Những dự án còn dở dang của Hóa chất Đức Giang và 'thuyền trưởng' Đào Hữu Huyền

Ngành hóa chất chứng kiến biến động lớn khi 14 nhân sự cấp cao liên quan đến Tập đoàn Hóa chất Đức Giang (Mã: DGC) bị khởi tố, bắt tạm giam do có nhiều vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng.

Trong đó, Chủ tịch DGC Đào Hữu Huyền bị khởi tố vì 3 tội danh và Phó Chủ tịch thường trực Đào Hữu Duy Anh (con trai ông Huyền) cũng bị bắt do vi phạm quy định về kế toán nghiêm trọng.

Các sai phạm được cơ quan chức năng làm rõ bao gồm: đổ thải trái phép quy mô lớn gây ô nhiễm môi trường; khai thác trái phép quặng apatit giá trị lớn; che giấu doanh thu gây thất thoát thuế Nhà nước.

Việc các lãnh đạo cấp cao bị bắt tạm giam và điều tra sẽ có những ảnh hưởng nhất định đến hoạt động kinh doanh thường nhật, cũng như tiến độ của nhiều dự án quan trọng của tập đoàn.

'Át chủ bài' Nghi Sơn

Phốt pho vàng (P4) là sản phẩm chủ lực đóng góp hơn phân nửa doanh thu cho tập đoàn, bên cạnh axit và phân bón. P4 là nguồn đầu vào để sản xuất chất bán dẫn - ngành đang thu hút rất nhiều vốn đầu tư trên toàn cầu.

Tuy nhiên, sản xuất P4 gây ô nhiễm môi trường nặng. Tỉnh Lào Cai đã hạn chế cấp phép khai thác và sản xuất mới. Do đó, ngoài việc sáp nhập thêm khai trường và nhà máy mới, Đức Giang cần hướng tới các sản phẩm hóa chất khác.

Đứng trước áp lực tìm động lực tăng trưởng, theo tài liệu ĐHĐCĐ thường niên 2024, Đức Giang nhấn mạnh sẽ dồn lực cho dự án xây dựng Tổ hợp Xút chất dẻo tại Khu công nghiệp Nghi Sơn - Thanh Hóa.

Một góc công trường Tổ hợp Hóa chất Đức Giang Nghi Sơn. Ảnh: (Báo Thanh Hóa).

Tổ hợp hóa chất này do Công ty thành viên TNHH MTV Đức Giang - Nghi Sơn làm chủ đầu tư. Tổng quy mô vốn khoảng 12.000 tỷ đồng, chia làm 3 giai đoạn đầu tư.

Trong đó, giai đoạn 1 của dự án này đã khởi công và kỳ vọng có thể đi vào vận hành vào quý II/2026. Quy mô công suất 151.000 tấn hóa chất/năm với giá trị vốn đầu tư 2.400 tỷ đồng.

Giai đoạn 2 sẽ cho ra đời sản phẩm nhựa dẻo PVC, đây sẽ là lần đầu tiên Việt Nam sản xuất được sản phẩm có công nghệ phức tạp này, tổng mức đầu tư khoảng 6.000 tỷ đồng. Giai đoạn cuối là nhà máy sản xuất Sô Đa công suất 400.000 tấn/năm với tổng vốn 3.600 tỷ đồng.

Theo báo cáo tài chính quý IV/2024, tập đoàn đã rót được 711 tỷ đồng cho dự án nhà máy hóa chất Nghi Sơn, tăng thêm giá trị đầu tư 576 tỷ trong năm ngoái. Dự án vẫn đang trong quá trình xây dựng.

Lãnh đạo doanh nghiệp xem tổ hợp trên là “át chủ bài” trong thời gian tới khi hoạt động tại nhà máy Lào Cai đã đến giai đoạn không thể phát triển thêm. Tập đoàn cũng nhắm đến nhiều khách hàng như Lọc hóa dầu Nghi Sơn và nhiều nhà máy nhiệt điện trong khu vực.

Tổ hợp bô xít tỷ USD chưa thành hình

Một dự án tham vọng khác của Đức Giang là dự án alumin Đắk Nông. Lãnh đạo doanh nghiệp nhiều lần cho biết vẫn theo đuổi để sớm có giấy phép đầu tư tổ hợp sản xuất bô xít này.

