Những giai điệu từ trái tim, thể hiện tình cảm và niềm kính trọng với cố Tổng Bí thư Lê Duẩn

Chương trình nghệ thuật đặc biệt tưởng nhớ cố Tổng Bí thư Lê Duẩn tại Thành phố Hồ Chí Minh năm 2023.

Ca khúc “Khắc ghi tên người – bác Ba Lê Duẩn” đã được nhận Giải thưởng của Hội Nhạc sĩ Việt Nam năm 2024 không chỉ là một tác phẩm âm nhạc, mà còn là bó hoa thơm, là tiếng lòng của các thế hệ nghệ sĩ-chiến sĩ dâng lên nhà lãnh đạo kiệt xuất của Đảng và dân tộc. Những ngày tháng Tư lịch sử năm nay, ca khúc được lan tỏa qua sóng Đài Tiếng nói Việt Nam và Phát thanh Quân đội và sẽ được trình diễn trong chương trình nghệ thuật đặc biệt tưởng nhớ cố Tổng Bí thư Lê Duẩn tại quê hương Quảng Trị.

Ít ai biết rằng, sự ra đời của ca khúc này bắt nguồn từ một cơ duyên đầy xúc động. Sau khi đọc được những vần thơ đầy hoài niệm của anh Lê Khánh Hưng - cháu nội của cố Tổng Bí thư Lê Duẩn viết nhân dịp kỷ niệm ngày sinh của ông, Thượng tá, nhạc sĩ Ngọc Khuê (nguyên Đoàn trưởng Đoàn Nghệ thuật Không quân, tác giả ca khúc huyền thoại “Mùa xuân Làng lúa làng hoa”) đã cảm nhận được tình cảm của tác giả và khơi dậy trong ông cảm hứng sáng tác.

Với nhạc sĩ Ngọc Khuê, đây không chỉ là việc phổ nhạc cho một bài thơ, mà là trách nhiệm và tình cảm của thế hệ cháu con đối với vị lãnh đạo kính yêu, một nhà cách mạng kiệt xuất của dân tộc. Ông chia sẻ: "Bài thơ của anh Lê Khánh Hưng hết sức xúc động. Tôi muốn âm nhạc của mình phải đem lại sự lay động lớn, không chỉ cho người thân trong gia đình Tổng Bí thư Lê Duẩn mà còn đến tất cả những chiến sĩ cộng sản, những đảng viên và nhân dân cả nước”.

Để làm bật lên cốt cách của một nhà lãnh đạo Đảng, vừa trí tuệ, vừa bình dị, nhạc sĩ Ngọc Khuê đã khéo léo đưa vào ca khúc những chi tiết lịch sử vô cùng đặc sắc. Đó là hình ảnh "200 bougies" (ngọn đèn 200 nến), danh xưng mà đồng bào Nam Bộ dành tặng "Anh Ba" Lê Duẩn trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược để ngợi ca trí tuệ anh minh của ông giữa những năm tháng kháng chiến gian lao.

Nghệ sĩ Ưu tú Nguyễn Hương Giang thể hiện ca khúc "Khắc ghi tên người - bác Ba Lê Duẩn".

Ca khúc còn đưa người nghe hành hương về hai miền đất gắn bó mật thiết với cuộc đời Tổng Bí thư Lê Duẩn. Đó là dòng sông Thạch Hãn (Quảng Trị), nơi cất tiếng khóc chào đời của nhà lãnh đạo Đảng, người dành trọn cả cuộc đời mình vì sự nghiệp cách mạng, giải phóng dân tộc. Đó là Hồ Kẻ Gỗ (Hà Tĩnh): Quê gốc của dòng họ ông, nơi có đền thờ Tổng Bí thư Lê Duẩn tọa lạc giữa lòng hồ, minh chứng cho những quyết sách thủy lợi và tâm huyết mang lại ấm no cho một vùng đất miền trung nghèo khó đầy nắng gió.

Với chất liệu dân ca Nghệ Tĩnh đậm đà, bài hát được viết theo thể hai đoạn đơn, tạo sự nhất quán, thiết tha nhưng cũng đầy cao trào.

