Nỗ lực đảm bảo an ninh năng lượng trong giai đoạn thế giới nhiều biến động

Đảm bảo điện trong một năm khó khăn chưa có tiền lệ

Tại Diễn đàn An ninh năng lượng quốc gia năm 2026, tổ chức ngày 10/11, ông Nguyễn Tài Anh - Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết, năm 2026, nhu cầu điện tăng ở mức rất cao. 10 tháng năm điện thương phẩm tăng 9,84%, lần đầu tiên ở mức xấp xỉ tốc độ tăng trưởng GDP.

Trong bối cảnh đó, với các giải pháp đã được chuẩn bị từ sớm - từ việc bảo đảm nhiên liệu, nâng cao khả dụng các tổ máy, tăng cường nhập khẩu điện, lắp đặt tụ bù và pin lưu trữ, đến phối hợp chặt chẽ với Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO) trong điều hành hệ thống, EVN và các đơn vị đã bảo đảm cung ứng đủ điện cho phát triển kinh tế - xã hội và sinh hoạt của nhân dân.

Theo ông Trần Hải Bình - Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), hiện sản lượng nhiệt điện than trong hệ thống điện quốc gia vẫn chiếm khá lớn, khoảng gần 50% (theo số liệu 9 tháng năm 2026). Trong khi đó, khả năng gia tăng sản lượng than khai thác trong nước có hạn; TKV và Tổng công ty Đông Bắc đang nỗ lực duy trì năng lực khai thác theo quy hoạch, nâng cao hiệu quả sàng tuyển, chế biến; Đồng thời pha trộn than nhập khẩu với than trong nước theo phương án phù hợp với yêu cầu kỹ thuật của từng nhà máy điện.

“Bảo đảm than cho điện trong giai đoạn chuyển dịch năng lượng không tách rời mục tiêu giảm phát thải, mà là yêu cầu để duy trì cung ứng điện an toàn, ổn định trong quá trình chuyển tiếp” - ông Bình nói.

Dẫn báo cáo An ninh năng lượng Việt Nam 2026, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn cho biết, năm 2026 là năm hệ thống năng lượng Việt Nam chịu cú sốc lớn nhất trong nhiều thập kỷ khi đồng thời xảy ra nhiều sự kiện. Eo biển Hormuz bị phong tỏa khoảng sáu tháng, giá dầu Brent có thời điểm lên 118,35 USD/thùng. Nắng nóng lịch sử cùng hiện tượng El Niño đẩy phụ tải điện lên mức kỷ lục, trong khi sản lượng thủy điện cả năm thấp hơn năm 2025 khoảng 18,5 tỷ kWh.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn phát biểu khai mạc (ảnh: TT)

Đáng chú ý, theo Thứ trưởng, trong 177 nước được khảo sát trong báo cáo, tính đến ngày 9/11/2026, có 102 nước gặp khó về năng lượng; chỉ 13 nước giữ được trạng thái ổn định, trong đó có Việt Nam. “Chúng ta giữ đủ điện trong một năm khó khăn chưa có tiền lệ” - Thứ trưởng Việt Sơn nói.

Những tiền lệ mà Thứ trưởng nói, bao gồm công suất cực đại lập kỷ lục 57.537 MW ngày 24/6/2026 (mức tăng tương đương tổng công suất của 2 nhà máy thủy điện lớn nhất Việt Nam); hệ thống vượt qua ba đợt nắng nóng cực đoan mà không phải cắt điện luân phiên; Đồng thời giữ được nguồn cung xăng dầu khi tuyến vận tải chiến lược bị phong tỏa. Hai cơ sở lọc dầu trong nước chạy vượt công suất thiết kế; nguồn dầu thô được đa dạng hóa từ một lên hơn mười loại; Việt Nam chưa để xảy ra thiếu hụt, chưa phải sử dụng xăng dầu dự trữ quốc gia. Đặc biệt, Việt Nam giữ giá năng lượng trong tầm kiểm soát.

Tuy nhiên, Thứ trưởng khẳng định, cung ứng điện năm 2027 sẽ khó khăn, năm 2028 còn khó khăn hơn.

Các giải pháp đảm bảo điện năm 2027

Trước dự báo cung ứng điện năm 2027 sẽ rất khó khăn, đặc biệt do ảnh hưởng của hiện tượng El Niño, theo ông Nguyễn Tài Anh, EVN đã giao nhiệm vụ cụ thể cho từng đơn vị thành viên và phối hợp với các đơn vị trong ngành để tập trung vào các nhóm giải pháp chính. Trong đó, phối hợp chặt chẽ với NSMO theo dõi tình hình thủy văn, tích nước các hồ thủy điện lên xấp xỉ mực nước dâng bình thường và giữ ở mức cao trong những tháng cuối năm 2026.

Ông Nguyễn Tài Anh - Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam tham luận tại Diễn đàn (ảnh: TT)

Bên cạnh đó, bố trí hợp lý lịch sửa chữa các nhà máy điện như khuyến khích các đơn vị thực hiện ngay từ tháng 11/2026 và hoàn thành toàn bộ kế hoạch sửa chữa lớn trước tháng 4/2027; Bảo đảm nhiên liệu cho phát điện. Theo đó, tính đến nay, toàn bộ các nhà máy nhiệt điện than của EVN đã ký hợp đồng cung ứng than cho năm 2027. Đối với các nhà máy sử dụng LNG, dự kiến hoàn thành ký kết hợp đồng cung ứng nhiên liệu năm 2027 trong tháng 11/2026.

Ngoài ra, năm 2027, EVN dự kiến bổ sung 2 công trình nguồn điện lớn cho hệ thống, gồm Nhiệt điện Quảng Trạch I, phấn đấu vận hành thương mại cả 2 tổ máy trong năm 2026 để sẵn sàng cho mùa khô 2027 và Thủy điện Trị An mở rộng, phấn đấu phát điện trong năm 2027.

EVN cũng đặt mục tiêu phấn đấu tiết kiệm tối thiểu 3% điện năng tiêu thụ cả năm và 10% trong các tháng cao điểm nắng nóng 2027 (tháng 4 đến tháng 7), đặc biệt với các khách hàng có mức tiêu thụ từ 500.000 kWh/năm trở lên. “Đây là giải pháp cốt lõi và căn cơ để góp phần bảo đảm an ninh cung ứng điện” - ông Tài Anh nói.

Đồng thời, đại diện EVN đề xuất một số giải pháp đảm bảo cung ứng điện trong năm 2027 và các năm tiếp theo như tiếp tục hoàn thiện đồng bộ pháp luật, cơ chế, chính sách về điện lực có tính đến đặc thù của dự án năng lượng; cho phép giao doanh nghiệp nhà nước có năng lực để triển khai các dự án nguồn điện quan trọng, cấp bách hoặc chưa lựa chọn được nhà đầu tư; Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát để đôn đốc tiến độ các dự án nguồn điện theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh (giai đoạn 2026-2030 các dự án do Chủ đầu tư ngoài EVN cần đưa vào vận hành khoảng 85.000 MW); kiên quyết thay thế chủ đầu tư các dự án chậm tiến độ kéo dài.

Đáng chú ý, đại diện EVN đề xuất tháo gỡ điểm nghẽn về tín dụng và huy động vốn dài hạn cho các dự án năng lượng. Theo đó, cho phép các khoản vay thực hiện dự án điện trọng điểm quốc gia không tính vào giới hạn cấp tín dụng tại các tổ chức tín dụng.