Những hạt nhân 'tốt đời, đẹp đạo' - Khi lý tưởng Đảng soi đường, đức tin lan tỏa (Bài 2)

Chị Triệu Thị Xỉm, dân tộc Sán Chỉ, tín đồ Tin lành, Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ xóm Phja Cọ, xã Nam Quang là tấm gương tiêu biểu trong phát triển kinh tế, xây dựng đời sống văn hóa ở địa phương. Không chỉ tích cực vận động phụ nữ tham gia các phong trào thi đua, chị còn tâm huyết gìn giữ và truyền dạy các làn điệu dân ca Sán Chỉ, duy trì hoạt động câu lạc bộ dân ca, dân vũ của xóm; mở lớp xóa mù chữ, hỗ trợ phụ nữ nâng cao nhận thức. Với sự tận tâm và trách nhiệm, chị đã trở thành điểm tựa tin cậy, góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc, củng cố khối đoàn kết cộng đồng và lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong đời sống xã hội.

Giữ tiếng hát ở lại với bản làng

Nếu chỉ nhìn chị Xỉm giữa những buổi sinh hoạt văn nghệ, ít ai biết rằng người phụ nữ ấy nhiều năm qua đã âm thầm làm những công việc tưởng nhỏ bé nhưng mang ý nghĩa lớn lao: giữ gìn những làn điệu dân ca đang đứng trước nguy cơ mai một; vận động phụ nữ học chữ để thoát khỏi sự tự ti, mặc cảm; đưa các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với từng hội viên bằng những việc làm cụ thể, gần gũi. Ở chị, đức tin tôn giáo không tách rời trách nhiệm công dân. Ngược lại, chính những giá trị nhân văn của đức tin đã trở thành động lực để chị sống trách nhiệm hơn với cộng đồng, góp phần dựng xây bản làng ngày một phát triển.

Phja Cọ là xóm vùng cao còn nhiều khó khăn. Hơn 70 hội viên phụ nữ trong chi hội chủ yếu là người Sán Chỉ, Tày, Nùng, Mông; cuộc sống còn không ít vất vả. Nhưng với chị Xỉm, muốn vận động người khác thì trước hết phải làm tốt từ gia đình mình. Nhiều năm liền, gia đình chị được công nhận Gia đình văn hóa. Chồng chị, anh Hoàng Văn Quang là đảng viên luôn đồng hành cùng vợ trong mọi hoạt động của xóm. Trên những triền đồi quanh nhà, vợ chồng chị cần mẫn gây dựng mô hình trồng hồi, sa nhân kết hợp chăn nuôi, mỗi năm thu trên 200 triệu đồng.

Điều đáng quý là chị không giữ riêng kinh nghiệm cho mình. Từ cách chọn giống, chăm sóc cây trồng đến kinh nghiệm phát triển kinh tế hộ gia đình, chị đều tận tình chia sẻ với hội viên. Bởi vậy, những lời vận động của chị luôn có sức thuyết phục. Người dân tin chị không chỉ bởi lời nói mà bởi những kết quả họ nhìn thấy hằng ngày.

Nhưng nếu kinh tế giúp người phụ nữ ấy tạo dựng uy tín thì văn hóa mới là điều khiến chị đau đáu nhiều nhất. Sinh ra trong những câu hát dân ca Sán Chỉ, lớn lên giữa những đêm hát giao duyên rộn ràng của bản làng, chị hiểu rằng văn hóa truyền thống chỉ có thể tồn tại khi được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Nếu không có người gìn giữ, những làn điệu dân ca từng nuôi dưỡng tâm hồn bao thế hệ có thể dần lùi vào ký ức.

Chị Triệu Thị Xỉm cùng các hội viên Câu lạc bộ dân ca, dân vũ xóm Phja Cọ luyện tập văn nghệ.

Từ nỗi trăn trở ấy, chị cùng hội viên duy trì và phát triển Câu lạc bộ dân ca, dân vũ Phja Cọ với hơn 15 thành viên. Sau những giờ lao động trên nương rẫy, ánh đèn nhà văn hóa lại sáng lên. Người già, người trẻ quây quần tập hát, tập múa. Những câu dân ca Sán Chỉ được cất lên giữa không gian núi rừng, được truyền từ người đi trước cho lớp trẻ hôm nay. Không dừng lại ở việc bảo tồn, chị còn chủ động tìm hiểu các tiết mục mới, kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại để tạo sức hấp dẫn cho phong trào văn hóa quần chúng. Nhờ đó, những làn điệu dân ca Sán Chỉ không chỉ tồn tại trong ký ức của người già mà đang tiếp tục sống trong đời sống đương đại của bản làng.

