Những phiên chợ Tết 'có một không hai' của người Việt

Chợ Viềng: Phiên chợ cầu may, cầu lộc

Chợ Viềng Phủ Dày (xã Vụ Bản, tỉnh Ninh Bình) và chợ Viềng Nam Giang (xã Nam Trực, tỉnh Ninh Bình) - phiên chợ cầu may vô cùng đặc biệt gắn với tín ngưỡng văn hóa của cư dân vùng lúa nước, mang những sắc thái văn hóa độc đáo của đất và người Thành Nam, là địa chỉ du xuân hấp dẫn của người dân trấn Sơn Nam Hạ cũng như du khách khắp nơi trong cả nước mỗi khi Tết đến, xuân về.

Chợ Viềng là phiên chợ cầu may gắn với tín ngưỡng văn hóa của cư dân vùng lúa nước.

Theo các tài liệu cổ, chợ Viềng đã xuất hiện từ rất xa xưa và mỗi năm chỉ họp duy nhất một phiên vào đêm mùng 7 rạng sáng mùng 8 tháng Giêng âm lịch.

Một nét rất riêng của chợ Viềng là sự xuất hiện của các gian hàng bán đồ dùng gia đình, nông cụ đã qua sử dụng, những vật dụng tưởng chừng cũ kỹ nhưng lại mang ý nghĩa “bán rủi, mua may”. Bên cạnh đó, các gian hàng cây giống, cây cảnh luôn thu hút đông đảo du khách với đủ loại bonsai, hoa, cây ăn quả, cây lâm nghiệp,...

Chợ Đình Cả: Không mặc cả, mua may mắn, bình an

Phiên chợ Đình Cả (xã Vĩnh Lại, TP Hải Phòng), mỗi năm chỉ họp một lần vào mùng 2 Tết, không chỉ là nơi mua bán hàng hóa, cầu phúc, cầu lộc mà còn là dịp gặp gỡ, giao lưu gắn bó nghĩa xóm tình làng.

Chợ bán đủ các mặt hàng thiết yếu, từ thịt, cá, rau dưa, bún, hải sản đến những vật dụng nhỏ bé, quen thuộc của đời sống gia đình như cây kim, sợi chỉ. Trong đó, bún, rau sống, cau trầu, muối là những mặt hàng được tìm mua nhiều nhất, những thứ giản dị nhưng mang ý nghĩa cầu đủ đầy, mặn mà cho năm mới.

Điểm đặc biệt tạo nên “hồn cốt” của chợ Đình Cả là không trả giá, không mặc cả. Người mua thong thả chọn hàng, người bán vui vẻ trao tay. Không tiếng cãi vã, không lời nặng nhẹ. Giá cả được giữ ở mức phải chăng, thuận mua vừa bán. Bởi theo quan niệm của người dân nơi đây, phiên chợ đầu năm suôn sẻ thì cả năm làm ăn thuận lợi, buôn bán hanh thông; lãi ít hay nhiều không quan trọng, bán hết hàng là may mắn.

Chợ Chuộng: Ném cà chua để cầu may

Vào ngày mùng 6 Tết hàng năm, người dân xứ Thanh lại đổ về bãi đất ven sông Hoàng (phường Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa) tham dự phiên chợ Chuộng để cầu may mắn. Đây là phiên chợ họp duy nhất 1 lần trong năm.

Ném cà chua vào người khác là nét đặc sắc của chợ Chuộng. Ảnh: Quách Du.

Phiên chợ này còn được biết đến với nhiều tên gọi khác như "chợ choảng", chợ giải xui hay chợ cầu may. Theo quan niệm dân gian, ai càng bị ném nhiều cà chua thì năm đó sẽ càng gặp nhiều may mắn, thuận lợi.

Người dân đến chợ Chuộng dù không quen biết, nhưng hễ gặp nhau là họ ném nhau bằng cà chua, đặc biệt những thanh niên thường chọn mục tiêu là những cô gái xinh đẹp.

Chợ Âm dương: Phiên chợ "ma mị" bậc nhất xứ Kinh Bắc

Chỉ họp duy nhất một lần vào đêm mùng 4 Tết, chợ Âm Dương tại làng Xuân Ổ, phường Võ Cường, tỉnh Bắc Ninh mang đầy vẻ huyền bí, "ma mị."

Theo dân gian ghi lại ở làng, đêm mùng 4 rạng sáng mùng 5 Tết là lúc âm dương giao hòa, là thời điểm trao đổi giữa người và ma, giữa cõi âm và dương gian.

Chợ Âm Dương - phiên chợ "ma mị" bậc nhất xứ Kinh Bắc. Ảnh: Bích Lộc.

Trước khi mở chợ, nhân dân địa phương tổ chức lễ cầu siêu mong quốc thái dân an. Ngay sau phần lễ tuyên văn khai chợ là các hoạt động trải nghiệm, trao đổi hàng hóa "mua may, bán rủi" theo nghi thức chợ âm dương xưa.

Địa điểm họp chợ ở khu vực bãi Hồ - tương truyền là chiến trận giữa nghĩa quân Hai Bà Trưng và quân Nam Hán năm xưa, không gian huyền bí, u tịch. Chợ họp trong lặng lẽ, người mua không mặc cả, người bán không ra giá, ai nấy đều thoải mái, vui vẻ với tâm niệm "mua may, bán rủi" và là dịp để làm điều thiện lành.

Theo tục lệ mặt hàng bán tại chợ Âm dương là gà đen. Cùng với đó, là các gian hàng trưng bày, giới thiệu sản phẩm làng nghề truyền thống, đồ lưu niệm, thủ công mỹ nghệ, ẩm thực của địa phương, các mặt hàng thiết yếu với người dân...

Chợ Gò: Họp lần duy nhất vào mùng 1 Tết

Lễ hội chợ Gò truyền thống là phiên chợ Tết độc đáo chỉ họp một lần duy nhất vào sáng mùng 1 Tết Nguyên đán tại xã Tuy Phước, tỉnh Gia Lai. Đây là nét văn hóa truyền thống lâu đời, không thuần túy mua bán mà nhằm trao nhau lộc đầu Xuân, cầu may mắn, sức khỏe và bình an.

Từ sáng sớm mùng 1 Tết, người dân đã nô nức kéo về phiên chợ, mang theo nhiều sản vật quê hương như trầu cau, muối, rau củ, hải sản tươi sống, thịt lợn, gà vịt...để trao đổi.

Tại đây, không có cảnh trả giá hay mặc cả, vì tất cả đều mua bán với tâm thế vui vẻ, hào hứng, thể hiện tinh thần sẻ chia, chúc phúc lẫn nhau. Đặc biệt, mỗi món hàng đều có giá rất rẻ, mang tính chất tượng trưng, như một lời chúc cho năm mới sung túc, đủ đầy.

P.V