Xu hướng chiêu mộ cựu quan chức Fed về các ngân hàng trung ương trên thế giới

Tòa nhà ngân hàng trung ương Thổ Nhĩ Kỳ tại Istabul - Ảnh: Bloomberg

Kể từ sau đại dịch Covid-19, hoạt động bổ nhiệm nhân sự cấp cao tại nhiều ngân hàng trung ương lớn có một điểm chung. Đó là đều chọn các quan chức từng làm việc nhiều năm tại Mỹ, chủ yếu trong hệ thống Fed, trước khi trở về nước.

Gần đây nhất, vào thứ Hai tuần trước (2/2), Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ (CBRT) thông báo bổ nhiệm ông Gazi Ishak Kara làm phó thống đốc, chỉ vài tuần sau khi tuyển ông Murat Tasci giữ vị trí nhà kinh tế trưởng.

Trước đó, ông David Lopez-Salido bắt đầu đảm nhiệm vị trí nhà kinh tế trưởng tại Ngân hàng Trung ương Tây Ban Nha (BDE) vào tháng 10 năm ngoái. Ngân hàng Quốc gia Thụy Sỹ (SNB) và Ngân hàng Trung ương Italy (BI) cũng ghi nhận một số đợt bổ nhiệm nhân sự theo xu hướng tương tự.

MÔI TRƯỜNG ĐẶC BIỆT CỦA FED

Điểm chung là trước khi về nước nắm các vị trí hoạch định chính sách cấp cao, các quan chức này đều từng làm việc trong mạng lưới ngân hàng dự trữ tại Mỹ - tại các chi nhánh khu vực của Fed hoặc ở trụ sở tại Washington.

Trước đây, việc các cơ quan hoạch định chính sách đưa nhân sự có quốc tịch phù hợp từ nước ngoài trở về nước làm việc diễn ra tương đối rải rác. Làn sóng bổ nhiệm gần đây ít nhất cho thấy các chính phủ và ngân hàng trung ương cũng chịu ảnh hưởng bởi các xu hướng tuyển dụng nhân sự nói chung.

Việc tuyển dụng như vậy cũng cho thấy kinh nghiệm tham gia hoạch định chính sách tại nền kinh tế lớn nhất thế giới - ngay cả trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump đang tạo thêm áp lực cho giới hoạch định chính sách tại đây - có sức hút lớn đối với các nhà ngân hàng trung ương.

“Cục Dự trữ Liên bang Mỹ là một môi trường đặc biệt để bất kỳ nhà hoạch định chính sách tiền tệ nào tích lũy trải nghiệm thực tế. Khi tôi tốt nghiệp, người hướng dẫn luận án tiến sĩ từng bảo rằng không có nơi nào tốt hơn ở đây để học về cách vận hành của một ngân hàng trung ương”, bà Selva Demiralp, giáo sư kinh tế tại Đại học Koc ở Istanbul và từng làm nhà kinh tế tại Fed, nhận xét với hãng tin Bloomberg.

Nhiều năm qua, các ngân hàng trung ương trên thế giới thường đánh giá cao các ứng viên từng được đào tạo và làm việc ở Mỹ. Điều này thể hiện qua danh sách các thống đốc ngân hàng trung ương được bổ nhiệm qua các năm, từ ông Mario Draghi, cựu Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), đến ông Mervyn King, cựu Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh (BOE), và sau đó là ông Mark Carney tại BOE.

Tuy nhiên, việc “chiêu mộ” chính các công dân đang làm việc trong hệ thống Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trước đây ít phổ biến hơn, và mới chỉ trở nên phổ biến những năm gần đây.

Năm 2023, Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ đã tuyển mộ ông Fatih Karahan, khi đó là nhà kinh tế tại Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York, tham gia bộ phận hoạch định chính sách tại CBRT. Sau đó, ông Karahan kế nhiệm bà Hafize Gaye Erkan làm thống đốc CBRT, sau khi Tổng thống Recep Tayyip Erdogan bãi nhiệm bà Erkan vào đầu năm 2024.

Việc bổ nhiệm ông Karahan mở màn cho một chương trình cải tổ kinh tế toàn diện ở Thổ Nhĩ Kỳ sau khi ông Erdogan tái đắc cử, qua đó đặt dấu chấm hết cho nhiều năm theo đuổi các chính sách dân túy khiến lạm phát leo thang. Kể từ đó, CBRT đã nâng lãi suất nhiều lần, đưa lãi suất lên mức 50% và tổ chức hàng chục cuộc gặp với nhà đầu tư nước ngoài nhằm khôi phục uy tín quốc gia.

Trong hai quan chức mới được bổ nhiệm tại CBRT, ông Tasci có gần 17 năm làm việc tại Ngân hàng Dự trữ Liên bang Cleveland, trước khi chuyển sang ngân hàng JPMorgan ở New York trong một thời gian ngắn. Còn ông Kara từng làm việc trong Hội đồng Thống đốc Fed ở Washington, tập trung vào các vấn đề ổn định tài chính.

Các quyết định bổ nhiệm này cho thấy nỗ lực của Bộ trưởng Tài chính Thổ Nhĩ Kỳ Mehmet Simsek - người từng giữ vị trí chiến lược gia tại ngân hàng đầu tư Merrill Lynch - nhằm chiêu mộ những ứng viên có nền tảng kinh tế vững và kinh nghiệm thực tiễn để Tổng thống Erdogan phê chuẩn.

