Những kỳ tích không tưởng của thiên tài leo núi Alex Honnold - Kỳ 2

Kỳ 2: Chinh phục El Capitan

Theo tạp chí National Geographic, Honnold hoàn thành hành trình leo trong thời gian 3 giờ 56 phút, gần như chạy qua chặng cuối có độ khó vừa phải. Lúc 9 giờ 28 phút sáng theo giờ địa phương, dưới bầu trời xanh và có vài đám mây mỏng, anh vượt qua mép đá cuối cùng và đứng trên một gờ cát nhỏ trên đỉnh.

Alex Honnold leo El Capitan ở công viên quốc gia Yosemite không có dây an toàn. Ảnh:National Geographic

Anh bắt đầu hành trình leo vào lúc 5 giờ 32 phút sáng trong ánh bình minh hồng nhạt. Trước đó, Honnold ngủ qua đêm trong chiếc xe van được cải tạo làm căn cứ di động, thức dậy từ khi trời còn tối, mặc áo thun đỏ quen thuộc và quần nylon cắt gấu, ăn bữa sáng thường lệ gồm yến mạch, hạt lanh, hạt chia và việt quất rồi lái xe tới khu vực El Capitan Meadow.

Sau khi đỗ xe, anh đi bộ theo lối mòn đầy đá tảng tới chân vách. Tại đó, Honnold mang giày leo núi đế bám, buộc túi phấn nhỏ quanh eo để giữ tay khô, tìm điểm đặt chân đầu tiên và bắt đầu tiến từng bước lên vách đá, hướng tới cột mốc lịch sử.

Trong hơn một năm, Honnold đã tập luyện cho hành trình này tại nhiều địa điểm ở Mỹ, Trung Quốc, châu Âu và Maroc. Chỉ một nhóm nhỏ bạn bè và các nhà leo núi khác biết về kế hoạch và đều được yêu cầu giữ bí mật. Một nhóm làm phim đã ghi lại toàn bộ quá trình.

Honnold, 31 tuổi vào thời điểm đó, bắt đầu được cộng đồng leo núi quốc tế chú ý vào năm 2008 với hai cuộc leo núi không dây có độ rủi ro cao: mặt Tây Bắc của Half Dome ở Yosemite và vách Moonlight Buttress. Những thành tích này gây chấn động giới leo núi và được ví như cột mốc phá vỡ giới hạn.

Tuy nhiên, El Capitan vượt xa tất cả những thử thách trước đó. Đây là một vách đá dựng đứng, được nhiều người coi là trung tâm của thế giới leo núi đá. Từ thung lũng bên dưới, các nhà leo núi ở phần trên của vách gần như không thể nhìn thấy bằng mắt thường.

Nhà leo núi Peter Mortimer, người đã thực hiện nhiều bộ phim cùng Alex Honnold, nói: “Những gì Alex Honnold làm ở Moonlight Buttress đi ngược lại mọi thứ mà chúng ta được huấn luyện, được nuôi dạy và gần như được lập trình về mặt sinh học để tin tưởng. Đó là nơi phi tự nhiên nhất mà con người lẽ ra không nên leo lên”.

Tuy nhiên, những hành trình leo núi tiên phong đó vẫn trở nên nhỏ bé khi so với El Capitan. Khó có thể nói hết mức độ khắc nghiệt cả về thể chất lẫn tinh thần của một lần leo free solo này. Đây là một vách đá dựng đứng cao hơn cả tòa nhà cao nhất thế giới Burj Khalifa ở Dubai.

Nhà leo núi Tommy Caldwell, người từng ghi dấu ấn lịch sử vào năm 2015 với lần chinh phục Dawn Wall (tuyến leo khó nhất trên El Capitan) cùng đối tác Kevin Jorgeson, nhận định: “Đây là ‘cuộc đổ bộ lên Mặt trăng’ trong thế giới leo núi kiểu free solo”.

Hành trình mà Caldwell và Jorgeson thực hiện được gọi là “free climbing”, tức là người leo không dùng thiết bị để hỗ trợ di chuyển lên vách đá và chỉ buộc dây để phòng trường hợp bị ngã. Còn free solo là khi người leo ở một mình và không dùng dây hay bất kỳ thiết bị nào để hỗ trợ hoặc bảo vệ, đồng nghĩa với việc không có sai sót nào được phép xảy ra.

Trong nhiều năm, giới leo núi đã suy đoán về khả năng leo free solo lên El Capitan, nhưng chỉ có hai người khác từng công khai nói rằng họ nghiêm túc cân nhắc điều này. Một người là Michael Reardon, một tay leo núi free solo đã chết đuối năm 2007 sau khi bị sóng cuốn khỏi một mỏm đá dưới vách biển ở Ireland. Người còn lại là Dean Potter, thiệt mạng trong một tai nạn nhảy BASE ở Yosemite năm 2015.

John Bachar, tay leo núi free solo vĩ đại nhất thập niên 1970, người qua đời năm 2009 khi leo núi không dây ở tuổi 52, chưa bao giờ cân nhắc leo El Capitan. Khi Bachar ở thời kỳ đỉnh cao, El Capitan thậm chí còn chưa từng được ai leo theo kiểu free climbing. Peter Croft, 58 tuổi, người thực hiện hành trình free solo mang tính cột mốc của thập niên 1980 với tuyến Astroman cao 305 mét ở Yosemite, cũng chưa từng nghiêm túc nghĩ đến El Capitan, nhưng ông biết sớm muộn cũng sẽ có người làm điều đó.

