Những tác động sâu rộng của bạch biến với sức khỏe tinh thần người bệnh

Bệnh bạch biến không chỉ ảnh hưởng đến ngoại hình mà còn tác động đến tâm lý và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Ảnh: Wikimedia Commons

Bạch biến là một bệnh tự miễn, trong đó hệ miễn dịch tấn công nhầm các tế bào hắc tố (melanocytes), những tế bào sản xuất melanin, sắc tố quyết định màu da. Theo một nghiên cứu quy mô lớn của Israel được công bố năm 2024, khoảng 0,5% dân số nước này mắc bạch biến, tương đương khoảng 50.000 người.

Bệnh không lây nhiễm và không đe dọa tính mạng, nhưng có thể ảnh hưởng đáng kể đến sự tự tin, chất lượng cuộc sống và sức khỏe tâm lý của người bệnh.

Trong hơn 3.000 năm, bạch biến từng bị nhầm lẫn với nhiều bệnh da khác, trong đó có bệnh phong. Sự nhầm lẫn này không chỉ là sai lầm y khoa mà còn tạo ra những định kiến xã hội kéo dài qua nhiều thế kỷ. Đến nay, một bộ phận công chúng vẫn cho rằng bạch biến là bệnh truyền nhiễm hoặc chỉ đơn thuần là vấn đề về ngoại hình.

Các nghiên cứu hiện đại cho thấy bạch biến là căn bệnh phức tạp, hình thành từ sự kết hợp giữa yếu tố di truyền, hoạt động bất thường của hệ miễn dịch và các yếu tố môi trường. Những sự kiện gây căng thẳng nghiêm trọng, cháy nắng hoặc tổn thương da đôi khi có thể kích hoạt bệnh ở những người có cơ địa dễ mắc, nhưng không phải là nguyên nhân trực tiếp gây bệnh.

Đáng chú ý, tác động của bạch biến không phụ thuộc hoàn toàn vào diện tích vùng da bị mất sắc tố. Một nghiên cứu quốc tế với hơn 3.500 người mắc bệnh tại 17 quốc gia cho thấy ngay cả những tổn thương tương đối nhỏ, nếu xuất hiện ở mặt hoặc bàn tay, cũng có thể ảnh hưởng đáng kể đến sự tự tin và chất lượng cuộc sống.

Nhiều người bệnh cho biết họ hạn chế tham gia các hoạt động xã hội, lựa chọn quần áo để che vùng da tổn thương hoặc thay đổi sinh hoạt hằng ngày. Bệnh cũng có thể tác động đến các mối quan hệ gia đình, khả năng hòa nhập xã hội và thậm chí ảnh hưởng đến quyết định nghề nghiệp.

Sự xuất hiện trước công chúng của những nhân vật nổi tiếng như người mẫu Winnie Harlow đã góp phần nâng cao nhận thức về bạch biến và giúp căn bệnh này được nhìn nhận cởi mở hơn. Tuy nhiên, nhiều bệnh nhân vẫn phải đối mặt với những ánh nhìn tò mò, câu hỏi và cảm giác mặc cảm trong cuộc sống hằng ngày.

Trong lĩnh vực y tế, những tiến bộ đáng kể cũng đang mở ra triển vọng mới. Trước đây, điều trị bạch biến chủ yếu dựa vào steroid, quang trị liệu và các phương pháp điều trị tại chỗ. Hiện nay, đã có những liệu pháp chuyên biệt được phát triển dành riêng cho bệnh bạch biến, tác động vào các cơ chế miễn dịch liên quan đến bệnh và có thể giúp một số bệnh nhân phục hồi dần sắc tố da.

Các nghiên cứu dài hạn cho thấy những phương pháp điều trị nhắm trúng đích có thể mang lại hiệu quả duy trì lâu dài. Các nhà khoa học cũng đang nghiên cứu những phương pháp kết hợp nhằm nâng cao hiệu quả điều trị và giảm nguy cơ tái phát.

Theo bác sĩ Mor Pavlovsky, Giám đốc các phòng khám thuộc Khoa Da liễu và Trưởng Phòng khám Sắc tố và Bạch biến tại Trung tâm Y tế Tel Aviv (Ichilov), tương lai điều trị bạch biến đang hướng tới y học cá thể hóa, trong đó phương pháp điều trị được lựa chọn phù hợp với đặc điểm của từng bệnh nhân.

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng cuộc chiến chống bạch biến không chỉ diễn ra trong phòng thí nghiệm. Đối với hàng chục nghìn người Israel đang sống chung với căn bệnh này, thay đổi nhận thức xã hội cũng quan trọng không kém những tiến bộ y học.

Hiểu đúng hơn về bạch biến sẽ giúp xã hội giảm định kiến, thay vì chỉ nhìn thấy những đốm trắng trên da, có thể nhìn nhận đầy đủ hơn con người đang sống cùng căn bệnh này.