Những 'lớp học không bảng đen'

Học ở mọi lúc, mọi nơi

Tháng 9 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh phát động phong trào Bình dân học vụ để diệt “giặc dốt”. 80 năm sau, khái niệm “dốt” không còn bó hẹp ở việc không biết chữ, mà mở rộng ra là sự lúng túng, tụt hậu trước dòng chảy của công nghệ 4.0.

Từ tháng 7/2025, UBND tỉnh Phú Thọ đã chính thức phát động phong trào “Bình dân học vụ số” trong toàn tỉnh. Mục tiêu rất rõ ràng: Không để ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình chuyển đổi số. Nếu ngày xưa dân ta học chữ để đọc báo, đọc nghị quyết, thì nay người dân Đất Tổ học “số” để giao dịch hành chính công, kinh doanh trực tuyến và bảo vệ mình trên không gian mạng...

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Thanh Thủy hướng dẫn công dân tự vào hệ thống và đăng ký giải quyết thủ tục hành chính theo phương châm vừa học vừa thực hành.

Tính đến tháng 4/2026, phong trào đã gặt hái được những kết quả ấn tượng, đưa Phú Thọ thành một trong những điểm sáng của cả nước về phổ cập kỹ năng số cộng đồng với nhiều lớp học ở khắp nơi. Không còn những bảng đen, phấn trắng truyền thống, lớp học số ở Phú Thọ diễn ra linh hoạt. Đó có thể là nhà văn hóa khu phố vào buổi tối, quán cà phê công nghệ, hay thậm chí ngay tại ruộng vườn, xưởng sản xuất.

Tại xã Võ Miếu, nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số, các “chiến sĩ số” là đoàn viên, thanh niên và cán bộ xã đã đến tận nhà để hướng dẫn bà con theo cách “cầm tay chỉ việc”.

Chị Đinh Thị Hiền, hộ trồng chè tại xã Võ Miếu chia sẻ: “Trước đây, tôi chỉ biết nghe gọi khi dùng điện thoại. Từ khi có các thanh niên hướng dẫn, tôi đã biết chụp ảnh chè đẹp, đưa lên Facebook bán hàng và dùng mã QR để khách trả tiền. Tiện lợi vô cùng!”.

Còn tại các phường Việt Trì, Thanh Miếu, Nông Trang, phong trào tập trung vào đối tượng người cao tuổi và tiểu thương. Các lớp hướng dẫn sử dụng VNeID, nộp hồ sơ dịch vụ công trực tuyến và cảnh báo lừa đảo trên không gian số được tổ chức định kỳ hàng tuần.

Tiểu thương Nguyễn Vân Anh bán hàng chợ Thanh Miếu, phường Thanh Miếu đưa mã QR ra cho khách chuyển tiền, không quên tấm tắc: “Chuyển đổi số rất tiện lợi, tiền giờ không lo nhầm lẫn, hàng vào hàng ra cũng nắm được rõ, không bị sót và quan trọng là không còn phải kiểm tiền hàng mỗi tối kiểu thủ công như trước”.

Tạo ra giá trị mới

Phong trào “Bình dân học vụ số” không dừng lại ở việc biết sử dụng điện thoại thông minh, mà đã tạo ra những giá trị kinh tế - xã hội cụ thể. Các đặc sản như bưởi Đoan Hùng, chè Long Cốc, thịt chua Thanh Sơn... đã có mặt trên các sàn thương mại điện tử lớn. Người nông dân đã bắt đầu biết “livestream bán hàng”, giúp giá trị nông sản tăng từ 15-20% do giảm chi phí trung gian.

Từ phong trào “Bình dân học vụ số”, việc người dân tự thao tác dịch vụ công tại nhà đã giảm áp lực đáng kể cho bộ phận “một cửa”. Tỷ lệ hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của chính quyền đạt trên 95%. Việc chi trả lương hưu, trợ cấp không dùng tiền mặt đạt tỷ lệ cao, giúp minh bạch hóa và tiết kiệm thời gian cho người già, người có công.

Bà Nguyễn Thị Nhật, cán bộ hưu trí khu 7, phường Việt Trì thông tin: "Chúng tôi giờ nhận lương qua tài khoản, sử dụng điện thoại để mua hàng. Không còn phải xếp hàng nhận lương ở nhà văn hóa như trước nữa nên đỡ mất nhiều thời gian và cực kỳ thuận tiện."

Thanh niên xã Bản Nguyên duy trì hiệu quả mô hình “Tổ công nghệ số cộng đồng”, góp phần đẩy mạnh phong trào “Bình dân học vụ số” và quá trình chuyển đổi số ở địa phương.

Dù đạt nhiều kết quả, nhưng hành trình “số hóa” toàn dân vẫn còn những rào cản. Hạ tầng mạng tại các xã vùng sâu, vùng xa còn hạn chế, đôi khi chưa ổn định. Một bộ phận người dân vẫn còn tâm lý e ngại về an toàn thông tin khi thực hiện các giao dịch trực tuyến.

Chuyển đổi số là một quá trình, không phải đích đến, “Bình dân học vụ số” không phải phong trào nhất thời mà là nhiệm vụ xuyên suốt để xây dựng một xã hội số văn minh, thịnh vượng. Do đó, nhìn lại chặng đường từ tháng 7/2025 đến nay, phong trào “Bình dân học vụ số” tại Phú Thọ đã thực sự khơi dậy được tinh thần học hỏi của người dân Đất Tổ. Những chiếc điện thoại thông minh giờ đây còn trở thành “cày, cuốc” trong thời đại mới, giúp người dân vươn lên làm giàu, bởi khi công nghệ được kết hợp với tinh thần đoàn kết và sự tận tâm sẽ trở thành sức mạnh để thay đổi diện mạo của cả một vùng đất.