Những lý do khiến doanh nghiệp Mỹ 'đóng băng' tuyển dụng

Ảnh minh họa - Ảnh: Bloomberg.

Theo báo cáo của Bộ Lao động Mỹ, số lượng nhân sự được tuyển dụng tại nước này trong tháng 12/2025 chỉ đạt 5,3 triệu lượt, với tỷ lệ tuyển dụng - tính bằng số lượt tuyển dụng chia cho tổng số lao động có việc làm - là 3,3%, một con số thấp hơn nhiều so với những năm trước khi đại dịch COVID-19 bùng phát.

Tờ báo Wall Street Journal cho rằng có nhiều, thay chỉ một, nguyên nhân dẫn đến sự “đóng băng” tuyển dụng này.

Một trong những nguyên nhân chính là sự bất ổn trong chính sách thuế quan. Các doanh nghiệp, đặc biệt là những doanh nghiệp nhỏ, đang gặp khó khăn trong việc lập kế hoạch dài hạn do không chắc chắn về chính sách thuế quan của chính quyền Tổng thống Donald Trump. Tình trạng bất định đó khiến họ phải trì hoãn việc tuyển dụng nhân sự mới. Đối với một số doanh nghiệp, thuế quan đã làm tăng chi phí, khiến việc tuyển dụng trở nên khó khăn hơn.

Lãi suất ngắn hạn cao cũng là một áp lực khác, đặc biệt đối với các doanh nghiệp nhỏ thường phải dựa vào việc vay mượn qua thẻ tín dụng để đáp ứng nhu cầu tài chính.

Trong khi đó, các công ty công nghệ - vốn đã tuyển dụng mạnh mẽ sau đại dịch - hiện đang phải đối mặt với tình trạng dư thừa nhân lực.

Một yếu tố khác góp phần vào tình trạng này là người lao động ít rời bỏ công việc hiện tại của họ. Số lượng người nghỉ việc trong tháng 12 chỉ ở mức 3,2 triệu, thấp hơn nhiều so với con số 4,5 triệu vào tháng 3/2022. Tỷ lệ nghỉ việc, đo lường số người nghỉ việc so với tổng số lao động, chỉ ở mức 2%, thấp hơn mức trung bình 2,3% của năm 2019. Đây là một yếu tố quan trọng, bởi phần lớn hoạt động tuyển dụng là để thay thế những người đã rời bỏ công việc.

Tình trạng "đóng băng" này đã tạo ra một vòng luẩn quẩn: người lao động không muốn nghỉ việc vì tốc độ tuyển dụng thấp, nhưng một phần lý do tốc độ tuyển dụng thấp là không có ai nghỉ việc.

Chưa kể, số lượng lao động sẵn có để doanh nghiệp có thể tuyển dụng cũng giảm đi. Chính sách hạn chế nhập cư của chính quyền ông Trump đã làm giảm đáng kể dòng người vào Mỹ, kết hợp với tình trạng dân số già hóa, tạo ra một tình huống mà số lượng người mới gia nhập lực lượng lao động ngày càng ít.

Nghiên cứu gần đây của các nhà kinh tế học Wendy Edelberg và Tara Watson từ Viện Brookings, cùng với nhà kinh tế Stan Veuger từ Viện Doanh nghiệp Mỹ, ước tính rằng mức tăng trưởng việc làm tiềm năng hàng tháng đã giảm xuống còn khoảng 35.000 trong nửa cuối năm 2025, từ mức 140.000 trong năm 2024. Đối với năm nay, ước tính trung bình chỉ là 15.000 việc làm mới có thể được tạo ra mỗi tháng.

Chính sách chế nhập cư không chỉ làm giảm số lượng lao động mà các doanh nghiệp có thể tuyển dụng, mà còn ảnh hưởng đến nhu cầu tuyển dụng. Đó là bởi người nhập cư không chỉ là người lao động mà còn là người tiêu dùng. Ông Veuger cho rằng tỷ lệ thất nghiệp còn thấp - mặc dù đã tăng lên trong mấy năm trở lại đây - trong khi hoạt động tuyển dụng vẫn diễn ra chậm chạp cho thấy sự suy giảm của lượng người nhập cư có vai trò lớn hơn trong việc làm chậm tốc độ tuyển dụng so với các yếu tố như bất ổn thương mại.

Một yếu tố khác cần xem xét là tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) đối với thị trường lao động. Một số nhà phân tích đã chỉ ra tình trạng chững lại trong hoạt động tuyển dụng nhân sự trong ngành công nghệ bắt đầu từ tháng 11/2022, ngay khi OpenAI ra mắt ChatGPT. Họ xem đây như một dấu hiệu cho thấy AI đang ảnh hưởng đến tuyển dụng.

Cũng cần nói thêm rằng đã có một làn sóng thông báo sa thải trong ngành công nghệ vào tháng 11/2022, khi các công ty nhận ra rằng sự bùng nổ kinh doanh mà họ trải qua sau khi đại dịch bùng phát sẽ không kéo dài. AI không phải là yếu tố chính trong làn sóng sa thải đó.

Có một số bằng chứng cho thấy AI đang có tác động. Trong một phân tích gần đây, các nhà kinh tế học Erik Brynjolfsson, Bharat Chandar và Ruyu Chen từ Đại học Stanford đã phát hiện ra rằng triển vọng việc làm của những người trẻ tuổi trong các công việc có mức độ tiếp xúc cao với AI, như phát triển phần mềm, đã bị ảnh hưởng. Nhưng trong bối cảnh số lượng nhân sự tại Mỹ với khoảng 160 triệu người, "AI chưa đủ để làm thay đổi thị trường tổng thể một cách thực sự”, ông Brynjolfsson nói với Wall Street Journal.

Lời hứa về những công việc mà AI có thể thực hiện, thay vì bất kỳ công việc nào mà AI đang làm được, cũng có thể ảnh hưởng đến kế hoạch tuyển dụng. Các công ty có thể do dự trong việc đưa nhân viên mới vào các vai trò mà họ cho là có thể không còn cần thiết trong tương lai. Sự gia tăng tỷ lệ thất nghiệp ở sinh viên mới tốt nghiệp có th phản ánh của điều đó, theo chuyên gia Feroli của JPMorgan Chase.

Bình Minh