Những phong tục Tết 'độc lạ' ở Trung Quốc: Pháo hoa bắn thẳng vào đám đông, ném cam cầu may

Trong ngày Tết cổ truyền ở Trung Quốc, có rất nhiều phong tục và lễ hội kỳ lạ mà ít người biết đến. Ảnh: Getty.

Tết Nguyên Đán tại Trung Quốc từ lâu được biết đến với những hình ảnh quen thuộc như lì xì, sum họp gia đình hay múa lân sư rồng. Tuy nhiên, đằng sau các nghi thức phổ biến ấy là cả một hệ thống lễ hội và phong tục mang tính bản địa, nhiều trong số đó khiến du khách nước ngoài ngạc nhiên vì mức độ mạo hiểm hoặc ý nghĩa biểu tượng đặc biệt.

Các nhà nghiên cứu văn hóa cho rằng những tập tục này phản ánh sự pha trộn giữa tín ngưỡng dân gian, Đạo giáo, Phật giáo và triết lý phong thủy tồn tại hàng nghìn năm trong đời sống người Hoa.

Lễ hội Pháo hoa Tổ ong Diêm Thủy

Người tham gia ăn mặc kín và dày để tránh bị bỏng và chấn thương. Ảnh: Getty.

Một trong những lễ hội Tết mạo hiểm nhất thế giới là Pháo hoa Tổ ong Diêm Thủy, diễn ra tại thành phố Đài Nam (Đài Loan, Trung Quốc) vào dịp Rằm tháng Giêng âm lịch. Lễ hội có lịch sử hơn 130 năm và được UNESCO đánh giá là một trong những sự kiện pháo hoa dân gian độc đáo nhất châu Á.

Trong lễ hội, hàng nghìn giàn pháo được xếp thành cấu trúc giống tổ ong. Khi bắt đầu nghi thức, pháo hoa sẽ được bắn trực diện vào đám đông thay vì bắn lên bầu trời như các màn trình diễn thông thường. Người tham gia mặc đồ bảo hộ kín toàn thân, bao gồm mũ bảo hiểm, kính chống cháy và quần áo dày để hạn chế chấn thương.

Theo các tài liệu lịch sử địa phương, lễ hội bắt nguồn từ thế kỷ 19, khi khu vực Diêm Thủy bị dịch bệnh tàn phá. Người dân tin rằng việc kích hoạt pháo hoa lớn sẽ xua đuổi tà khí và bệnh tật. Tín ngưỡng này vẫn được duy trì đến nay, với niềm tin rằng càng bị pháo bắn trúng nhiều thì vận may trong năm mới càng lớn.

Theo thống kê của chính quyền Đài Nam, lễ hội thu hút khoảng 50.000 – 100.000 người tham gia mỗi năm, đồng thời trở thành điểm du lịch văn hóa lớn của đảo Đài Loan.

Tiễn Táo Quân bằng “quà hối lộ” ngọt ngào

Cúng tiễn Táo quân trong phong tục truyền thống ngày Tết của người Trung Quốc. Ảnh: Getty.

Trước Tết Nguyên Đán khoảng một tuần, các gia đình Trung Quốc thực hiện nghi lễ tiễn Táo Quân về trời. Theo tín ngưỡng dân gian, Táo Quân là vị thần bếp theo dõi hành vi của từng gia đình suốt cả năm và báo cáo lên Ngọc Hoàng vào cuối năm âm lịch.

Điểm đặc biệt của nghi lễ này là nhiều gia đình bôi mật ong hoặc kẹo mạch nha lên miệng tượng Táo Quân. Theo truyền thuyết dân gian Trung Hoa, hành động này mang hai ý nghĩa: khiến Táo Quân chỉ nói những điều tốt đẹp về gia đình hoặc làm miệng vị thần dính lại, không thể báo cáo những sai phạm.

Các nhà nghiên cứu văn hóa Trung Quốc cho rằng phong tục này phản ánh tâm lý “thương lượng” với thần linh, vốn khá phổ biến trong tín ngưỡng dân gian Á Đông. Giáo sư xã hội học Zhang Wei tại Đại học Phúc Đán nhận định rằng nghi thức tiễn Táo Quân thể hiện cách người dân truyền thống tìm kiếm sự bảo trợ tinh thần thông qua biểu tượng tôn giáo và nghi lễ gia đình.

Ngày Nhân Nhật – sinh nhật của toàn nhân loại

Món ăn đặc biệt gồm 7 loại rau khác nhau trong ngày Nhân Nhật. Ảnh: Getty.

Ngày mùng 7 tháng Giêng âm lịch tại Trung Quốc được gọi là “Nhân Nhật” (Renri), tức ngày sinh của loài người. Phong tục này có nguồn gốc từ thần thoại cổ Trung Hoa, theo đó nữ thần Nữ Oa đã tạo ra con người vào ngày thứ bảy sau khi tạo ra các loài vật.

