khô hơn (ví dụ một số vùng trung du phía Nam Thanh Hóa) cây có thể lá mỏng, kích thước hoa nhỏ hơn và sức bật yếu hơn.

Nguồn dinh dưỡng, vi lượng khoáng trong môi trường tự nhiên cũng ảnh hưởng tới màu sắc và độ bền của hoa; vì vậy, lan trần mộng ở các vùng rừng già có tầng đất mùn sâu thường có màu hoa sắc nét hơn và thời gian nở kéo dài hơn so với vùng đất nghèo dinh dưỡng.

Chuyên gia cho rằng, lan trần mộng hiện được xem là loài lan rừng tương đối hiếm trên thị trường sưu tầm và thương mại lan, không phổ biến như các nhóm lan lai hoàng thảo, phi điệp hoặc một số lan rừng bản địa đã được nhân giống rộng rãi. Sự hiếm này thể hiện ở số lượng cây tự nhiên bị khai thác còn hạn chế, ít quần thể lớn ổn định trong tự nhiên, và độ phổ biến trong sản xuất nhân giống thương mại thấp hơn so với nhiều loài khác. Vì vậy, nguồn nguyên liệu để tạo ra giống nhân tạo qua nhân giống thực vật còn hạn chế, dẫn đến giá trị thị trường của lan trần mộng ở mức cao hơn trung bình so với nhiều loài lan rừng khác.

Nguyên nhân khiến lan trần mộng được giới chơi lan săn tìm là tính bản địa và vẻ đẹp khác biệt. Lan trần mộng mang nét đẹp tinh tế, thanh nhã, không rực rỡ phô trương như nhiều loài lai tạo thương mại. Dáng cây mềm mại, hoa có cấu trúc thanh thoát với màu sắc nhẹ và độ bền khá, khiến cây được người chơi lan theo phong cách thưởng lãm "đậm chất lan rừng" đánh giá cao.

Trong tự nhiên quần thể lan trần mộng không quá dồi dào, và việc nhân giống, củng cố nguồn giống trong điều kiện nuôi cấy mô hoặc gieo hạt chưa phổ biến rộng, khiến nguồn cây chất lượng cao trên thị trường còn ít. Sự khan hiếm này kích thích nhu cầu tìm kiếm, sưu tầm.

Người chơi lan chuyên sâu thường coi lan bản địa như biểu tượng của sự gần gũi với tự nhiên và bản sắc sinh học địa phương. Lan trần mộng, với tên gọi gợi hình và cảm xúc mỹ học cao, được săn tìm vì tính độc đáo về hình thái và gắn với trải nghiệm khám phá rừng núi.

Do yêu cầu sinh thái khá cao (ấm ẩm thoáng, ánh sáng phân tán, hạn chế thay đổi khí hậu mạnh), việc chăm sóc lan trần mộng đòi hỏi kỹ thuật và kinh nghiệm, nên đối với những người chơi lão luyện đây là thách thức hấp dẫn, và việc sở hữu cây khỏe đẹp được xem là một thành tựu.

Để lựa chọn được một cây lan trần mộng khỏe, đúng giống và tránh nhầm lẫn, người chơi lan cần đặc biệt lưu ý các tiêu chí sau:

Lan trần mộng chuẩn có thân thon, mềm, không phình giả hành rõ, dáng cây thanh thoát; lá mỏng, mềm, màu xanh sáng, bản lá hẹp đến trung bình, không dày cứng như nhiều loài lan khác. Cây có bố cục tự nhiên, không gượng ép, thân và lá hài hòa, không méo mó hay phát triển bất thường.

Lan trần mộng phân bố chủ yếu ở vùng núi phía Bắc.

Thứ hai, tình trạng rễ là yếu tố then chốt:Cây lan trần mộng khỏe phải có hệ rễ sống, đầu rễ xanh hoặc trắng ngà, rễ bám chắc vào giá thể, không thối nhũn, không khô tóp. Tránh chọn cây có rễ đen, rỗng ruột hoặc bị cắt cụt quá nhiều, vì khả năng hồi phục và sinh trưởng về sau rất thấp.

Thứ ba, tình trạng sinh trưởng và sức cây. Nên ưu tiên cây đang ở trạng thái sinh trưởng ổn định, có mầm non khỏe hoặc dấu hiệu phát triển mới. Tránh cây bị vàng lá, nhăn thân, mềm ngọn hoặc có biểu hiện sốc môi trường do mới khai thác rừng chưa kịp thuần.

Thứ tư, kiểm tra dấu hiệu sâu bệnh và tổn thương cơ học. Không chọn cây có vết thối thân, đốm lá lan rộng, nấm mốc ở gốc hoặc dấu hiệu côn trùng gây hại. Những cây bị dập nát, gãy thân, trầy xước lớn thường khó hồi phục, dễ nhiễm bệnh thứ cấp.

