Những nụ cười mặn mùi biển tại cảng Hòn Rớ

Những khoang cá đầy và nụ cười mặn mòi

Cứ vài chục phút, từng chiếc tàu đánh bắt xa bờ nối đuôi nhau vào cảng Hòn Rớ. Con nước vừa thuận, tàu vừa cập, những mẻ cá ngừ đại dương đã được chuyển nhanh từ khoang lạnh lên bờ. Từng con cá bóng bạc, thân chắc và nặng trĩu. Có con tới vài chục ký, vừa được kéo lên đã ánh lên dưới nắng sớm.

Tại bến cảng, chúng tôi cảm nhận được không khí bừng tỉnh. Ngư dân, thương lái, người khuân vác… tất bật như một guồng quay. Những tiếng cười xen lẫn tiếng mặc cả, tạo nên một thứ nhịp sống rất “đời”. Tại đây, chúng tôi gặp ông Nguyễn Đức Thắng - chủ tàu KH 90127, vừa cập bến sau nhiều ngày bám biển. Gương mặt ông sạm nắng nhưng ánh mắt không giấu được niềm vui, ông Thắng chia sẻ: “Chuyến này sản lượng không cao lắm, nhưng giá cá tốt nên anh em cũng có đồng ra đồng vào. Vậy là mừng rồi”.

Cách đó không xa, anh Giã Cường - chủ tàu KH 95327, cũng đang tất bật cùng bạn thuyền bốc cá. Anh cho biết chuyến biển mang về gần 10 tấn cá ngừ sọc dưa. Giá bán ổn định giúp chủ tàu và thuyền viên có lãi. “Biển mùa này động, tàu ít ra hơn. Nhưng bù lại cá được giá. Làm nghề biển, có lúc được lúc mất, nhưng cứ thấy cá đầy khoang là vui rồi”, anh Cường nói, tay vẫn không ngừng chuyển những khay cá xuống bờ.

Cảng lớn, nhịp sống lớn

Không phải ngẫu nhiên Hòn Rớ được xem là một trong những cảng cá lớn của khu vực Nam Trung Bộ, nơi phục vụ tàu thuyền của nhiều tỉnh như Phú Yên (nay là tỉnh Đắk Lắk), Bình Định (tỉnh Gia Lai), Ninh Thuận (phía Nam tỉnh Khánh Hòa)… Mỗi ngày, hàng trăm lượt tàu ra vào, hàng trăm tấn hải sản được bốc dỡ. Có thời điểm, sản lượng qua cảng lên tới hàng trăm tấn mỗi ngày. Cảng không chỉ là nơi mua bán, mà còn là trạm trung chuyển của cả một vùng biển rộng lớn, nơi những chuyến tàu từ Trường Sa trở về, mang theo “lộc biển” sau nhiều ngày lênh đênh.

Ban quản lý cảng Hòn Rớ kiểm tra thông tin tàu cá.

Ngày nay, những cuốn nhật ký khai thác giờ đây không còn là hình thức. Ngư dân ghi chép cẩn thận từng chuyến đi, từng tọa độ. Hệ thống giám sát hành trình hoạt động 24/24, giúp quản lý chặt chẽ hơn hoạt động khai thác. Các phần mềm truy xuất nguồn gốc điện tử cũng được áp dụng, ghi nhận hàng nghìn lượt tàu ra vào cảng, góp phần minh bạch hóa sản lượng thủy sản. Vì thế, cảng cá không chỉ là nơi “mua bán cá”, mà đang trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi quản lý nghề cá hiện đại.

Đi dọc bến cảng, chúng tôi dễ dàng nhận ra những con tàu giờ đây đã khác trước. Không chỉ là chiếc ghe gỗ đơn thuần, nhiều tàu được trang bị máy móc hiện đại: radar, định vị, điện thoại vệ tinh, hệ thống AIS… Ngư dân Khánh Hòa không còn chỉ dựa vào kinh nghiệm, mà đã dần làm nghề bằng công nghệ.