Trong ngày Nhân Nhật, người dân tổ chức những bữa ăn gia đình và tránh xung đột, mắng mỏ hay trừng phạt trẻ nhỏ. Quan niệm truyền thống cho rằng sự hòa thuận trong ngày này sẽ quyết định bầu không khí gia đình trong suốt năm.

Một món ăn đặc trưng trong dịp này là “Thất thái canh” – món canh gồm 7 loại rau khác nhau. Theo y học cổ truyền Trung Quốc, món ăn này tượng trưng cho sự cân bằng âm dương và cầu mong sức khỏe trong năm mới.

Những điều kiêng kỵ “lạ lùng” để giữ vận may

Bên cạnh các nghi lễ cầu may, hệ thống kiêng kỵ trong Tết Nguyên Đán Trung Quốc cũng rất đa dạng và thường gắn với lối chơi chữ trong tiếng Hán.

Một trong những điều kiêng phổ biến nhất là không gội đầu vào ngày mùng 1. Trong tiếng Trung, chữ “tóc” (fa) phát âm gần giống “phát tài” (facai), vì vậy việc gội đầu bị cho là hành động “rửa trôi” tài lộc.

Tương tự, việc quét nhà vào ngày đầu năm cũng bị xem là quét sạch tiền bạc ra khỏi cửa. Nhiều gia đình thậm chí giữ nguyên rác trong ngày mùng 1 và chỉ dọn dẹp vào ngày sau đó.

Phong tục không ăn cháo sáng mùng 1 cũng xuất phát từ bối cảnh xã hội nông nghiệp Trung Hoa cổ đại, khi cháo được xem là món ăn gắn với tầng lớp nghèo. Người dân tin rằng ăn cháo đầu năm có thể tượng trưng cho sự túng thiếu kéo dài cả năm.

Các nhà nhân học cho rằng những hệ thống kiêng kỵ này phản ánh vai trò của biểu tượng ngôn ngữ trong văn hóa Trung Hoa, nơi âm thanh và ý nghĩa từ ngữ thường được liên kết với vận mệnh và phong thủy.

Lễ hội ném cam cầu may (Lam Tsuen)

Một du khách nước ngoài tham gia lễ hội ném cam ở Hong Kong, Trung Quốc. Ảnh: Getty.

Tại Hong Kong, lễ hội Ném Cam Lam Tsuen là một trong những hoạt động Tết nổi tiếng thu hút hàng chục nghìn người tham gia mỗi năm. Người dân viết điều ước lên giấy, buộc vào quả cam và ném lên “Cây Ước Nguyện”.

Theo truyền thống, nếu quả cam mắc lại trên cành cây, điều ước đó được tin là sẽ trở thành hiện thực. Phong tục này có lịch sử từ thế kỷ 18, bắt nguồn từ tín ngưỡng cầu mùa của cư dân vùng nông thôn Hong Kong.

Do lượng người tham gia tăng mạnh trong những thập kỷ gần đây, chính quyền địa phương đã thay thế cam thật bằng cam nhựa để bảo vệ cây cổ thụ, đồng thời đảm bảo an toàn cho người tham gia.

Theo Sở Du lịch Hong Kong, lễ hội Lam Tsuen thu hút hơn 200.000 lượt khách mỗi năm, trở thành một trong những biểu tượng văn hóa mùa xuân của đặc khu này.

Tết Bính Ngọ 2026 và hiện tượng thiên văn hiếm gặp

Năm 2026 là năm Bính Ngọ (Hỏa Mã), bắt đầu từ ngày 17/2/2026 theo lịch âm. Theo quan niệm ngũ hành, Hỏa Mã tượng trưng cho năng lượng mạnh mẽ, sự chuyển động và thay đổi.

Đặc biệt, ngày mùng 1 Tết năm 2026 được các nhà thiên văn học ghi nhận trùng với hiện tượng nhật thực hình khuyên hiếm gặp. Theo Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA), nhật thực hình khuyên xảy ra khi Mặt Trăng nằm giữa Trái Đất và Mặt Trời nhưng không che phủ hoàn toàn, tạo ra vòng sáng bao quanh Mặt Trăng.

Các nhà nghiên cứu văn hóa cho rằng trong nhiều nền văn minh cổ đại, nhật thực thường được xem là dấu hiệu linh thiêng hoặc biến động lớn trong tự nhiên. Việc hiện tượng thiên văn này trùng với ngày đầu năm âm lịch khiến Tết 2026 được nhiều người coi là thời điểm mang tính biểu tượng đặc biệt.

Dù ngày nay khoa học đã giải thích rõ các hiện tượng thiên văn, những niềm tin truyền thống vẫn giữ vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa. Các lễ hội, phong tục và kiêng kỵ dịp Tết Nguyên Đán không chỉ phản ánh niềm tin tâm linh mà còn thể hiện cách con người tìm kiếm sự an tâm và hy vọng cho tương lai.

Huyền Chi