Những lo ngại khi Hiệp ước New START hết hạn

Tàu ngầm hạt nhân Kazan thuộc Dự án 885M (Yasen-M) của Nga. Ảnh tư liệu: Russian MOD/TTXVN

Một quan chức NATO nêu rõ: "Kiềm chế và trách nhiệm trong lĩnh vực hạt nhân là điều tối quan trọng đối với an ninh toàn cầu", đồng thời nhấn mạnh NATO "sẽ tiếp tục thực hiện các bước cần thiết" để đảm bảo khả năng phòng thủ của mình.

Cùng ngày, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết Nga lấy làm tiếc về việc Hiệp ước New START hết hạn vào cuối ngày 5/2 do Washington không gia hạn.

Ông nhấn mạnh: "Chúng tôi xem việc hiệp ước hết hạn là một điều tiêu cực và bày tỏ rất tiếc về điều này". Moskva đã đề nghị tiếp tục tuân thủ các hạn chế của Hiệp ước New START thêm 1 năm nữa sau khi thỏa thuận hết hạn, nhưng vẫn chưa nhận được phản hồi chính thức từ Washington về sáng kiến này.

Trước đó, Washington đã tuyên bố rằng bất kỳ thỏa thuận hạt nhân mới nào cũng phải bao gồm Trung Quốc, nhưng những nỗ lực quốc tế nhằm khuyến khích Bắc Kinh tham gia các cuộc đàm phán mới cho đến nay vẫn chưa thành công. Về điểm này, Moskva cho rằng đây là việc riêng của Bắc Kinh và tôn trọng mọi quyết định của phía Trung Quốc. Nga nhấn mạnh nếu mở rộng, Hiệp ước New START phải bao gồm các đồng minh hạt nhân của Mỹ trong NATO, là Anh và Pháp, những cường quốc hạt nhân không được đề cập tới trong bất kỳ hiệp ước ổn định chiến lược nào.

Trong phản ứng của mình cùng ngày, Trung Quốc bày tỏ rất tiếc về việc Hiệp ước New START hết hạn. Phát biểu tại họp báo thường kỳ, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm (Lin Jian) cho biết Hiệp ước New START có tầm quan trọng lớn đối với việc duy trì ổn định chiến lược toàn cầu. Cộng đồng quốc tế đang rất lo ngại rằng việc hiệp ước này hết hạn sẽ tác động tiêu cực đến chế độ kiểm soát vũ khí quốc tế và trật tự hạt nhân toàn cầu.

Cùng ngày, Chính phủ Nhật Bản khẳng định sẽ hợp tác với Washington và kêu gọi sự tham gia của các cường quốc, bao gồm cả Trung Quốc, nhằm kiểm soát và giải trừ vũ khí hạt nhân sau khi hiệp ước vũ khí hạt nhân cuối cùng còn lại giữa Mỹ và Nga hết hạn.

Việc Hiệp ước New START hết hạn đánh dấu lần đầu tiên sau hơn 5 thập kỷ Mỹ và Nga không có khuôn khổ ràng buộc pháp lý để kiểm soát kho vũ khí của họ, làm tăng nguy cơ một cuộc chạy đua vũ trang toàn cầu mới và gây ra sự phản đối mạnh mẽ từ những người sống sót sau các vụ ném bom nguyên tử và các nhà hoạt động ở Nhật Bản.

Phát biểu tại cuộc họp báo thường kỳ, Phó Chánh Văn phòng Nội các Kei Sato nhấn mạnh tình hình giải trừ quân bị và kiểm soát vũ khí quốc tế ngày càng trở nên nghiêm trọng, Nhật Bản coi việc "kiên quyết hợp tác" với các cường quốc hạt nhân như Mỹ, Nga và Trung Quốc về vấn đề này là rất quan trọng. Ông Sato khẳng định: "Nhật Bản sẽ tiếp tục hợp tác chặt chẽ với Mỹ đồng thời khuyến khích các quốc gia liên quan khác tham gia”.

Ông cho biết thêm rằng Nhật Bản, quốc gia duy nhất từng bị tấn công bằng vũ khí hạt nhân, dự định sẽ là quốc gia dẫn đầu quốc tế trong "những nỗ lực thực tế và khả thi" hướng tới một thế giới không có vũ khí hạt nhân.

Bích Liên (TTXVN)