Ông Nguyễn Văn Ba - Trưởng Ban Quản lý cảng cá Hòn Rớ, chia sẻ: “Giờ tàu nào ra vào cũng phải khai báo, giám sát đầy đủ. Việc này ban đầu có thể khó, nhưng lâu dần bà con quen và thấy lợi ích”. Theo ông Ba, thực tế, việc ứng dụng công nghệ giúp kiểm soát tàu cá, giám sát sản lượng, đồng thời góp phần chống khai thác IUU - yêu cầu quan trọng trong xuất khẩu thủy sản. Sự thay đổi ấy không ồn ào, nhưng bền bỉ giống như chính con người nơi đây.

Ngư dân phấn khởi sau chuyến đi biển.

Những tấm lưới được vá lại lành lặn chuẩn bị cho chuyến đi biển đầu năm.

Những bàn tay thoăn thoắt và câu chuyện của biển

Giữa không khí nhộn nhịp, có một góc bến cảng lại mang nhịp điệu khác, chậm rãi hơn. Dưới nắng hanh vàng, chị Trương Thị Minh Quyên (trú phường Bắc Nha Trang) cùng nhóm thợ ngồi vá lưới. Những tấm lưới xanh trải dài, từng mắt lưới được vá lại cẩn thận. Công việc tưởng chừng đơn giản, nhưng lại đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn.

“Đợt này tàu nghỉ nhiều, tụi tôi làm không hết việc. Lưới rách là phải vá ngay, để đầu năm đi biển cho suôn sẻ. Bởi từ xưa tới nay, người làng chài quan niệm, đầu năm kéo lên tấm lưới rách là không may. Vì vậy, mỗi mắt lưới không chỉ là công cụ, mà còn là niềm tin”, chị Quyên cho hay.

Cách đó không xa, anh Ngô Văn Xuân (chủ tàu KH 96969) cũng đang tự tay kiểm tra lưới. Anh nói, mùa biển động là lúc tốt nhất để chuẩn bị lại ngư cụ. “Phải làm kỹ từ bây giờ. Đầu năm ra khơi, cái gì cũng phải mới, phải chắc thì mới yên tâm” - câu nói giản dị, nhưng chứa đựng triết lý của người làm nghề biển: Chuẩn bị kỹ để đối mặt với những điều không thể lường trước.

Ở một góc khác của bến cảng, tiếng máy mài, tiếng búa gõ vang lên đều đặn. Những con tàu đang được sơn sửa, thay máy, kiểm tra từng chi tiết. Ông Kiều Minh Thuận, người có hơn 20 năm theo nghề câu cá ngừ đang cùng thợ kiểm tra lại thân tàu. Ông chia sẻ: Năm nào cũng vậy, trước chuyến biển đầu năm, tàu phải được “chăm” kỹ nhất. Nghề biển là vậy, mình chăm tàu thì tàu không phụ mình. Đi biển là đánh cược với sóng gió, nên chuẩn bị kỹ là điều bắt buộc.

Ông Thuận quan niệm, biển không chỉ là nơi mưu sinh, mà còn là một phần cuộc đời. “Có năm biển động, cá ít. Nhưng chỉ cần còn ra khơi được là còn hy vọng”, - câu nói của ông Thuận nghe qua tưởng đơn giản, nhưng lại là tinh thần chung của những người bám biển.

Tỉnh Khánh Hòa có chủ trương xây dựng, nâng cấp cảng cá Hòn Rớ từ cảng loại II trở thành cảng cá động lực của khu vực Nam Trung Bộ, phục vụ hàng nghìn tàu cá. Những thay đổi ấy không chỉ nằm ở hạ tầng, mà còn ở con người. Người ngư dân hôm nay không còn đơn thuần đi biển kiếm cá, mà đã trở thành những “người lính biển” vừa khai thác, vừa giữ gìn ngư trường.