Những người thầy đứng sau vạch xuất phát

Những giờ ôn tập miệt mài của cô và trò Trường THCS Trần Bích San (Ninh Bình).

Trong hành trình “nước rút” này, thầy cô không chỉ truyền thụ kiến thức mà còn lặng lẽ giữ nhịp tâm lý, tiếp thêm động lực để học trò vững vàng vượt qua một trong những cột mốc đầu đời.

Giờ học của niềm tin

Một buổi chiều cuối tháng 3, khi sân trường đã thưa dần tiếng nói cười, phòng học lớp 9A, Trường THCS Hiển Khánh (Ninh Bình) vẫn sáng đèn. Trên bảng, những dòng phấn trắng nối tiếp nhau, cẩn trọng, tỉ mỉ. Dưới lớp, học sinh chăm chú theo dõi; em chống cằm suy nghĩ, em ghi chép vội vàng như sợ bỏ lỡ từng chi tiết.

Trên bục giảng, cô giáo Đào Hoàng Anh chậm rãi chữa từng bài toán. Với câu hình học khiến nhiều học sinh mắc lỗi, cô không vội đưa ra đáp án mà kiên nhẫn gợi mở từng bước, dẫn dắt để các em tự nhận ra sai sót. “Các em không sai kiến thức, mà sai ở cách trình bày”, cô nói, giọng nhẹ nhưng rõ - như một lời nhắc nhở hơn là trách móc.

Nhiều năm trực tiếp ôn thi vào lớp 10, cô Hoàng Anh hiểu rằng mỗi học sinh có một nhịp tiếp thu khác nhau: em tiến nhanh, em cần thêm thời gian. Vì vậy, mỗi tiết học đều được cô “thiết kế” linh hoạt, với hệ thống bài tập phân tầng rõ ràng: phần nâng cao cho học sinh khá, giỏi; nội dung củng cố cho nhóm trung bình; cùng những câu hỏi gợi mở để học sinh còn hạn chế từng bước nắm chắc kiến thức.

“Không thể dạy một cách cho tất cả. Muốn các em đi cùng nhau, mình phải đi cùng từng em,” cô chia sẻ.

Ở một lớp học khác, cô giáo Nguyễn Thị Bích Trọng, Trường THCS Yên Tân (Ninh Bình), lại lựa chọn cách tiếp cận mềm mại hơn với môn Ngữ văn. Thay vì những bài văn mẫu khuôn sẵn, tiết học của cô thường bắt đầu bằng các câu hỏi mở:

“Em nghĩ gì về nhân vật này?”

“Em đã từng gặp tình huống tương tự chưa?”

Những câu hỏi tưởng chừng giản đơn ấy lại khiến không khí lớp học trở nên cởi mở, sinh động. Ban đầu, nhiều học sinh còn e dè, nhưng dần dần, các em mạnh dạn chia sẻ suy nghĩ. Có ý kiến còn vụng về, chưa trọn vẹn, nhưng chân thật và giàu cảm xúc.

“Điều quan trọng không phải là viết giống sách, mà là hiểu và dám nói lên suy nghĩ của mình,” cô Trọng nhấn mạnh.

Cách dạy này không chỉ giúp học sinh cải thiện kỹ năng làm bài mà còn tạo sự gần gũi với môn học, qua đó giảm bớt áp lực trong giai đoạn ôn thi căng thẳng.

Những khoảnh khắc tưởng chừng nhỏ bé ấy, lặp lại qua từng buổi học, chính là cách thầy cô âm thầm giúp học sinh tháo gỡ từng “nút thắt” trong quá trình ôn thi, từng bước bồi đắp sự tự tin trước kỳ thi quan trọng.

Tại Trường THCS Trần Bích San (phường Nam Định), cô Vũ Thị Bình lựa chọn cách “đưa phòng thi vào lớp học”. Các buổi thi thử được tổ chức nghiêm túc, bám sát thời gian và quy chế, với không khí gần như tuyệt đối yên lặng. Tiếng bút sột soạt trên giấy, tiếng đồng hồ tích tắc, cùng những ánh mắt căng thẳng khi thời gian dần trôi… tất cả tạo nên một “phòng thi thu nhỏ” ngay trong lớp học.

“Có em học tốt nhưng khi thi lại mất bình tĩnh. Luyện nhiều sẽ giúp các em quen với áp lực,” cô Bình chia sẻ.

Không chỉ trong giờ học chính khóa, giáo viên còn dành thêm thời gian buổi tối để soạn đề, chấm bài. Những trang giấy chi chít lời nhận xét, những lỗi sai được gạch chân cẩn thận… cho thấy sự tỉ mỉ và tinh thần trách nhiệm cao của người dạy.

Nhiều bài làm được chỉnh sửa qua nhiều lần, không đơn thuần vì điểm số, mà để học sinh hiểu sâu hơn, tiến bộ rõ hơn, dù chỉ là những bước nhỏ. Bởi hơn ai hết, thầy cô hiểu rằng phía sau mỗi câu trả lời đúng không chỉ là kiến thức, mà còn là sự tự tin đang dần được hình thành.

Cô trò Trường THCS Lê Quý Đôn (Ninh Bình) trong giờ ôn tập.

Thầy cô trở thành điểm tựa

Nếu kiến thức là hành trang, thì tâm lý chính là yếu tố quyết định để học sinh bước vào kỳ thi với sự vững vàng. Những ngày cận kề, không ít em bắt đầu cảm thấy chông chênh, dễ dao động trước áp lực.

Tại Trường THCS Trần Bích San, cô giáo chủ nhiệm Thạch Thị Hương dành nhiều thời gian hơn cho việc lắng nghe học sinh. Không chỉ theo dõi kết quả học tập, cô còn chú ý đến những thay đổi rất nhỏ trong tâm lý: một ánh mắt mệt mỏi, sự im lặng bất thường hay một lần nộp bài muộn.

