Những thực phẩm giàu sắt giúp bà bầu giảm nguy cơ thiếu máu thai kỳ

Bà bầu cần bổ sung đủ sắt để có thai kỳ khỏe mạnh. Ảnh: Shutterstock.

Theo ThS.BS Lê Võ Minh Hương, Phòng Công tác xã hội, Bệnh viện Từ Dũ (TP.HCM), thiếu máu hiện ảnh hưởng hơn 1,5 tỷ người trên thế giới, trong đó hơn 50% trường hợp liên quan thiếu sắt. Đây cũng là tình trạng rất thường gặp ở phụ nữ mang thai và sau sinh.

Khi mang thai, nhu cầu sắt của cơ thể tăng gần gấp đôi do người mẹ cần tạo thêm máu để cung cấp oxy cho thai nhi phát triển. Tuy nhiên, gần một nửa phụ nữ mang thai không hấp thu đủ lượng sắt cần thiết mỗi ngày.

Theo bác sĩ Minh Hương, sắt có vai trò tạo hemoglobin, đây là thành phần giúp vận chuyển oxy trong máu cho cả mẹ và thai nhi. Nếu không được bổ sung đầy đủ, thai phụ có thể gặp tình trạng mệt mỏi, chóng mặt, đau đầu, chuột rút, giảm khả năng tập trung và ảnh hưởng chất lượng cuộc sống.

Thiếu máu do thiếu sắt trong thai kỳ còn làm tăng nguy cơ thai nhỏ, sinh non, bất thường bánh nhau và giảm dự trữ sắt ở trẻ sơ sinh. Với người mẹ, tình trạng này có thể dẫn đến thiếu máu nặng khi sinh, tăng nguy cơ truyền máu, kéo dài thời gian nằm viện hoặc giảm tiết sữa sau sinh.

Để phòng ngừa thiếu sắt, bác sĩ Hương khuyến khích phụ nữ mang thai ưu tiên bổ sung các thực phẩm giàu sắt trong chế độ ăn hàng ngày.

Trong đó, thịt đỏ như thịt bò, thịt heo, thịt gà là nguồn cung cấp sắt heme, dạng sắt cơ thể hấp thu tốt nhất. Ngoài ra, các loại đậu, rau bina, đậu phụ và ngũ cốc bổ sung sắt cũng là nguồn sắt quan trọng cho thai phụ.

Tuy nhiên, gan động vật dù chứa nhiều sắt lại không được khuyến khích ăn quá nhiều trong thai kỳ vì hàm lượng vitamin A cao. Việc hấp thu quá nhiều vitamin A, đặc biệt trong 3 tháng đầu mang thai, có thể làm tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh ở thai nhi.

Theo bác sĩ Hương, phụ nữ ăn chay hoặc thuần chay cần đặc biệt lưu ý nguy cơ thiếu sắt do không sử dụng các thực phẩm giàu sắt từ động vật. Những trường hợp này nên thông báo với bác sĩ để được theo dõi nồng độ sắt và hemoglobin thường xuyên hơn.

Để tăng khả năng hấp thu sắt, thai phụ nên kết hợp thực phẩm giàu sắt với các loại thực phẩm chứa nhiều vitamin C như cam, quýt, cà chua hoặc ổi. Vitamin C giúp cơ thể hấp thu sắt nonheme từ thực vật hiệu quả hơn.

Ngược lại, cà phê, trà, sữa và các sản phẩm từ sữa có thể làm giảm khả năng hấp thu sắt của cơ thể. Vì vậy, bác sĩ Hương khuyến cáo không nên sử dụng những thực phẩm này cùng bữa ăn giàu sắt.

Ngoài chế độ ăn, phụ nữ mang thai thường được khuyến nghị bổ sung thêm sắt thông qua vitamin trước sinh. Theo khuyến cáo, thai phụ cần ít nhất 27 mg sắt nguyên tố mỗi ngày trong thai kỳ và khoảng 10 mg mỗi ngày trong giai đoạn cho con bú.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) khuyến nghị thai phụ nên bắt đầu bổ sung sắt liều thấp khoảng 30 mg nguyên tố mỗi ngày ngay từ lần khám thai đầu tiên.

Theo bác sĩ Hương, việc xét nghiệm công thức máu từ sớm giúp phát hiện thiếu máu do thiếu sắt để có hướng điều trị phù hợp. Trong những trường hợp nặng, thai phụ có thể cần truyền sắt tĩnh mạch thay vì chỉ bổ sung bằng đường uống.

Bác sĩ cũng lưu ý việc uống viên sắt có thể gây buồn nôn, táo bón hoặc tiêu chảy. Thai phụ nên uống nhiều nước, tăng cường chất xơ và có thể chia nhỏ liều uống để giảm tác dụng phụ trong quá trình bổ sung sắt.