Thứ năm, phân biệt đúng giống để tránh nhầm lẫn. Lan trần mộng dễ bị nhầm với một số lan rừng thân mềm, hoa nhỏ khác khi chưa ra hoa. Vì vậy, người chơi nên chọn cây từ nguồn uy tín, có cây mẹ đã ra hoa hoặc có hình ảnh, thông tin đối chứng rõ ràng. Tránh mua cây chỉ dựa vào tên gọi truyền miệng mà không có căn cứ hình thái hoặc lịch sử cây.

Thứ sáu, nguồn gốc và mức độ thuần dưỡng.Ưu tiên cây đã được thuần dưỡng một thời gian, thích nghi với điều kiện vườn trồng, thay vì cây rừng mới khai thác. Cây thuần khỏe không chỉ dễ chăm sóc hơn mà còn cho hoa ổn định, đúng đặc tính của giống.

Lan trần mộng là loài lan rừng có yêu cầu chăm sóc không quá cầu kỳ nhưng khá "kén điều kiện", đặc biệt ở ba yếu tố then chốt là giá thể – nước tưới – dinh dưỡng, và cần điều chỉnh linh hoạt theo từng giai đoạn sinh trưởng.

Lan trần mộng ưa giá thể thoáng, sạch, thoát nước nhanh, mô phỏng gần với điều kiện phụ sinh tự nhiên. Phù hợp nhất là ghép trên gỗ lũa, gỗ nhãn, vú sữa, dớn bảng hoặc thân cây có vỏ sần. Nếu trồng chậu, giá thể nên phối trộn theo hướng nhẹ và thoáng như vỏ thông cỡ lớn, than củi, dớn sợi, hạn chế rêu ẩm dày gây bí rễ. Tuyệt đối tránh giá thể giữ nước lâu, vì rễ lan trần mộng rất nhạy cảm với úng.

Về chế độ tưới nước: Lan trần mộng ưa ẩm nhưng không chịu ướt kéo dài. Trong giai đoạn sinh trưởng mạnh (mùa xuân – hè), có thể tưới 1 lần/ngày, hoặc 2 lần/ngày khi thời tiết khô nóng, nhưng cần đảm bảo giá thể khô nhanh sau tưới. Vào mùa mưa hoặc thời kỳ cây sinh trưởng chậm (thu – đông), giảm tần suất tưới, chỉ giữ ẩm vừa phải, tránh đọng nước ở gốc và kẽ lá. Nước tưới nên là nước sạch, ít khoáng, không nhiễm mặn hoặc phèn.

Lan trần mộng không cần bón phân đậm, mà cần liều nhẹ – đều – đúng thời điểm. Lan trần mộng thích hợp với cách chăm sóc "thuận tự nhiên", ưu tiên thoáng – ẩm vừa – dinh dưỡng nhẹ hơn là can thiệp mạnh bằng phân bón. Việc giữ môi trường ổn định quan trọng hơn việc thúc ép sinh trưởng nhanh.

Để lan trần mộng sinh trưởng bền và ra hoa đúng đặc tính, người chơi cần chọn giá thể thật thoáng, tưới nước đủ ẩm nhưng không ướt, bón phân nhẹ, đúng giai đoạn, đồng thời hạn chế các tác động cực đoan làm cây sốc sinh lý.

Những sai lầm phổ biến khi chăm sóc lan trần mộng

Trong thực tế chăm sóc, lan trần mộng thường không chết nhanh nhưng suy dần, chậm lớn hoặc không ra hoa do một số sai lầm phổ biến sau đây. Việc nhận diện đúng và điều chỉnh kịp thời sẽ giúp cây sinh trưởng ổn định và ra hoa đúng kỳ.

Sai lầm thứ nhất: dùng giá thể quá bí, giữ nước lâu. Nhiều người trồng lan trần mộng trong chậu với giá thể mịn, nhiều rêu hoặc xơ dừa giữ ẩm cao, dẫn đến rễ thiếu oxy, dễ thối gốc. Cách khắc phục là chuyển sang giá thể thật thoáng, ưu tiên ghép gỗ, dớn bảng hoặc dùng vỏ thông cỡ lớn, đảm bảo nước thoát nhanh sau tưới.

Sai lầm thứ hai: tưới nước quá nhiều theo thói quen. Lan trần mộng ưa ẩm nhưng rất nhạy cảm với úng. Việc tưới ngày nhiều lần hoặc tưới khi giá thể chưa khô khiến cây suy rễ, chậm phát triển. Cần điều chỉnh tưới theo nguyên tắc "ẩm – khô xen kẽ", chỉ tưới khi giá thể đã se khô, giảm tưới rõ rệt vào mùa mưa và thời kỳ thu – đông.