Mỗi tuần, cô chủ động chọn một vài học sinh để trò chuyện riêng, không phải để nhắc nhở mà để thấu hiểu. “Có em học lực khá nhưng lại chịu áp lực lớn vì sợ không đạt kỳ vọng của bố mẹ. Nếu không được chia sẻ, các em rất dễ mất tinh thần,” cô Hương chia sẻ.

Những cuộc trò chuyện ấy không có bảng điểm, không có lời phê bình, chỉ có sự lắng nghe và đồng cảm. Đôi khi, chỉ một câu nói giản dị: “Em đã cố gắng rồi, đừng quá áp lực”, cũng đủ giúp học sinh nhẹ lòng, lấy lại cân bằng.

Cũng tại ngôi trường này, cô Nguyễn Thị Thanh Hoa, giáo viên Tiếng Anh, lựa chọn đồng hành cùng học sinh qua các nhóm học trực tuyến. Điện thoại của cô gần như luôn sáng thông báo. Có khi là một câu hỏi về ngữ pháp, có khi là yêu cầu chữa lại một đoạn viết; dù ở thời điểm nào trong ngày, cô vẫn cố gắng phản hồi sớm nhất có thể.

“Có hôm 10 giờ đêm học sinh vẫn hỏi bài. Nếu mình trả lời kịp thời, các em sẽ không bị ‘kẹt’,” cô Hoa nói.

Những tin nhắn qua lại tưởng như nhỏ bé ấy lại tạo nên sự kết nối bền bỉ giữa thầy và trò, giúp học sinh luôn cảm thấy có người đồng hành. Trong những lúc bối rối hay áp lực, chỉ một lời giải thích đúng lúc cũng có thể giúp các em lấy lại nhịp học tập và sự tự tin.

Học sinh Trường THCS Trần Đăng Ninh hào hứng quét mã QR, tiếp cận bài học theo cách sáng tạo, giảm áp lực ôn thi.

Không ít giáo viên còn âm thầm hỗ trợ học sinh bằng những việc rất giản dị: tự in tài liệu, photo đề ôn tập, chuẩn bị thêm bài luyện. Những tập giấy trắng đen được trao tận tay, không ồn ào nhưng chứa đựng biết bao tâm huyết, là sự chắt chiu thời gian, công sức của người thầy dành cho học trò trong giai đoạn “nước rút”.

Em Đoàn Khương Duy, học sinh lớp 9A2, chia sẻ: “Có lúc em rất nản vì làm bài không tốt. Nhưng thầy cô không trách, chỉ ra lỗi sai và động viên, nên em dần tự tin hơn.” Những lời động viên tưởng như giản đơn ấy lại chính là điểm tựa tinh thần để học sinh vượt qua những thời điểm chông chênh.

Phía sau những nỗ lực bền bỉ ấy là áp lực mà giáo viên hiếm khi nhắc đến. Họ không chỉ hoàn thành nhiệm vụ giảng dạy, mà còn gánh trên vai kỳ vọng của nhà trường, niềm tin của phụ huynh và trách nhiệm với tương lai của từng học sinh. Trong guồng quay của mùa thi, thời gian của thầy cô gần như không còn ranh giới: ban ngày đứng lớp, buổi chiều ôn tập, tối đến lại tiếp tục soạn bài, chấm bài, trả lời tin nhắn của học sinh. Có những hôm trở về khi phố đã lên đèn, nhưng công việc vẫn chưa dừng lại.

“Có lúc rất mệt, nhưng nghĩ đến học sinh đang cố gắng, mình lại thấy phải cố thêm,” cô Hoa chia sẻ.

Sự hy sinh của thầy cô không nằm ở những điều lớn lao, mà hiện hữu trong từng chi tiết rất nhỏ: một bài làm được sửa đi sửa lại nhiều lần, một lời nhận xét viết kín trang giấy, một tin nhắn phản hồi lúc đêm muộn, hay một cuộc trò chuyện riêng để giúp học sinh giải tỏa áp lực. Đó là sự đồng hành bền bỉ, lặng lẽ, không đòi hỏi ghi nhận, nhưng lại có tác động sâu sắc đến hành trình trưởng thành của học sinh.

Với nhiều giáo viên, niềm vui không nằm ở những lời khen hay thành tích, mà ở sự thay đổi từng ngày của học trò: một em từng sợ môn Toán nay đã dám giơ tay phát biểu; một em viết văn rời rạc nay đã biết diễn đạt mạch lạc hơn. Những chuyển biến nhỏ ấy chính là minh chứng rõ nhất cho giá trị của sự tận tâm và cũng là động lực để thầy cô tiếp tục gắn bó với nghề.

Kỳ thi rồi sẽ qua, điểm số rồi cũng chỉ còn là những con số. Nhưng điều ở lại lâu dài chính là những gì học sinh tích lũy được: sự kiên trì, bản lĩnh và niềm tin vào bản thân. Và phía sau hành trình ấy luôn có bóng dáng của những người thầy, người cô, những “người giữ lửa” lặng lẽ.

Họ không đứng ở vạch đích, nhưng luôn có mặt ở những chặng đường khó khăn nhất. Họ không bước vào phòng thi, nhưng chính là người giúp học sinh đủ tự tin để bước vào. Mùa thi nào rồi cũng sẽ qua, nhưng những buổi học muộn, những lời động viên kịp thời, những lần sửa bài kiên nhẫn… sẽ còn đọng lại rất lâu trong ký ức học trò.

Và có lẽ, phía sau mỗi bước tiến của học sinh, luôn có một sự hy sinh thầm lặng được thắp lên từ chính những người thầy, người cô.