Đức Giang trước đây đề xuất đầu tư tổ hợp bô xít - alumin - nhôm tại cụm alumin Đắk Nông 4. Theo kế hoạch, dự án khai thác 14,4 triệu tấn quặng bô xít/năm với 3 nhà máy tuyển quặng có công suất 5,8 triệu tấn quặng tinh/năm.

Tổng vốn đầu tư hai giai đoạn lên tới 57.000 tỷ đồng (khoảng 2,3 tỷ USD), dự kiến đóng góp hơn 4.800 tỷ đồng/năm vào ngân sách tỉnh khi đi vào hoạt động.

Tại ĐHĐCĐ thường niên tháng 3/2025, nhà đầu tư đã bày tỏ lo ngại về vấn đề khai thác quặng sẽ ảnh hưởng tới môi trường, do đặc thù mở có diện tích rộng 20.000 ha nhưng không sâu có thể ảnh hưởng đến phần lớn diện tích rừng.

Chủ tịch DGC Đào Hữu Huyền chia sẻ việc khai thác quặng trên thế giới đều phải chấp nhận sự đánh đổi về môi trường. Nhưng giữa "cái được và cái mất", các nhà quản lý và nhà kinh doanh phải tính cho "cái được" nhiều hơn.

Sau khi khai thác xong, Đức Giang sẽ bàn giao lại đất cho người dân tiếp tục trồng keo hoặc các loại cây khác để phát triển kinh tế.

Với diện tích 270 km2 (khoảng 27.000 ha), Đức Giang dự tính làm cuốn chiếu thay vì khai thác cùng lúc trên toàn bộ diện tích. Ông Huyền nói đào đến đâu thì doanh nghiệp lấp lại và giao lại đất cho dân trồng cà phê, trồng sầu riêng....

Dự án bất động sản đầu tay

Đức Giang cũng đang triển khai dự án bất động sản đầu tay là Tổ hợp công trình Công cộng, trường học và Nhà ở Đức Giang tại địa chỉ số 18 ngõ 44 phố Đức Giang, Phường Việt Hưng, TP Hà Nội.

Tháng 10/2025, UBND TP Hà Nội đã ban hành quyết định phê duyệt đồ án Quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 và đến tháng 11/2025 chấp thuận chủ trương đầu tư, đồng thời chấp thuận nhà đầu tư đối với dự án bất động sản trên.

Tổ hợp có diện tích hơn 47.470 m2, bao gồm Khu công trình 60 căn hộ liền kề, Khu chung cư cao tầng 880 căn hộ, trường học rộng 1,1 ha cùng hệ thống dịch vụ – thương mại, thể dục thể thao.

Tổng mức đầu tư ước 4.500 tỷ đồng, toàn bộ bằng vốn tự có của Đức Giang. Thời gian thực hiện dự án từ quý IV/2025; dự kiến nghiệm thu hoàn thành dự án, đưa vào kinh doanh, khai thác, sử dụng các công trình từ Quý I/2026 đến quý IV/2030.

Thực tế vào năm 2021, Đức Giang đã thành lập công ty TNHH MTV Bất động sản Đức Giang với vốn điều lệ 500 tỷ đồng. Đến tháng 5/2025, tập đoàn góp thêm 500 tỷ tiền mặt vào công ty con thực hiện dự án để nâng vốn lên 1.000 tỷ đồng.

Tại cuộc họp cổ đông cuối tháng 3/2025, Chủ tịch DGC Đào Hữu Huyền nói "không hào hứng" với việc làm bất động sản. Công ty làm vì đã có sẵn đất từ trước, không phải vì muốn dấn thân vào lĩnh vực này.

Công ty phải chờ đợi 5 năm để được cấp phép triển khai bất động sản trên. Ông Huyền ước tính với giá bán dự kiến 40 triệu đồng/m2 nhà chung cư và 100 triệu đồng một m2 nhà liền kề, dự án này dự kiến mang về khoảng 5.000 tỷ đồng doanh thu, lợi nhuận khoảng 1.000 tỷ đồng.

Huy Lê