Những người mẹ không cùng huyết thống

Chị Hoàng Thị Dung và em Ngọc Hân.

Bữa sáng yêu thương

Chiều mưa tháng Tám, con ngõ nhỏ ở tổ 2, phường Bắc Kạn loang lổ những vũng nước. Chị Phạm Thị Dung, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ phường khẽ bước vào căn nhà cấp bốn đã cũ theo năm tháng. Nghe tiếng gọi quen, hai chị em Phạm Thị Linh Đan và Phạm Thị Phương Linh từ phía sau chiếc tủ gỗ chạy ra, ríu rít kể chuyện chuẩn bị vào năm học mới.

Trong căn nhà chật hẹp ấy, bà Hoàng Thị Hiên chậm chạp chống tay ngồi dậy. Người phụ nữ gần sáu mươi với dáng hình gầy guộc vừa nhìn hai đứa cháu cười nói, vừa lặng lẽ lau vội khóe mắt.

Mẹ của hai đứa trẻ rời đi khi đứa nhỏ mới hơn một tháng tuổi. Người cha chậm phát triển trí tuệ, không đủ khả năng chăm lo cho gia đình. Năm 2022, ông mất vì bệnh hiểm nghèo, từ đó đến nay, một mình bà Hiên gồng gánh cả mái nhà bằng quầy hàng buôn bán nhỏ.

Chị Dung ngồi xuống cạnh hai đứa trẻ, buộc lại mái tóc rối và trò chuyện cùng các con. Ít phút sau, chúng tôi hỏi Linh Đan về ước mơ sau này. Cô bé lớp 3 lí nhí đáp: Con muốn mở cửa hàng tạp hóa bán hàng cho mọi người và có thể nuôi bố thay bà.

Câu trả lời khiến căn phòng chợt lặng, những em bé lớn lên giữa gian nan, không mơ làm bác sĩ, cô giáo hay ca sĩ, điều Linh Đan nghĩ đến trước tiên là người bố không thể tự lo cho chính mình.

Để có những chuyến thăm như thế, mỗi hội viên phụ nữ phường Bắc Kạn tiết kiệm một bữa ăn sáng để góp quỹ. Một bát phở, một gói xôi hay cốc cà phê buổi sáng, nếu bớt đi một lần không đáng là bao, nhưng khi hơn một trăm lượt cán bộ, hội viên cùng góp lại, quỹ của phường đã có gần 42 triệu đồng.

Từ nguồn quỹ ấy, nhiều gia đình chính sách, hội viên và trẻ em mồ côi, trẻ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn được hỗ trợ tiền học, sách vở, quần áo mới vào đầu năm học, quà Trung thu, Tết và những lúc gia đình gặp biến cố.

Hè này, từ nguồn quỹ ấy, Hội còn mở một lớp học bơi miễn phí cho 15 em nhỏ. Mười em là trẻ đang được nhận đỡ đầu, năm em còn lại đều có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Một buổi học bơi cũng là thêm một kỹ năng để tự bảo vệ mình.

Lớp dạy bơi miễn phí cho trẻ em khó khăn của Hội Liên hiệp phụ nữ phường Bắc Kạn.

Chị Phạm Thị Dung vuốt lại mái tóc còn lấm tấm nước mưa, chậm rãi nói với chúng tôi: Ở địa phương vẫn còn nhiều trẻ em rất thiệt thòi, có cháu mồ côi cha, có cháu thiếu vắng cả sự chăm sóc của mẹ, ông bà tuổi cao, sức yếu. Hội không thể bù đắp hết những mất mát ấy, nhưng mong rằng từ sự chung tay của hội viên và các nhà hảo tâm, các con có thêm một điểm tựa để yên tâm học tập, lớn lên.

Trước khi ra về, chị Dung quay lại dặn hai chị em Linh Đan cố gắng học giỏi. Hai đứa trẻ đứng nép bên hiên nhà, vẫy tay theo cho đến khi chúng tôi đi khuất. Từ những bữa sáng, hành trình của Chương trình "Mẹ đỡ đầu" ở phường Bắc Kạn được nối dài bằng sự sẻ chia của cả cộng đồng.

