Những thống kê bất ngờ về sở hữu súng tại Canada
Canada trong những năm gần đây đã siết chặt các quy định về kiểm soát súng đạn, song nước này từng ghi nhận nhiều vụ xả súng nghiêm trọng trong quá khứ và việc sở hữu súng vẫn được pháp luật cho phép trong khuôn khổ nhất định.
Luật kiểm soát súng ngắn nghiêm ngặt đã được áp dụng trên khắp Canada sau những vụ xả súng gây chấn động. Ảnh: AFP
Mười người, bao gồm cả nghi phạm, đã thiệt mạng sau khi một đối tượng được cảnh sát mô tả là nữ giới nổ súng tại một trường trung học ở miền Tây Canada ngày 10/2. Đây được xem là một trong những vụ xả súng hàng loạt gây thương vong lớn nhất trong lịch sử gần đây của quốc gia này.
Canada trong những năm gần đây đã siết chặt các quy định về kiểm soát súng đạn, song nước này từng ghi nhận nhiều vụ xả súng nghiêm trọng trong quá khứ và việc sở hữu súng vẫn được pháp luật cho phép trong khuôn khổ nhất định.
Theo hãng tin Reuters, luật kiểm soát súng của Canada nghiêm ngặt hơn đáng kể so với Mỹ. Tuy nhiên, công dân Canada vẫn được phép sở hữu súng nếu có giấy phép hợp lệ. Các loại súng thuộc diện hạn chế hoặc bị cấm, trong đó có súng ngắn, phải được đăng ký theo quy định.
Người dân Canada phải từ 18 tuổi trở lên và hoàn thành khóa đào tạo an toàn súng đạn để được cấp giấy phép, với thời hạn gia hạn 5 năm một lần.
Thanh thiếu niên từ 12 đến 17 tuổi có thể được cấp giấy phép vị thành niên. Giấy phép này cho phép mượn các loại súng không bị hạn chế, bao gồm phần lớn súng trường và súng săn, để phục vụ mục đích săn bắn hoặc tham gia các cuộc thi bắn súng, đồng thời được phép mua đạn dược.
Một số trường hợp ngoại lệ có thể được áp dụng đối với trẻ em dưới 12 tuổi, trong đó có trẻ em thuộc cộng đồng thổ dân, nếu việc săn bắn là cần thiết để duy trì sinh kế cho bản thân và gia đình.
Đối với người dân bản địa tham gia các hoạt động săn bắn truyền thống tại khu vực xa xôi hoặc có chi phí tiếp cận khóa đào tạo cao, họ có thể không bắt buộc phải tham gia khóa học an toàn súng. Thay vào đó, họ có thể xin chứng nhận thay thế dựa trên khuyến nghị của trưởng lão cộng đồng, xác nhận người đó có đủ kiến thức và kỹ năng sử dụng súng an toàn.
Từ năm 2020, chính phủ của cựu Thủ tướng Justin Trudeau đã triển khai một loạt biện pháp hạn chế quyền sở hữu súng sau vụ xả súng hàng loạt tại Portapique, Nova Scotia, và vụ xả súng tại trường học ở Uvalde, bang Texas (Mỹ).
Theo Bộ An toàn Công cộng Canada, hơn 2.500 mẫu súng trường tấn công, bao gồm súng trường AR-15, đã bị cấm kể từ tháng 5/2020.
Năm 2022, Canada ban hành lệnh cấm bán, mua và chuyển nhượng súng ngắn. Tuy nhiên, các đề xuất cấm một số loại súng trường và súng săn sau đó đã bị rút lại do vấp phải sự phản đối từ nông dân và thợ săn.
Luật mới được thông qua vào tháng 12/2023 tiếp tục cấm các loại và mẫu súng mới, tăng hình phạt đối với hành vi buôn lậu và vận chuyển vũ khí trái phép, đồng thời bổ sung các tội danh liên quan đến súng sản xuất bất hợp pháp.
Bộ An toàn Công cộng Canada cho biết luật này cũng bao gồm các điều khoản “cảnh báo đỏ”, mở rộng quy định về thu hồi giấy phép và tước quyền sử dụng súng nhằm giải quyết tình trạng bạo lực gia đình có liên quan đến súng đạn.
Chủ sở hữu các loại vũ khí tấn công bị cấm phải giao nộp hoặc vô hiệu hóa vĩnh viễn số súng này trước thời hạn vào tháng 10. Để khuyến khích thực hiện, chính phủ đã triển khai chương trình mua lại tự nguyện trị giá hàng triệu USD, kéo dài đến hết tháng 3, dành cho các cá nhân.
Lệnh cấm đối với một số loại vũ khí kiểu tấn công đã vấp phải chỉ trích từ các nhóm bảo vệ quyền sở hữu súng và săn bắn, trong đó nhiều nhóm cũng phản đối chương trình bồi thường.
Một số tỉnh, bao gồm Alberta và Saskatchewan, từ chối tham gia chương trình mua lại, với lý do lo ngại về chi phí và rủi ro an toàn đối với các quan chức thực thi.
Theo số liệu của chính phủ liên bang, số lượng súng ngắn đăng ký đã tăng 71% trong giai đoạn 2010-2020, lên khoảng 1,1 triệu khẩu.
Một cuộc khảo sát về vũ khí nhỏ năm 2017 ước tính có khoảng 12,7 triệu khẩu súng thuộc sở hữu dân sự tại Canada, tương đương 34,7 khẩu trên mỗi 100 người. Theo Cảnh sát Hoàng gia Canada, hơn 2,2 triệu người sở hữu giấy phép sử dụng súng vào năm 2020. Phần lớn chủ sở hữu tập trung tại hai tỉnh đông dân nhất là Ontario và Quebec, tiếp theo là các tỉnh phía Tây gồm Alberta và British Columbia.
Một khảo sát do Angus Reid thực hiện năm 2019 cho thấy phần lớn súng tại Canada tập trung ở khu vực nông thôn và chủ yếu được sử dụng cho mục đích săn bắn và bắn súng giải trí.
Theo phân tích năm 2021 của Viện Đo lường và Đánh giá Sức khỏe (IHME) thuộc Đại học Washington, tỷ lệ giết người bằng súng tại Canada là 0,5 trên 100.000 dân, thấp hơn đáng kể so với mức 4,12 của Mỹ.
Canada từng ghi nhận nhiều vụ xả súng nghiêm trọng trong các thập kỷ qua. Năm 1989, 14 nữ sinh viên kỹ thuật thiệt mạng trong một vụ tấn công tại Trường Ecole Polytechnique ở Montreal, tỉnh Quebec.
Năm 1992, bốn giáo sư bị một đồng nghiệp bắn chết tại Đại học Concordia, Montreal. Năm 2006, một tay súng sát hại một phụ nữ và làm bị thương 19 người trong vụ xả súng tại trường Dawson College ở Montreal. Năm 2016, một thiếu niên sát hại bốn người tại La Loche, tỉnh Saskatchewan. Năm 2017, sáu người đàn ông Hồi giáo thiệt mạng trong một vụ xả súng tại nhà thờ Hồi giáo ở thành phố Quebec.
Năm 2020, một đối tượng giả danh cảnh sát đã sát hại 22 người trong nhiều vụ xả súng và một vụ hỏa hoạn do hắn gây ra tại Portapique, Nova Scotia. Đây là vụ xả súng đẫm máu nhất trong lịch sử Canada.