“Nhìn lại giai đoạn trước năm 2023, một số vị trí cấp cao thiếu nền tảng học thuật hoặc trải nghiệm thực tế về ngân hàng trung ương. Những vị trí được bổ nhiệm gần đây cho thấy chủ ý rõ ràng trong việc củng cố năng lực chuyên môn và khôi phục niềm tin của ngân hàng trung ương”, bà Demiralp nhận xét.

ĐỀ CAO UY TÍN VÀ CHUYÊN MÔN

Trong khi đó, tại SNB, ông Antoine Martin gia nhập đội ngũ hoạch định chính sách từ đầu năm 2024 và đảm nhiệm vị trí Phó chủ tịch sau đó 9 tháng. Quyết định này nhằm đáp ứng nhu cầu của SNB về một nhân sự có chuyên môn và uy tín để góp phần điều hành đồng franc Thụy Sỹ - một đồng tiền giữ vai trò quan trọng trong hệ thống tiền tệ toàn cầu.

Dù mang quốc tịch Thụy Sỹ, gần như toàn bộ sự nghiệp của ông Martin gắn với Mỹ, bắt đầu tại Ngân hàng Dự trữ Liên bang Kansas vào những năm 2000, trước khi chuyển sang Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York.

Trong khi đó, BI thông báo tuyển bà Chiara Scotti, khi đó là một quan chức tại Ngân hàng Dự trữ Liên bang Dallas của Mỹ, vào tháng 12/2023. Vài tháng sau, bà bắt đầu đảm nhiệm chức danh phó thống đốc tại BI.

“Thời gian làm việc tại Fed đã góp phần định hình tôi rất nhiều. Tôi tự hào vì có cơ hội trải nghiệm những điều tốt nhất ở cả hai môi trường”, bà Scotti chia sẻ trong một cuộc trả lời phỏng vấn vào tháng 11 năm ngoái.

Còn tại BDE, ông Lopez-Salido đã làm gần 2 thập kỷ trong bộ phận phụ trách các vấn đề tiền tệ tại Fed ở Washington, trước khi chuyển tới Madrid để phụ trách mảng dự báo BDE.

Bên cạnh sức hấp dẫn của các vị trí cấp cao ở quê nhà, chính quyền ông Trump cũng tạo thêm áp lực khiến một số quan chức cân nhắc rời khỏi Mỹ. Các đồng minh của ông Trump nhiều lần công kích Fed vì sở hữu đội ngũ nhà kinh tế quá đông.

Chủ đề này thậm chí cũng được đưa ra trong quá trình ông Trump sàng lọc ứng viên cho vị trí Chủ tịch Fed tiếp theo. Tháng 12 năm ngoái, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết tổng thống đã hỏi một ứng viên vì sao Fed cần tới hàng trăm nhà kinh tế có bằng tiến sĩ.

“Không có câu trả lời thuyết phục nào cả”, ông Bessent nói.

Với nhiều ngân hàng trung ương trên thế giới, nền tảng học tập và làm việc tại Mỹ từ lâu đã được đánh giá cao.

Tại ECB, bằng tiến sĩ của nhà kinh tế trưởng Philip Lane tại Đại học Harvard góp phần củng cố hồ sơ của ông. Ông Lucas Papademos, cựu Phó Chủ tịch ECB, cũng từng làm việc tại Ngân hàng Dự trữ Liên bang Boston ở giai đoạn đầu sự nghiệp.

Tuy nhiên, trước đây, các chính phủ và ngân hàng trung ương hiếm khi coi hệ thống Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) là nơi tuyển dụng trực tiếp nhân sự cho các vị trí cấp cao. Tại châu Âu, đã có một số trường hợp hiếm như vậy. Năm 2007, ông Athanasios Orphanides rời Fed về làm thống đốc Ngân hàng Trung ương Cyprus theo nhiệm kỳ. Đến năm 2015, ông Emanuel Moench chuyển từ Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York về làm trưởng bộ phận nghiên cứu tại Ngân hàng Trung ương Đức (Bundesbank).

“Fed chắc chắn là một môi trường rèn luyện rất tốt cho các nhà hoạch định chính sách ngân hàng trung ương. Có rất nhiều điều để học ở đó. Riêng Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York còn có lợi thế khi tập trung mạnh vào thị trường tài chính và có mối liên hệ chặt chẽ với các bên tham gia thị trường”, ông Moench, hiện là giáo sư tại Trường Tài chính Frankfurt, nhận xét.

So với nhiều nước khác, Anh có phần nổi bật hơn khi coi ngân hàng trung ương Mỹ là một nguồn để tuyển dụng vị trí cấp cao, chú trọng năng lực chuyên môn và không quá đặt nặng yếu tố quốc tịch.

Tại BOE, ông Randall Kroszner - hiện là thành viên Ủy ban Chính sách Tài chính - từng là thành viên Hội đồng Thống đốc Fed. Ông Donald Kohn, cựu Phó Chủ tịch Hội đồng Thống đốc Fed, cũng từng tham gia ủy ban này. Ông Ben Bernanke, cựu Chủ tịch Fed, và ông Kevin Warsh, người vừa được Tổng thống Mỹ Donald Trump đề cử làm Chủ tịch Fed nhiệm kỳ tiếp theo, đều từng viết báo cáo đánh giá cách vận hành của BOE.

Tương tự nhiều ngân hàng trung ương khác, BOE cũng cử nhân sự sang làm việc tạm thời các đơn vị trong hệ thống Fed. Ông Spencer Dale, cựu nhà kinh tế trưởng BOE, là một ví dụ. Một trường hợp khác là ông Andrew Bailey, thống đốc hiện tại của BOE, từng có thời gian làm việc tại Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York vào năm 1987.

Hoài Thu