Những khu nhà 'già nua' giữa lòng Thủ đô chờ ngày cải tạo

Khu tập thể 23B Hàng Tre được xây dựng trong giai đoạn 1984 - 1988, đến nay đã xuống cấp.

Nằm trong khu vực phố cổ, khu tập thể 23B Hàng Tre (phường Hoàn Kiếm) hiện là nơi sinh sống của khoảng 125 hộ dân. Sau gần 40 năm sử dụng, công trình đã xuất hiện nhiều dấu hiệu xuống cấp như nứt tường, thấm dột, hệ thống điện, cấp thoát nước hư hỏng...

Để tăng diện tích sử dụng, nhiều hộ dân tự cơi nới căn hộ bằng khung sắt, tạo thành những "chuồng cọp" bao phủ bề mặt công trình gây ảnh hưởng đến kết cấu và mất mỹ quan đô thị. Phần sân chung vốn là nơi để sinh hoạt, vui chơi, thể dục thể thao nay lại chật kín xe máy, khiến không gian càng thêm bí bách, chật hẹp.

Đây từng là khu nhà ở của cán bộ, nhân viên Bộ Thủy lợi, nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Các hộ dân đua nhau cơi nới "chuồng cọp" để mở rộng diện tích sử dụng.

Từ thực tế trên, phường Hoàn Kiếm đang lên phương án cải tạo khu tập thể 23B Hàng Tre. Theo phương án đề xuất, khu tập thể sẽ được phá dỡ để xây dựng công trình mới gồm 21 tầng nổi, 3 tầng hầm, cao khoảng 78 m, tổng diện tích sàn khoảng 20.000 m2. Thời gian thực hiện dự án dự kiến khoảng 30 tháng. Tại khu vực này, bài toán cải tạo không chỉ liên quan đến an toàn công trình mà còn gắn với yêu cầu bảo đảm cảnh quan, kiến trúc khu phố cổ...

Khu tập thể 23B Hàng Tre được Sở Xây dựng đánh giá mức độ nguy hiểm cấp C, thuộc diện phải phá dỡ theo quy định của Luật Nhà ở năm 2023.

Tương tự, khu tập thể Trương Định (phường Tương Mai) sau hơn 50 năm sử dụng cũng xuống cấp nghiêm trọng, không còn đáp ứng các yêu cầu về an toàn và kỹ thuật. Khu tập thể hiện có 390 hộ dân, với khoảng 1.012 người cư trú; diện tích cơi nới lên tới hơn 7.391 m2, chiếm khoảng 51% tổng diện tích sử dụng. Đáng lo ngại, công trình chưa được trang bị hệ thống báo cháy, chữa cháy tự động và họng nước chữa cháy tại chỗ, khiến khả năng xử lý, ứng phó ban đầu khi xảy ra sự cố hỏa hoạn gặp nhiều hạn chế.

Không chỉ sống trong những căn hộ thiếu an toàn, cư dân khu tập thể Trương Định còn phải đối mặt với nhiều bất tiện trong sinh hoạt hằng ngày do mỗi tầng chỉ có một khu vệ sinh và phòng tắm dùng chung cho nhiều hộ dân. Khi các căn hộ được chia nhỏ để cho thuê, tình trạng xếp hàng chờ đến lượt sử dụng nhà vệ sinh trở thành cảnh quen thuộc. Các khu vệ sinh cũng đã xuống cấp, ẩm thấp, trần và tường bong tróc, tiềm ẩn nguy hiểm...

Việc cơi nới "chuồng cọp" làm ảnh hưởng đến công tác chữa cháy, cứu hộ, cứu nạn khi xảy ra hỏa hoạn.