Croft nói: “Đó luôn là bước tiếp theo hiển nhiên. Nhưng sau điều này, tôi thật sự không thấy còn gì tiếp theo nữa. Đây là cú nhảy vọt kinh điển lớn nhất”.

Honnold trong chặng leo cuối cùng lên El Capitan. Ảnh: National Geographic

Đến cuối năm 2014, Honnold đã đạt được danh tiếng quốc tế nhờ những thành tích của mình. Anh xuất hiện trên trang bìa của National Geographic, New York Times Magazine, Outside, được chương trình 60 Minutes thực hiện phóng sự, có hàng loạt nhà tài trợ doanh nghiệp, đồng tác giả một cuốn hồi ký bán chạy và sáng lập một tổ chức phi lợi nhuận nhằm cải thiện cuộc sống cho các cộng đồng khó khăn trên khắp thế giới. Tuy nhiên, anh vẫn cảm thấy mình chưa tạo được dấu ấn như mong muốn trong lịch sử leo núi.

Tháng 1/2015, khi Caldwell và Jorgeson lên đến đỉnh Dawn Wall - dự án mà họ đã dành nhiều năm nghiên cứu và tập luyện, Honnold có mặt để chúc mừng họ. Jorgeson nói với một phóng viên: “Tôi nghĩ ai cũng có một Dawn Wall bí mật riêng cần hoàn thành vào một ngày nào đó”.

“Dawn Wall của mình là gì?”, Honnold tự hỏi. Nhưng anh đã biết câu trả lời. Trong nhiều năm, anh đã nghĩ đến việc cần những gì để chinh phục El Capitan.

Tuyến đường Honnold chọn để lên đỉnh El Capitan mang tên Freerider, một trong những tuyến leo vách núi lớn thử thách nhất ở Yosemite. Tuyến này gồm khoảng 30 chặng và khó đến mức ngay cả việc một nhà leo núi lên đỉnh bằng dây bảo hiểm cũng đã được coi là tin đáng chú ý.

Đây là một hành trình ngoằn ngoèo, bám theo nhiều hệ thống khe nứt chằng chịt, có chỗ há rộng, có chỗ chỉ vừa khớp một đốt ngón tay. Trên đường đi, Honnold phải ép người qua các ống đá hẹp, bước nhẹ trên những gờ đá nhỏ như hộp diêm và có đoạn treo mình giữa không trung chỉ bằng đầu ngón tay.

Freerider kiểm tra gần như mọi năng lực thể chất của một nhà leo núi, từ sức mạnh ngón tay, cẳng tay, ngón chân, cơ bụng cho tới độ dẻo dai và sức bền. Các yếu tố môi trường như nắng, gió và nguy cơ mưa bất chợt cũng buộc Honnold phải tính toán kỹ lưỡng.

Tuy nhiên, thử thách thực sự đối với Honnold là khả năng giữ được sự điềm tĩnh khi ở một mình trên vách đá cao hàng trăm mét, trong lúc thực hiện những chuỗi động tác phức tạp, nơi chỉ một sai lệch nhỏ trong đặt chân hay tay cũng có thể quyết định ranh giới giữa sự sống và cái chết. Những nhà leo núi hàng đầu cho rằng Honnold có khả năng đặc biệt về giữ bình tĩnh và tư duy phân tích trong các tình huống nguy hiểm như vậy, một kỹ năng anh đã dần hình thành trong suốt 20 năm gắn bó với leo núi.

Một trong những đoạn thử thách nhất trên Freerider là hai chặng đá dốc trơn nhẵn ở độ cao khoảng 183 mét, nơi gần như không có điểm bám. Tại đây, Honnold sử dụng kỹ thuật “smearing”, tức là ép đế giày cao su vào mặt đá để tạo đủ độ ma sát nâng đỡ cơ thể, giữ thăng bằng hoàn hảo và duy trì đà tiến lên để tránh trượt xuống. Anh mô tả cảm giác này giống như “đi bộ lên mặt kính”.

Vài ngày trước cuộc leo quyết định, Honnold đã đi bộ lên đỉnh El Capitan rồi tụt dây xuống theo tuyến Freerider để kiểm tra xem mưa gần đây có làm trôi các dấu phấn đánh dấu điểm bám quan trọng hay không. Mọi thứ đều khô ráo và trong điều kiện lý tưởng. Phần còn lại chỉ là nghỉ ngơi và chuẩn bị tinh thần cho thử thách lớn nhất đời mình.

Vào ngày đó, điều từng được xem là không thể đã trở thành hiện thực. Sau gần bốn giờ tin tưởng tuyệt đối vào kỹ năng, sức bền và khả năng kiểm soát nỗi sợ, Alex Honnold vượt qua những gờ đá cuối cùng và đứng trên đỉnh El Capitan.

Lần chinh phục El Capital của Honnold được dựng thành phim tài liệu “Free Solo” và đã giành giải Oscar cho Phim tài liệu hay nhất năm 2019.

Đón đọc kỳ 3: Biểu tượng không sợ hãi

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc