Những nếp nhà bên bãi sông

Minh họa.

Tuổi thơ tôi lớn lên từ bờ bãi ấy, giữa những mái nhà đơn sơ nép mình dưới triền đê. Đó là nơi mà mỗi sớm mai thức giấc, dòng sông đã kịp trải vạt nắng lấp lánh như dát vàng, tiếng mái chèo khua nước lách cách vọng vào bờ và mùi khói rơm ngai ngái bắt đầu len lỏi qua từng kẽ lá còn đẫm ướt hơi sương.

Ngày ấy, xóm tôi chưa đông đúc như bây giờ. Ven triền đê chỉ có vài nếp nhà của những gia đình làm nghề chài lưới, trồng dâu và rau màu. Người đến trước dựng nhà, người đến sau khai phá đất bãi, cứ thế quây quần thành một xóm nhỏ nép sau những hàng chuối, hàng cau. Trước sân, nhà nào cũng thẳng tắp những luống rau, giàn mướp và có cả sắc màu rực rỡ của các loài hoa. Những con ngõ đất quanh co, mùa nắng bụi bay mờ gót chân, mùa mưa lấm lem bùn đất, nối những nếp nhà gần lại với nhau.

Tôi nhớ da diết những ban mai mùa Hạ, khi vầng thái dương vừa ló rạng, rọi những vệt sáng tinh khôi xuống mặt nước mênh mông. Dưới bến, những chiếc thuyền nan lặng lẽ rẽ nước, người tất tả đi kéo vó, người quảy đôi bồ rau xanh mướt ra chợ sớm cho kịp phiên. Trên triền bãi, dải dâu non mướt mát đung đưa theo từng ngọn gió hào phóng từ lòng sông thổi vào, mùi đất ải sau mưa hòa cùng hương phù sa ngai ngái tạo nên một hương vị rất riêng. Đám trẻ chúng tôi cũng bắt đầu một ngày mới bằng những trò chơi cũ, khi thì chạy đuổi nhau trên triền đê, khi ra bãi bắt cua, mò ốc, lúc lại theo chân người lớn ra ruộng nhặt cỏ, bắt sâu. Những ngày ấy, bãi sông rộng như một thế giới riêng, nơi tuổi thơ có thể thỏa sức chạy nhảy và khám phá.

Năm tháng trôi đi, bãi sông hôm nay vẫn mang màu xanh của sự sống. Trên những dải đất phù sa, người dân tiếp tục mưu sinh, khai thác lợi thế đất đai để phát triển kinh tế. Những vườn dâu tằm đã được thay thế bằng những thảm cỏ Nhật, cỏ tre xanh mướt. Các loại cây cảnh có giá trị được người dân học hỏi, ươm trồng và phát triển, được thị trường ưa chuộng, trở thành nguồn “kinh tế xanh” cho người dân trong làng. Khu dân cư được chỉnh trang, lùi sâu vào phía trong, vừa tạo điều kiện cho người dân ổn định cuộc sống, vừa góp phần bảo vệ đê điều, hành lang thoát lũ và dòng chảy tự nhiên của sông Hồng. Những nếp nhà nằm sát triền đê ngày nào dần được thay thế bằng những ngôi nhà xây kiên cố, khang trang. Con đường làng giờ được bê tông sạch đẹp, hai bên đường trồng các loại hoa với đủ sắc màu.

Mỗi lần trở về, tôi thường đi chậm qua những con ngõ mới. Không còn thấy lũ trẻ chạy chân trần trên triền đê như thuở trước, nhưng vẫn còn đó tiếng sáo diều ngân vang và ánh mắt sáng trong, nụ cười tươi mới của những đứa trẻ đạp xe trên triền đê sau buổi tan trường. Trên hiên nhà, những người hàng xóm ghé thăm nhau mỗi buổi sớm chiều, vẫn vẹn nguyên phong cách người quê tôi đối đãi với nhau suốt bao năm tháng. Bất giác, vọng lại trong tôi tiếng mẹ gọi về ăn cơm giữa khoảng không yên ả. Khói bếp nhà ai bay nhẹ qua mái ngói mới, gợi nhớ những buổi chiều xa xưa. Nơi có gia đình, bạn bè và những xóm giềng rất đỗi thân thương.

Tôi chợt nhận ra, bao nhiêu đổi thay của thời gian cũng không thể làm phai nhạt được ký ức về nếp nhà ven sông, ở đó có nghĩa tình xóm làng và những ngày gian khó để mỗi người dân quê tôi luôn đoàn kết, mạnh mẽ vươn lên.

Dòng sông vẫn chảy, bãi bồi vẫn xanh, những nếp nhà bên sông vẫn nối tiếp nhau qua bao mùa nắng mưa. Và trong sâu thẳm mỗi người con xa quê, nơi ấy vẫn luôn có một chỗ dành cho thương nhớ và bình yên để trở về.