Những dòng sông băng cuối cùng của châu Phi đứng trước nguy cơ biến mất
Ba dòng sông băng cuối cùng còn sót lại của châu Phi trên đỉnh Kilimanjaro (Tanzania), núi Kenya (Kenya) và dãy Rwenzori (biên giới Uganda - CHDC Congo) đang tan biến với tốc độ nhanh chưa từng thấy do biến đổi khí hậu. Đây là những khối băng nhiệt đới hiếm hoi còn tồn tại trên thế giới và cũng là dấu tích cuối cùng của một hệ sinh thái băng hà từng bao phủ các đỉnh núi cao nhất ở châu lục này hàng chục nghìn năm qua.

Ảnh minh họa: THX/TTXVN
Theo phóng viên TTXVN tại châu Phi, các nghiên cứu khoa học cho thấy diện tích băng trên các đỉnh núi trên đã giảm hơn 90% kể từ cuối thế kỷ 19. Riêng lớp băng trên đỉnh Kilimanjaro thu hẹp từ 11,4 km2 năm 1900 xuống chỉ còn chưa tới 1 km2 hiện nay, trong khi băng tại dãy Rwenzori mất gần 30% diện tích bề mặt chỉ trong giai đoạn 2020-2024. Với tốc độ ấm lên hiện tại của Trái Đất, giới khoa học và Liên hợp quốc (LHQ) cảnh báo toàn bộ băng trên 3 đỉnh núi này có thể biến mất hoàn toàn trước năm 2050, thậm chí băng trên núi Kenya có thể tan hết sớm nhất vào năm 2030.
Sự biến mất của các dòng sông băng không chỉ là mất mát về cảnh quan mà còn đe dọa trực tiếp an ninh nguồn nước của hàng triệu người sống ở vùng hạ lưu. Nước tan từ băng trên dãy Rwenzori, điểm cao nhất cung cấp nước cho sông Nile, là nguồn nước ngọt thiết yếu cho khoảng 5 triệu người, phục vụ tưới tiêu, chăn nuôi, thủy điện và sinh hoạt; trong khi hơn 2 triệu người tại Kenya và Tanzania phụ thuộc vào nguồn nước từ núi Kenya và Kilimanjaro.
Đây là vấn đề mang tính đại diện cho những gì biến đổi khí hậu đang gây ra trên khắp châu Phi: dù đóng góp rất nhỏ vào lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu, song châu lục này lại là nơi chịu tác động nặng nề và sớm nhất. Từ tan băng ở khu vực Đông Phi đến hạn hán kéo dài tại vùng Sừng châu Phi và Sahel, lũ lụt gia tăng ở Nam Phi, hay nước biển dâng đe dọa các thành phố ven biển ở khu vực Tây Phi, biến đổi khí hậu đang làm trầm trọng thêm tình trạng mất an ninh lương thực, tình trạng người dân di dời và xung đột tài nguyên trên toàn Lục địa Đen.
Ngoài tác động đến nguồn nước, băng tan còn đe dọa xóa bỏ những giá trị văn hóa và du lịch gắn liền với các đỉnh núi nói trên qua nhiều thế hệ. Với người Bakonzo sinh sống dưới chân dãy Rwenzori, các đỉnh băng là nơi ngự trị của vị thần Kithasamba trong tín ngưỡng bản địa, trong khi tuyết trên Kilimanjaro và núi Kenya từ lâu là biểu tượng thu hút du khách, mang lại nguồn thu quan trọng cho cộng đồng địa phương. Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) đã khởi động sáng kiến trị giá 8 triệu USD nhằm ứng phó khẩn cấp với nguy cơ này, song giới khoa học cảnh báo phần lớn thiệt hại gần như không thể đảo ngược nếu xu hướng Trái Đất ấm lên không được kiềm chế kịp thời.














