Những đứa trẻ lớn lên trong bóng tối của gia đình nghiện ngập
Anh Michael chưa bao giờ chịu đựng nổi khi mẹ tôi lên cơn nghiện heroin, dù chỉ một phút. Không đứa nào trong chúng tôi chịu đựng nổi.
Tác giả: TS Katriona O’Sullivan / NXB Thế Giới - Alpha Books
Nghèo - Hồi ký của một tiến sĩ lớn lên ở khu ổ chuột
Không chỉ dừng lại ở câu chuyện cá nhân phi thường về một người mẹ tuổi 15 vượt qua cái bẫy nghiện ngập, vô gia cư để trở thành Tiến sĩ và Giảng viên cao cấp tại Đại học Maynooth (Ireland), “Nghèo” của Katriona O’Sullivan còn nêu ra rào cản tầng lớp và bất bình đẳng giáo dục. Cuốn sách cất tiếng đại diện cho những số phận yếu thế, đồng thời khơi gợi lòng trắc ẩn và tinh thần trách nhiệm của cả cộng đồng đối với thế hệ tương lai.
Những đứa trẻ lớn lên trong bóng tối của gia đình nghiện ngập
Anh Michael chưa bao giờ chịu đựng nổi khi mẹ tôi lên cơn nghiện heroin, dù chỉ một phút. Không đứa nào trong chúng tôi chịu đựng nổi.
Bố tôi vào tù lần đầu khi tôi bảy tuổi. Mọi điều tồi tệ đều xảy ra vào lúc ấy. Mẹ tôi nghiện heroin và bị bỏ mặc tự xoay xở, phải sinh tồn với năm đứa con trong một căn nhà tồi tàn ở vùng đói nghèo cùng cực. Làm sao mọi chuyện có thể rẽ sang một lối nào khác được đây?
Bà cần tiền.
Cuối con đường chúng tôi ở là nhà thờ. Nó vẫn còn đó, dù theo những gì tôi thấy trên bản đồ thì khuôn viên xung quanh dường như đã không còn nữa. Chúng tôi từng chơi ở đó. Và việc trèo qua bức tường phía sau nhà thờ St Peter’s để trêu chọc và chế giễu những người phụ nữ bán dâm đứng ở phía bên kia đã trở thành chuyện thường tình.
“Hai mươi bảng một giờ!”, chúng tôi đồng thanh hét lên, thò đầu qua bức tường. Rồi chúng tôi lăn ra cười ngặt nghẽo. Chúng tôi chẳng hiểu hai mươi bảng ấy là tiền gì hay những người phụ nữ đó thực sự đang làm gì. Chúng tôi gọi họ là “đĩ” hay “đồ lăng loàn” - những từ ngữ tồi tệ nhất để sỉ nhục một người phụ nữ.
Đôi khi, chúng tôi trêu chọc dai dẳng đến mức bị rượt đuổi. Có một bà cô tóc nhuộm, trang điểm lòe loẹt và quần áo rẻ tiền rộng thùng thình trên thân hình gầy guộc. Nếu bị chúng tôi la ó, mụ ta sẽ hằm hằm tiến lại và chúng tôi thích thú với cảm giác sợ hãi đó. Chúng tôi sẽ vừa rú lên vừa chạy tán loạn vào nghĩa địa để ẩn nấp.
Chúng tôi biết những người phụ nữ ấy là hạng “tồi tệ” và đáng bị chế giễu. Những lời lăng mạ tuôn ra khỏi miệng chúng tôi vì họ đáng bị như thế. Và nếu thấy bất kỳ gã đàn ông nào đến mua dâm, chúng tôi sẽ hét vào mặt họ, gọi họ là “đồ khốn bẩn thỉu”. “Đi mà trèo lên đi!”, tôi từng hét với một người trong số họ, mà thực sự không hiểu mình đang nói gì.
Tiến sĩ Katriona O’Sullivan sống trong gia đình nghiện ngập, bị bỏ bê và chịu rào cản tầng lớp. Ảnh minh họa: Pexels.
Rồi một đêm, tôi lại chạy theo cùng đám bạn, thò đầu lên định gào thét, nhưng không âm thanh nào phát ra bởi tôi bỗng nhìn thấy mẹ mình đang đứng đó với đôi chân trần lộ ra ngoài và đôi môi tô son. Tôi bắt gặp ánh mắt của mẹ và mẹ cũng nhìn thẳng vào tôi. Thế giới dưới chân tôi bắt đầu sụp đổ. Tôi chạy, chạy mãi.
Có lẽ tôi đã nhầm, có lẽ đó không phải là mẹ tôi. Tôi lao về nhà, chạy thẳng vào bếp vì tôi biết anh Michael đang ở đó. Tôi sẽ nói với anh Michael. Anh ấy mười hai tuổi rồi, anh có thể xuống đó và kéo mẹ về.
“Anh Michael!”, tôi gào tên anh khi xông qua cửa sau. Anh xuất hiện ở hành lang.
Tôi kể cho anh nghe. Mẹ đang ở dưới bức tường phía nhà thờ. Mẹ đang ở dưới đó.
Anh chỉ nhìn tôi. “Anh biết”, anh nói. Và chúng tôi đứng đó nhìn nhau, lặng lẽ hiểu rằng chúng tôi chẳng thể làm được gì để thay đổi chuyện này. Mẹ làm điều đó vì bà cần tiền. Chúng tôi hiểu rõ điều đó.
Những hậu quả khi mẹ tôi không có “hàng” thật kinh khủng. Khi thấy người mình yêu quằn quại vì lên cơn nghiện - hồi đó chúng tôi gọi là “Jonesing” - bạn sẽ làm bất cứ điều gì để dừng chuyện đó lại. Khi thấy họ tự cào cấu da thịt, nôn mửa hàng giờ liền và khóc lóc thảm thiết. Khi thấy họ cào rách cả tường, nằm trên ghế sofa la hét vì những cơn đau nhức cơ và đau buốt đầu. Họ van xin bạn hãy làm cho cơn đau chấm dứt. Bạn sẽ làm bất cứ điều gì để kiếm “hàng” về cho họ.
Anh Michael chưa bao giờ chịu đựng nổi khi mẹ tôi lên cơn nghiện heroin, dù chỉ một phút. Không đứa nào trong chúng tôi chịu đựng nổi. Nhìn mẹ như thế khiến tất cả chúng tôi phát điên. Chuyện đó cũng làm tôi sợ hãi khủng khiếp, vì mỗi lần mẹ lên cơn như vậy, tôi đều nghĩ bà sắp chết đến nơi.
Tôi chỉ muốn có một người mẹ bình thường. Nếu bà bình thường thì việc bố tôi ở trong tù cũng chẳng vấn đề gì. Tôi muốn một người mẹ biết nấu ăn và dắt chúng tôi đến trường. Một người đứng từ cửa gọi với theo bảo tôi mặc áo khoác vào.
Tôi đã gào lên tất cả những điều đó, nước mắt giàn giụa trên mặt. Anh Michael chỉ đứng đó. Tôi biết anh cũng mong điều ấy. Tất cả chúng tôi đều mong. Chỉ là có đứa nói ra điều đó nhiều hơn những đứa khác.