Chị Lý Thị Hiến, thành viên câu lạc bộ chia sẻ: Tham gia câu lạc bộ chúng tôi rất vui. Không chỉ được múa hát phục vụ bà con mà còn góp phần gìn giữ văn hóa dân tộc mình. Nhờ chị Xỉm nhiệt tình hướng dẫn, động viên nên chị em ai cũng hào hứng tham gia. Từ ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc đến những chương trình giao lưu mừng Đảng, mừng Xuân hay các sự kiện của xã, xóm, đâu đâu cũng có sự hiện diện của những tiết mục mang đậm sắc màu văn hóa Sán Chỉ của câu lạc bộ.

Những lời ca, điệu múa giữa đại ngàn Phja Cọ hôm nay không đơn thuần là hoạt động văn nghệ. Đó còn là tiếng nói của bản sắc văn hóa, là sợi dây kết nối cộng đồng và là cách để người dân giữ gìn cội nguồn giữa dòng chảy đổi thay của cuộc sống.

Lặng lẽ “gieo chữ” giữa đại ngàn

Mỗi khi nhắc đến chuyện học hành, chị Xỉm vẫn mang trong mình nỗi tiếc nuối của cô gái năm nào phải nghỉ học giữa chừng vì hoàn cảnh gia đình khó khăn. Chính sự dang dở ấy khiến chị thấu hiểu hơn ai hết những thiệt thòi của người không biết chữ. Nhiều lần chứng kiến những phụ nữ trong xóm loay hoay không viết nổi tên mình, không thể tự điền thông tin cá nhân hay đọc các thông báo, tài liệu tuyên truyền, chị trăn trở mãi. Rồi chị quyết định mở lớp học xóa mù chữ. Không giáo án chuyên nghiệp. Không kinh phí hỗ trợ. Không phụ cấp. Chỉ có một mong muốn giản dị: giúp chị em biết đọc, biết viết.

Những buổi tối sau giờ lao động, dưới ánh điện của nhà văn hóa xóm, lớp học đặc biệt lại bắt đầu. Có người ngoài bốn mươi tuổi, có người đã lên chức bà, chức mẹ. Họ vượt qua mặc cảm, vượt qua những con dốc tối để đến lớp. Từng nét chữ được nắn nót, từng vần âm được đánh vần chậm rãi. Người dạy rất kiên nhẫn, người học càng quyết tâm. Có những buổi học kéo dài đến khuya nhưng không ai muốn nghỉ sớm.

Đến nay, hơn 50 lượt phụ nữ trong xóm đã được chị trực tiếp vận động và tham gia học chữ. Những con chữ ấy không chỉ giúp họ biết ký tên hay đọc thông tin trên điện thoại. Quan trọng hơn, đó là chìa khóa mở ra sự tự tin, giúp họ chủ động tiếp cận tri thức, chính sách và các cơ hội phát triển trong cuộc sống. Bởi thế, những lớp học của chị Xỉm không đơn thuần là lớp xóa mù chữ. Đó là hành trình trao cơ hội để người phụ nữ vùng cao tự tin bước ra khỏi những giới hạn của chính mình.

Chị Triệu Thị Xỉm kiên nhẫn giúp chị em trong từng nét chữ.

Đồng chí Hoàng Thị Hoa, Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã Nam Quang cho biết: Nhìn vào những việc làm của chị Triệu Thị Xỉm, có thể thấy đức tin tôn giáo chân chính không hề đối lập với trách nhiệm công dân hay mục tiêu phát triển của cộng đồng. Ngược lại, từ niềm tin vào những giá trị tốt đẹp, chị Xỉm đã lựa chọn cách sống trách nhiệm hơn với gia đình, với hội viên và với quê hương. Đó cũng là lời phản bác thuyết phục đối với những luận điệu cố tình xuyên tạc, chia rẽ giữa tôn giáo với Đảng, giữa người có đạo với chính quyền. Thực tiễn ở Phja Cọ cho thấy, khi chủ trương của Đảng hợp lòng dân, khi chính sách hướng đến nâng cao đời sống nhân dân và khi cán bộ cơ sở thực sự gần dân, vì dân thì đức tin và trách nhiệm công dân hoàn toàn có thể đồng hành, bổ trợ cho nhau để tạo nên sức mạnh phát triển cộng đồng.

Lặng lẽ như những hạt giống được gieo xuống đất, những việc làm của chị Triệu Thị Xỉm đang từng ngày nảy mầm trên mảnh đất Phja Cọ. Đó là những con chữ mang theo hy vọng, là những câu dân ca giữ lại hồn cốt dân tộc và là niềm tin vào những điều tốt đẹp được lan tỏa trong cộng đồng. Người phụ nữ tín đồ Tin lành ấy vẫn đang âm thầm viết tiếp câu chuyện đẹp về tinh thần sống “tốt đời, đẹp đạo” bằng những việc làm cụ thể, thiết thực. Và chính những câu chuyện như thế đang góp phần củng cố niềm tin của nhân dân vào chủ trương, chính sách của Đảng, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo nên sức mạnh để các bản làng vùng cao cùng vững bước trên hành trình phát triển.