Giữa tháng 8 vừa qua, UBND phường Tương Mai đã tổ chức Hội nghị lấy ý kiến góp ý của các chủ sở hữu, người sử dụng nhà chung cư và các tổ chức, hộ gia đình có liên quan đối với dự thảo Kế hoạch cải tạo, xây dựng lại khu tập thể Trương Định. Theo quy hoạch tổng mặt bằng tỷ lệ 1/500, khu vực nghiên cứu rộng khoảng 14.600 m2, trong đó khoảng 13.700 m2 dành cho cải tạo, xây dựng lại khu tập thể. Dự án dự kiến xây dựng 2 khối chung cư cao tối đa 30 tầng nổi, 3 tầng hầm, khoảng 1.065 căn hộ với quy mô dân số khoảng 2.380 người; thời gian thực hiện từ năm 2026 đến 2029.

Chủ tịch UBND phường Tương Mai, bà Đào Thị Thu Hằng cho biết, khu tập thể Trương Định đã được thành phố đưa vào danh mục cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ và được áp dụng các cơ chế đặc thù theo Luật Thủ đô và Nghị quyết số 66/2026/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân TP Hà Nội, qua đó tạo điều kiện tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án.

Theo bà Hằng, chính quyền địa phương nhất quán quan điểm "không làm thiệt cho dân, không làm thiếu cho dân", bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của người dân trong quá trình thực hiện dự án. Lãnh đạo phường mong muốn các hộ dân tiếp tục đồng thuận, ủng hộ chủ trương cải tạo, xây dựng lại khu tập thể, tạo điều kiện để các thủ tục được triển khai thuận lợi, sớm hình thành khu đô thị văn minh, hiện đại và nâng cao chất lượng cuộc sống của cư dân.

Khu tập thể 15C Trần Khánh Dư được đề xuất xây dựng mới 21 tầng.

Cùng với khu tập thể 23B Hàng Tre và khu tập thể Trương Định, UBND TP Hà Nội đã giao Sở Xây dựng chủ trì cùng các xã, phường liên quan khởi công dự án cải tạo, xây dựng lại các chung cư cũ gồm: khu tập thể Giảng Võ; khu tập thể Ngọc Khánh; khu tập thể Thành Công; khu tập thể 3 tầng phường Hà Đông; khu tập thể 15C Trần Khánh Dư; khu tập thể Thanh Xuân Bắc. Đây được xem là bước chuyển đáng chú ý trong chương trình tái thiết các khu nhà cũ của Thủ đô, góp phần tăng nguồn cung nhà ở, đáp ứng nhu cầu của người dân đô thị.

Trao đổi với phóng viên, người dân khu tập thể 15C Trần Khánh Dư bày tỏ đồng tình với chủ trương cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ, tuy nhiên người dân mong muốn các phương án bồi thường, hỗ trợ, tạm cư và tái định cư được công khai, minh bạch, bảo đảm quyền lợi chính đáng của các hộ dân. "Chúng tôi mong chờ một lộ trình rõ ràng: khi nào di dời, được bồi thường thế nào, ở đâu trong thời gian thi công, khi nào được trở về và diện tích căn hộ mới ra sao? Chính quyền và chủ đầu tư cần cam kết rõ ràng với người dân", một cư dân bày tỏ.

Cùng với việc đẩy nhanh tiến độ dự án cải tạo, người dân mong muốn các phương án bồi thường, hỗ trợ tạm cư và tái định cư được công khai, minh bạch, bảo đảm quyền lợi chính đáng.

Giữa tốc độ đô thị hóa ngày càng nhanh, những khu nhà "già nua" vẫn hiện hữu như những dấu vết của thời gian giữa lòng Thủ đô. Trong thời gian tới, khi những vướng mắc về quy hoạch, cơ chế, nguồn vốn và tái định cư từng bước được tháo gỡ, các dự án cải tạo, xây dựng mới sẽ sớm được triển khai, để các khu nhà cũ thực sự được "thay áo", còn người dân có thể yên tâm sống trong những căn nhà an toàn, khang trang ngay tại nơi họ đã gắn bó suốt nhiều năm.