Trong vòng tay mẹ

Những phần quà, khoản hỗ trợ hằng tháng phần nào giúp bọn trẻ vơi bớt khó khăn. Nhưng điều khiến nhiều đứa trẻ nhớ nhất lại là những lần được hỏi han, được chờ đợi một cuộc hẹn hay một chuyến thăm. Từ đó, có những người phụ nữ không sinh ra các con nhưng lại trở thành mẹ.

Chị Phạm Thị Dung đến thăm hai cháu Linh Đan và Phương Linh.

Chúng tôi gặp chị Hoàng Thị Dung, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Văn Lang khi chị vừa mang đến cho Nguyễn Ngọc Hân (xã Văn Lang) hai bộ quần áo mới. Cô bé ôm gói quà, rụt rè chạy vào mặc thử, chị Dung vuốt lại cổ áo cho Hân rồi hỏi rất khẽ: Mặc có vừa không con?

Cha mất từ khi còn nhỏ, mẹ rời đi lúc Hân mới lên hai tuổi. Cô bé lớn lên trong vòng tay của ông bà nội. Gia đình thuộc diện cận nghèo, bữa đủ bữa thiếu, nhưng Hân vẫn chăm học. Em còn mê hát Then, mê tiếng đàn Tính và từng đoạt giải Khuyến khích vòng chung kết toàn quốc sân chơi "Kỹ năng sống" trên Internet.

Chị Dung chia sẻ: Tôi gặp Hân trong một lần đi cơ sở. Nghe được hoàn cảnh của con thấy thương lắm. Tôi nghĩ mình có hai con rồi, các con đều đủ đầy tình yêu thương. Còn Hân thì không, nếu mình san sẻ được một chút, biết đâu con sẽ thấy được động viên mà mạnh mẽ hơn.

Từ tháng 7 năm nay, chị Hoàng Thị Dung nhận đỡ đầu Hân với mức hỗ trợ 300 nghìn đồng mỗi tháng. Một lần trò chuyện, Hân rụt rè bảo em chưa bao giờ được ăn gà rán. Ít hôm sau, chị mua gà mang đến nhà, tự tay vào bếp chế biến.

Đó không phải đứa trẻ đầu tiên chị Dung nhận đỡ đầu. Trước Hân, chị đã đồng hành với cháu Bàn Thị Thơm ở xã Cẩm Giàng. Đều đặn mỗi tháng, chị gửi tiền hỗ trợ, tranh thủ ghé thăm mỗi khi có thời gian.

Chị Dung trầm ngâm: Tôi chỉ mong các con không mặc cảm vì hoàn cảnh của mình. Có thể tôi không thay được mẹ ruột của các con, nhưng nếu các con cần một người để chia sẻ, tôi luôn sẵn sàng lắng nghe.

Theo thống kê của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh, sau khi hợp nhất hai tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn, toàn tỉnh hiện có hơn 4.100 trẻ mồ côi; trong đó hơn 2.800 trẻ thuộc hộ nghèo, cận nghèo hoặc có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.

Từ khi chương trình được phát động, các cấp Hội đã kết nối, nhận đỡ đầu hàng trăm trẻ em bằng nhiều hình thức, từ hỗ trợ kinh phí hằng tháng đến đồng hành trong học tập, chăm sóc sức khỏe và bù đắp đời sống tinh thần. Mục tiêu của Hội là tiếp tục mở rộng mạng lưới để ngày càng có nhiều em nhỏ được lớn lên trong vòng tay của những người mẹ không cùng huyết thống.

Chúng tôi tin rằng, có những khoảng trống chẳng ai thay thế được nhưng vẫn có những người chọn bước vào cuộc đời một đứa trẻ bằng trái tim nhân ái. Bởi điều các con cần không phải là phép màu mà là thêm một người nhớ đến mình, và để gọi là mẹ.