Ca khúc đã được nhiều ca sĩ thể hiện, nhưng thành công và tràn đầy cảm xúc nhất là Thượng tá, Nghệ sĩ Ưu tú Nguyễn Hương Giang (giảng viên Trường đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội). Là người con của xứ Nghệ, lại từng có nhiều năm gắn bó với Đoàn Nghệ thuật Quân khu 9, chị đã hát bằng tất cả sự trải nghiệm và lòng tôn kính dành cho "bác Ba". Chị cho biết: "Ngay câu đầu tiên của ca khúc đã gây nên sự xúc động. Hình ảnh người lãnh đạo, người con của quê hương cách mạng đã nung nấu trong tim sự nhiệt huyết lớn lao nhưng âm thầm lặng lẽ, tỏa sáng trong lòng ta hơn bao giờ hết”.

Giọng ca của Hương Giang đã cất cánh bay xa với hòa âm phối khí tài hoa của Thượng tá, nhạc sĩ Mai Kiên cùng tiếng sáo trúc réo rắt của nghệ sĩ Minh Dương, ca khúc đã tạo nên một không gian nghệ thuật sang trọng mà gần gũi. Ngay trong đêm ra mắt ca khúc trong chương trình nghệ thuật đặc biệt tại Nhà hát Thành phố Hồ Chí Minh năm 2023, nhiều lãnh đạo Đảng, Nhà nước và những chiến sĩ cách mạng lão thành đã không kìm được cảm xúc khi nghe những nốt cao sở trường của nghệ sĩ Hương Giang vút lên ở đoạn kết thúc (coda), tạo nên một dư âm thỏa đáng và trọn vẹn.

Chủ tịch Liên hiệp các hội Văn học nghệ thuật Việt Nam Đỗ Hồng Quân trao tặng bằng khen đến tác giả bài thơ "Khắc ghi tên Người - Bác Ba Lê Duẩn" được nhạc sĩ Ngọc Khuê phổ nhạc.

"Khắc ghi tên người - bác Ba Lê Duẩn" chính là một minh chứng cho thấy: những giá trị cao đẹp, khi được chắp cánh bởi nghệ thuật chân chính, sẽ có sức lan tỏa xuyên thời gian, bồi đắp thêm tình yêu quê hương và niềm tin vào con đường mà Đảng, Bác Hồ và các bậc tiền nhân đã lựa chọn.

Ý nghĩa hơn cả, nhân kỷ niệm tròn 40 năm ngày Tổng Bí thư Lê Duẩn đi xa (1986-2026), ca khúc “Khắc ghi tên người - bác Ba Lê Duẩn” sẽ chính thức vang lên ngay trên mảnh đất Quảng Trị kiên cường - quê hương của vị lãnh đạo kiệt xuất.

Đây là tác phẩm âm nhạc xuất sắc đã vinh dự nhận Giải thưởng của Hội Nhạc sĩ Việt Nam năm 2024. Sự ghi nhận của giới chuyên môn cùng niềm tin yêu của công chúng đã tạo nên một sức sống mãnh liệt cho ca khúc. Trong chương trình nghệ thuật đặc biệt tổ chức ngay tại Khu lưu niệm Tổng Bí thư Lê Duẩn (xã Triệu Thành, huyện Triệu Phong), các nghệ sĩ Đoàn Nghệ thuật tỉnh Quảng Trị sẽ dàn dựng và trình diễn tác phẩm này như một nén tâm hương thành kính.

Từ trái sang là nhạc sĩ Ngọc Khuê, Nghệ sĩ Ưu túi Hương Giang, ông Lê Khánh Hưng.

Giữa không gian linh thiêng của nhà lưu niệm, bên dòng sông Thạch Hãn hiền hòa, những giai điệu mang âm hưởng dân ca Nghệ Tĩnh sẽ trở nên gần gũi, thiết tha hơn bao giờ hết. Đây không chỉ là một tiết mục biểu diễn đơn thuần, mà là lời tri ân sâu sắc của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Quảng Trị dâng lên “bác Ba”. Việc đưa ca khúc phục vụ trực tiếp nhân dân nơi quê hương - những người luôn giữ hình ảnh Tổng Bí thư Lê Duẩn trong tim với niềm tự hào kiêu hãnh, chắc chắn sẽ tạo nên một bầu không khí tưng bừng mà xúc động, nối dài sức sống của một tác phẩm âm nhạc trong lòng dân.

TRIỆU PHONG