Những món đồ công nghệ cũ giờ bán được cả gia tài

Thiết bị điện tử thường đi theo một vòng đời khá nghiệt ngã: công nghệ mới xuất hiện, sản phẩm cũ nhanh chóng mất giá rồi bị thay thế. Thế nhưng với một số thiết bị đặc biệt, thời gian lại có thể đảo ngược quy luật này. Những sản phẩm từng thất bại về doanh số, không được thương mại hóa rộng rãi hoặc sở hữu thiết kế quá khác biệt đang trở thành hàng hiếm trong mắt giới sưu tầm. Giá trị của chúng không còn nằm ở khả năng sử dụng mà ở câu chuyện lịch sử, mức độ khan hiếm và vai trò trong quá trình phát triển của ngành công nghệ. Có những món đồ từng bị xem là "của nợ" nay được định giá hàng trăm nghìn USD.

Một trong những ví dụ đáng chú ý nhất là Hewlett-Packard HP-01, mẫu đồng hồ máy tính được giới thiệu trước khi đồng hồ điện tử trở thành trào lưu phổ biến. Thiết bị tích hợp tới 6 chip bán dẫn, có thể thực hiện phép tính, hiển thị thời gian, làm đồng hồ báo thức và bấm giờ. Tuy nhiên, màn hình LED tiêu thụ nhiều năng lượng, bàn phím quá nhỏ và mức giá cao khiến HP-01 không đạt được thành công thương mại. Chính thất bại này lại khiến nó trở thành món đồ có giá trị với người sưu tầm, khi một số phiên bản có thể được bán lại với giá khoảng 4.000 USD, còn bản mạ vàng có thể cao hơn. Một trường hợp thậm chí nổi tiếng hơn là Apple I, sản phẩm sơ khai được Apple đưa ra thị trường trong những ngày đầu thành lập. Khác với các bộ máy tính phải tự lắp ráp thời đó, Apple I cung cấp một bảng mạch đã được dựng sẵn và có thể kết nối với TV để sử dụng. Apple nhanh chóng khai tử sản phẩm sau thời gian ngắn, thậm chí thu hồi nhiều máy để tiêu hủy, khiến những chiếc còn nguyên vẹn trở nên cực kỳ hiếm. Một chiếc Apple I còn hoạt động tốt từng đạt mức giá đấu giá lên tới 475.000 USD.

Apple I là một trong những món đồ công nghệ cổ có giá trị đặc biệt, với một chiếc máy còn hoạt động tốt từng đạt mức đấu giá 475.000 USD.

Không chỉ Apple, những sản phẩm từng đóng vai trò quan trọng trong lịch sử máy tính cũng có thể trở thành "cổ vật công nghệ". Xerox Alto II là một ví dụ điển hình. Cỗ máy này được trang bị giao diện đồ họa, chuột, bàn phím và kết nối Ethernet vào thời điểm những tính năng như vậy còn rất xa lạ với người dùng phổ thông. Xerox chủ yếu giữ Alto làm công cụ nghiên cứu nội bộ thay vì đưa sản phẩm ra thị trường đại trà. Công nghệ của Alto sau đó gây ấn tượng mạnh với Steve Jobs trong chuyến thăm trung tâm nghiên cứu PARC, góp phần truyền cảm hứng cho hướng phát triển giao diện đồ họa trên các sản phẩm Apple. Do chưa từng được bán rộng rãi, những chiếc Xerox Alto II còn tồn tại ngày nay cực kỳ hiếm và có thể được định giá tới 250.000 USD. Một sản phẩm khác cũng gắn với bước chuyển quan trọng của ngành giải trí là hệ thống VCR đời đầu của Philips. Thiết bị có khả năng ghi chương trình truyền hình lên băng cassette kích thước lớn và hỗ trợ hình ảnh màu, nhưng giá cao cùng nhiều hạn chế vận hành khiến nó nhanh chóng bị chuẩn VHS vượt qua. Những thiết bị Philips VCR hiếm hoi còn lại hiện có thể đạt giá khoảng 2.000 USD.

Trong lĩnh vực văn phòng và nhiếp ảnh, nhiều món đồ tưởng chừng đã biến mất khỏi đời sống hàng ngày cũng đang được săn tìm. IBM Selectric II từng là một trong những máy đánh chữ điện nổi bật của thập niên 1970. Thiết bị sở hữu cơ chế sửa lỗi trực tiếp và sử dụng các quả cầu chữ có thể tháo rời để thay đổi kiểu font, tạo ra trải nghiệm tiên tiến so với máy đánh chữ cơ học truyền thống. Một chiếc Selectric II còn hoạt động tốt có thể được bán với giá 150-250 USD, trong khi một số quả cầu chữ rời cũng có giá tới 200 USD. Trong khi đó, Polaroid Big Shot lại gây chú ý bởi thiết kế đồ sộ chuyên phục vụ chụp chân dung. Máy không có cơ chế lấy nét tự động mà yêu cầu người chụp tự điều chỉnh khoảng cách, đồng thời sử dụng loại flash dùng một lần. Do doanh số thấp, Big Shot ngày nay trở thành món đồ độc lạ với giá khoảng 200 USD cho thân máy và có thể lên tới 600 USD nếu đầy đủ phụ kiện.

Những mẫu thiết bị thất bại về thương mại như Polaroid Big Shot hay Polavision lại được giới sưu tầm quan tâm nhờ thiết kế độc đáo và số lượng còn lại hạn chế.

Danh sách những món đồ công nghệ cũ có giá trị còn kéo dài sang lĩnh vực giải trí. Polaroid Polavision từng được kỳ vọng giúp hãng duy trì vị thế trên thị trường máy quay phim, nhưng lại trở thành một thất bại thương mại lớn. Hệ thống chỉ ghi được những đoạn phim ngắn, chất lượng hình ảnh hạn chế và yêu cầu quy trình phát lại phức tạp. Những bộ Polavision còn nguyên hộp hiện có thể được định giá khoảng 800 USD. Trong ngành máy chơi game, Fairchild Channel F lại được ghi nhớ vì là một trong những hệ máy tiên phong sử dụng băng game tháo rời, đặt nền móng cho mô hình máy chơi game có thể thay đổi trò chơi. Dù sau đó bị Atari 2600 vượt qua về phần cứng và thị trường, những bộ Fairchild Channel F nguyên hộp vẫn có giá khoảng 600 USD. Tương tự, máy chiếu phim 16 mm dạng khe nạp của Eiki từng giúp đơn giản hóa việc sử dụng phim nhựa tại gia và nay có thể được bán với giá khoảng 500 USD. Cuối cùng, những chiếc Boombox Aiwa cổ điển cũng tìm được chỗ đứng trong thị trường hoài niệm, khi các mẫu còn hoạt động tốt từ thập niên 1970 có thể đạt khoảng 400 USD. Những mức giá này cho thấy với đồ công nghệ cổ, thứ quyết định giá trị đôi khi không phải tính năng mà chính là độ hiếm, thiết kế độc đáo và vị trí của sản phẩm trong lịch sử.