Sai lầm thứ ba: đặt cây ở nơi nắng gắt hoặc thiếu ánh sáng. Một số người treo cây ngoài nắng trực tiếp để "kích cây", gây cháy lá, khô ngọn; ngược lại, treo quá râm làm cây xanh lá nhưng yếu và khó ra hoa. Cách đúng là bố trí ánh sáng tán xạ 40–60%, có nắng nhẹ buổi sáng hoặc chiều muộn, tránh nắng trưa.

Sai lầm thứ tư: bón phân đậm hoặc không đúng giai đoạn. Bón phân nồng độ cao hoặc quá thường xuyên làm lan trần mộng "bốc lá", thân mềm yếu, rối loạn sinh trưởng và giảm khả năng ra hoa. Cần chuyển sang chế độ phân loãng – liều nhẹ – đúng thời điểm, giảm đạm trước mùa hoa, tăng lân và kali ở mức vừa phải để hỗ trợ phân hóa mầm hoa.

Sai lầm thứ năm: mua và trồng ngay cây rừng chưa thuần. Cây lan trần mộng mới khai thác từ rừng thường yếu, dễ sốc nếu thay đổi môi trường đột ngột. Người chơi hay trồng ngay vào chậu, tưới nhiều, bón phân sớm khiến cây suy nhanh. Cách khắc phục là thuần cây từ từ, giữ thoáng, hạn chế tưới và chưa bón phân trong giai đoạn đầu hồi phục.

Sai lầm thứ sáu: kỳ vọng ra hoa sớm, can thiệp quá mức. Lan trần mộng là loài sinh trưởng chậm, chu kỳ ra hoa phụ thuộc rõ vào điều kiện sinh thái. Việc kích hoa sớm bằng phân, thuốc hoặc thay đổi môi trường đột ngột thường phản tác dụng. Cần kiên nhẫn, giữ môi trường ổn định, để cây phát triển tự nhiên theo chu kỳ sinh lý.

Theo chuyên gia, tiềm năng bảo tồn và phát triển lan trần mộng theo hướng nhân giống và sản xuất thương mại bền vững là khả thi, nhưng phải đi theo "chuỗi giải pháp" đồng bộ, tránh cách làm tự phát.

Cần tổ chức thu thập mẫu đại diện theo vùng sinh thái; mô tả đặc điểm hình thái – sinh học theo bộ tiêu chí thống nhất; kết hợp công cụ sinh học phân tử khi cần để giảm nhầm lẫn giống, đồng thời lập cơ sở dữ liệu (nguồn gốc, vùng phân bố, đặc điểm hoa, mùa hoa, khả năng thích nghi).

Ưu tiên bảo vệ các điểm phân bố tự nhiên còn quần thể; khoanh vùng sinh cảnh phù hợp; phối hợp với kiểm lâm/cộng đồng địa phương để hạn chế khai thác tận diệt; thiết lập cơ chế giám sát quần thể, mùa khai thác, và quy định khai thác nếu có theo hướng có kiểm soát.

Xây dựng vườn bảo tồn/vườn sưu tập tại đơn vị nghiên cứu hoặc doanh nghiệp/HTX đủ điều kiện; tuyển chọn cây đầu dòng khỏe, đúng kiểu hình; lưu giữ theo lô, có mã số và hồ sơ đầy đủ để vừa bảo tồn vừa làm nguồn vật liệu nhân giống.

Trọng tâm là phát triển các hướng: tách chồi/giâm hom phù hợp tập tính; gieo hạt trong điều kiện vô trùng; và đặc biệt là nuôi cấy mô để tạo cây sạch bệnh, đồng đều. Song song, cần quy trình ra ngôi – thuần dưỡng – chăm sóc hậu nuôi cấy để nâng tỷ lệ sống và ổn định kiểu hình.

Thiết lập tiêu chí "cây giống thương mại" (độ tuổi, số rễ, chiều dài thân/lá, tình trạng sạch bệnh); xây dựng hệ thống tem nhãn, mã lô, nhật ký sản xuất; phát triển kênh phân phối chỉ bán cây có hồ sơ rõ ràng để giảm thị trường "hàng rừng trôi nổi".

Chuẩn hóa điều kiện nhà lưới/giàn treo (thoáng, ẩm vừa, ánh sáng tán xạ); quản lý nước tưới và giá thể để hạn chế thối rễ; áp dụng quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), ưu tiên chế phẩm sinh học, quy trình cách ly cây mới nhập vườn để giảm lây bệnh.

Tổ chức mô hình liên kết viện/trường (quy trình, giống gốc) – cơ sở nhân giống (nuôi cấy, vườn ươm) – nhà vườn/HTX (sản xuất) – kênh bán (phân phối). Đồng thời xây dựng câu chuyện sản phẩm gắn với lan bản địa, tiêu chuẩn chất lượng, và định vị phân khúc (sưu tầm – quà tặng – trang trí).