Những người giữ ký ức Cổ Loa

Những vòng thành đất uốn lượn, mái đền rêu phong hay câu chuyện về An Dương Vương, Mỵ Châu - Trọng Thủy vẫn hiện diện trong đời sống người dân nơi đây.

Khi di sản ở trong đời sống

Cảnh quan trước Nghi môn Nội đền Thượng. Ảnh: MK

Sáng sớm ở Cổ Loa, sân đền đã có người dân ghé qua thắp nén hương trước khi bắt đầu công việc trong ngày. Với nhiều người trong làng, việc đến đền không phải là điều gì xa lạ, mà là thói quen gắn bó từ bao đời.

Ông Lê Đăng Xuyền, người nhiều năm trông nom đền Cổ Loa cho biết, vùng đất này đã thay đổi rất nhiều so với trước đây. Đường làng rộng hơn, nhà cửa khang trang hơn, khách thập phương tìm về cũng đông hơn.

“Nhưng với người Cổ Loa, di tích không phải chỉ là nơi để tham quan. Từ nhỏ chúng tôi đã lớn lên cùng những câu chuyện về thành cổ, về vua An Dương Vương, về giếng Ngọc. Vì thế ai cũng có ý thức giữ gìn”, ông Xuyền nói.

Trải qua hơn hai nghìn năm, Cổ Loa vẫn lưu giữ nhiều dấu tích gắn với kinh đô của nhà nước Âu Lạc xưa. Tuy nhiên, cùng với quá trình đô thị hóa nhanh của khu vực xã Đông Anh, việc bảo vệ không gian di tích cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới.

Theo ông Hoàng Công Huy, Phó Trưởng ban phụ trách Ban Quản lý khu di tích Cổ Loa, công tác quản lý và bảo tồn di tích hiện được triển khai theo quy hoạch tổng thể bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Khu di tích thành Cổ Loa đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Trên cơ sở đó, các cơ quan chức năng phối hợp với chính quyền địa phương thực hiện nhiều nhiệm vụ, như cắm mốc giới bảo vệ di tích, tăng cường kiểm tra, xử lý các vi phạm và tuyên truyền để người dân cùng tham gia bảo vệ di sản.

Nghi môn Nội đền Thượng…. Ảnh: MK

Ông Huy cho biết, một trong những khó khăn hiện nay là khu di tích nằm xen kẽ trong khu dân cư sinh sống từ nhiều đời. Cùng với quá trình đô thị hóa và gia tăng dân số, nhu cầu phát triển hạ tầng ngày càng lớn, khiến việc bảo vệ không gian di tích trở nên phức tạp hơn.

“Việc bảo tồn Cổ Loa không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý, mà cần sự chung tay của chính quyền địa phương và cộng đồng cư dân. Khi người dân hiểu và tự giác gìn giữ di tích, đó mới là nền tảng bền vững để bảo vệ di sản lâu dài”, ông Hoàng Công Huy chia sẻ.

Theo ông Huy, thời gian tới, cùng với việc bảo tồn các giá trị lịch sử và khảo cổ, các hoạt động phát huy giá trị di tích tiếp tục được đẩy mạnh thông qua giáo dục di sản, tham quan trải nghiệm và các chương trình văn hóa, nhằm đưa Cổ Loa trở thành điểm đến lịch sử - văn hóa tiêu biểu của Thủ đô.

Lan tỏa di sản theo cách mới

Cùng với việc gìn giữ không gian di tích, nhiều hoạt động cũng đang được triển khai để đưa Cổ Loa đến gần hơn với cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Nhà bia đền Thượng…. Ảnh: MK

Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã, Bí thư Đoàn xã Đông Anh Nguyễn Thị Thảo cho biết, Đoàn Thanh niên xã đã triển khai công trình VR360, nhằm số hóa hình ảnh Khu di tích Cổ Loa. Thông qua công nghệ thực tế ảo 360 độ, toàn cảnh không gian và các điểm tiêu biểu trong khu di tích được ghi lại, giúp người xem có thể tham quan và tìm hiểu lịch sử ngay trên nền tảng số. Chỉ cần một thiết bị kết nối internet, người xem ở bất cứ đâu cũng có thể khám phá Cổ Loa. Tại nhiều hoạt động của Đoàn, chúng tôi cũng đặt mã QR để người dân và du khách dễ dàng truy cập.

Ở một góc khác của khu thành cổ, lực lượng bảo vệ di tích vẫn âm thầm làm công việc quen thuộc hằng ngày. Ông Hoàng Hữu Nhạn, người đã gắn bó với công việc này gần 20 năm, cho biết mỗi ngày ông cùng đồng nghiệp tuần tra quanh khu di tích, kiểm tra an ninh và những nguy cơ có thể ảnh hưởng đến di tích. “Nhiều khi đi dọc những vòng thành cổ, tôi vẫn nghĩ mình đang giữ một phần lịch sử của quê hương”, ông Nhạn chia sẻ.

Giữa những đổi thay nhanh chóng của vùng ven đô Hà Nội, Cổ Loa vẫn giữ được dáng vẻ trầm lắng của một vùng đất cổ. Chính sự gắn bó của người dân địa phương, cùng những cách làm mới trong bảo tồn và quảng bá di sản, đang giúp “hồn” Cổ Loa tiếp tục hiện diện trong nhịp sống hôm nay.

Mai Khôi - Hồng Hạnh