Những yếu tố làm tăng nguy cơ xuất huyết não

Phần lớn trường hợp xuất huyết não có liên quan đến những yếu tố nguy cơ có thể phát hiện và kiểm soát sớm, trong đó tăng huyết áp là nguyên nhân quan trọng nhất.

Xuất huyết não là tình trạng mạch máu trong não bị vỡ, khiến máu tràn vào nhu mô não hoặc các khoang trong não, gây tổn thương và phá hủy tế bào thần kinh. Một trong những nguyên nhân thường gặp là vỡ túi phình động mạch não. Khi thành mạch bị suy yếu và phình lên, áp lực dòng máu có thể khiến túi phình vỡ bất ngờ, gây chảy máu não.

1. Tăng huyết áp

Nhiều nghiên cứu cho thấy đa số bệnh nhân nhập viện vì xuất huyết não là nam giới lớn tuổi, có tiền sử tăng huyết áp, hút thuốc lá hoặc sử dụng rượu bia thường xuyên.

Theo số liệu nghiên cứu, nam giới chiếm 65,4% số trường hợp xuất huyết não. Trong đó: có khoảng 73,8% bệnh nhân có tiền sử tăng huyết áp; 12,9% có tiền sử đột quỵ; 8,1% mắc đái tháo đường; 2,5% có bệnh gan; 38,5% có thói quen uống rượu, bia.

Tuy nhiên, tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất có thể kiểm soát được. Thực tế cho thấy tỷ lệ mắc mới xuất huyết não giảm rõ rệt ở những người được điều trị và kiểm soát huyết áp hiệu quả. Do vậy, điều này cho thấy việc đo huyết áp thường xuyên và điều trị sớm có ý nghĩa rất quan trọng trong phòng ngừa xuất huyết não.

Lạm dụng rượu bia là một trong những yếu tố nguy cơ thường gặp ở bệnh nhân xuất huyết não.

2. Hút thuốc lá

Bên cạnh tăng huyết áp, hút thuốc lá cũng là một yếu tố nguy cơ đã được chứng minh. Trong nghiên cứu, người hút từ 10 điếu thuốc lá mỗi ngày trở lên trong ít nhất 6 tháng trước khi nhập viện được xếp vào nhóm hút thuốc lá. Kết quả cho thấy tỷ lệ xuất huyết não ở nhóm này cao hơn đáng kể so với nhóm không hút hoặc đã bỏ thuốc trên 6 tháng và sự khác biệt có ý nghĩa thống kê.

Khói thuốc lá không chỉ làm tổn thương thành mạch máu mà còn thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch, làm tăng huyết áp và tăng nguy cơ vỡ mạch máu não.

3. Uống nhiều rượu bia

Lạm dụng rượu bia là một trong những yếu tố nguy cơ thường gặp ở bệnh nhân xuất huyết não. Theo tiêu chí của nghiên cứu, người uống từ 100g cồn nguyên chất mỗi ngày trong vòng 2 tháng trước khi nhập viện hoặc bị ngộ độc rượu trong vòng 24 giờ trước khi khởi phát đột quỵ được xếp vào nhóm uống nhiều rượu.

Lượng cồn trong các loại đồ uống có sự khác nhau. Việc sử dụng rượu bia kéo dài có thể làm tăng huyết áp, rối loạn đông máu, tổn thương thành mạch và làm tăng nguy cơ xuất huyết não.

4. Xuất huyết não có biểu hiện như thế nào?

Không ít trường hợp xuất huyết não xảy ra đột ngột mà không có dấu hiệu báo trước. Tuy nhiên, cơn xuất huyết có thể xuất hiện trong hoặc sau khi gắng sức như:

Mang vác vật nặng.
Ho dữ dội kéo dài.
Rặn mạnh khi đại tiện.
Căng thẳng hoặc xúc động quá mức.

Người bệnh thường xuất hiện cơn đau đầu dữ dội, đột ngột, cảm giác như bị "đánh mạnh vào đầu", sau đó nhanh chóng xuất hiện các triệu chứng thần kinh.

5. Dấu hiệu cảnh báo cần cấp cứu ngay

Xuất huyết não là tình trạng cấp cứu y khoa. Người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các biểu hiện như:

Đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột.
Buồn nôn hoặc nôn.
Cứng cổ.
Sợ ánh sáng.
Nhìn mờ hoặc nhìn đôi.
Yếu hoặc liệt một bên cơ thể.
Rối loạn ngôn ngữ.
Rối loạn ý thức hoặc hôn mê.

Nếu được cứu sống, người bệnh vẫn có nguy cơ đối mặt với nhiều di chứng lâu dài như suy giảm trí nhớ, giảm khả năng tập trung, rối loạn lo âu, trầm cảm hoặc động kinh. Ngoài ra, đau đầu kéo dài, mệt mỏi và giảm cảm giác ở một số vùng cơ thể cũng là những triệu chứng thường gặp sau xuất huyết não.

6. Ai có nguy cơ cao?

Mặc dù xuất huyết não có thể xảy ra ở bất kỳ ai, một số đối tượng có nguy cơ cao hơn gồm:

Người mắc tăng huyết áp.
Người hút thuốc lá.
Người uống nhiều rượu bia.
Người mắc đái tháo đường hoặc các bệnh lý tim mạch.
Người từng bị đột quỵ.
Người có tiền sử gia đình mắc xuất huyết não hoặc xuất huyết dưới nhện.

Vì vậy, những người thuộc nhóm nguy cơ này nên được tầm soát định kỳ khoảng 5 năm/lần để phát hiện sớm bất thường mạch máu não, đồng thời kiểm soát tốt huyết áp, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia và duy trì lối sống lành mạnh nhằm giảm nguy cơ xuất huyết não.