Nỗ lực giải quyết 'bài toán' thu gom, xử lý nước thải sinh hoạt

Vị trí xây dựng Nhà máy xử lý nước thải Phú Đô. Ảnh: HaNoi SCE

Dự kiến hoàn thành trong 12 tháng

Tại kỳ họp thứ hai vừa qua, HĐND thành phố Hà Nội khóa XVII đã thông qua Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư dự án Hệ thống thu gom nước thải cho lưu vực S3 tại các phường: Cầu Giấy, Nghĩa Đô, Yên Hòa, Phú Diễn, Từ Liêm, Đại Mỗ và Nhà máy xử lý nước thải Phú Đô theo hình thức đối tác công tư (PPP), loại hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT).

Dự kiến quy mô (xác định chính thức khi dự án được trình thẩm định và phê duyệt theo quy định) gồm bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để giải phóng mặt bằng; xây dựng hệ thống thu gom lưu vực S3 có tổng chiều dài khoảng 24,09km tuyến cống đường kính D300-D1500, các hố ga thăm, giếng tách và 5 trạm bơm nâng; xây dựng Nhà máy xử lý nước thải Phú Đô có công suất thiết kế là 91.500m3/ngày đêm (có khả năng vận hành đáp ứng công suất lớn nhất ngày mưa là 113.000m3/ngày).

Thời gian dự kiến xây dựng công trình, hệ thống cơ sở hạ tầng là hoàn thành thi công xây dựng công trình từ quý III-2026 đến quý III-2027 (sau khi được bàn giao mặt bằng sạch để thi công).

Nhu cầu sử dụng đất sơ bộ (xác định chính thức khi dự án được trình thẩm định và phê duyệt theo quy định) gồm hệ thống thu gom nước thải: Các tuyến ống, hố ga, giếng tách đặt ngầm dưới lòng đường và vỉa hè hiện trạng; các trạm bơm nâng có diện tích 30-90m2 được đặt trên vỉa hè, khu cây xanh và khu đất công nên không phải giải phóng mặt bằng. Nhà máy xử lý nước thải Phú Đô nằm trong khu đất quy hoạch công trình hạ tầng có diện tích 60.193,69m2 tại phường Đại Mỗ.

Dự kiến loại hợp đồng dự án PPP gồm hợp đồng xây dựng - chuyển giao (hợp đồng BT) thanh toán bằng quỹ đất. Sơ bộ tổng mức đầu tư (xác định chính thức khi dự án được trình thẩm định và phê duyệt theo quy định) là 4.037,8 tỷ đồng từ vốn chủ sở hữu và vốn huy động hợp pháp do nhà đầu tư được lựa chọn sắp xếp.

Phương thức thanh toán sơ bộ là ô đất ký hiệu TT thuộc quy hoạch chi tiết xây dựng khu di dân tái định cư X2 - Đại Kim, phường Định Công; ô đất ký hiệu TT1, TT2, TT3 thuộc Khu đô thị mới Nam hồ Linh Đàm, phường Hoàng Liệt. Tổng giá trị các quỹ đất khoảng 3.713 tỷ đồng.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu, dự án từng bước cụ thể hóa đồ án Quy hoạch thoát nước Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt; thu gom và xử lý nước thải phát sinh trong lưu vực S3, chất lượng nước thải sau xử lý đạt tiêu chuẩn hiện hành. Dự án này cùng với các dự án lưu vực khác hoàn thiện việc xử lý nước thải trên phạm vi toàn bộ thành phố Hà Nội, làm cơ sở cho việc thực hiện các quy định của pháp luật và định hướng của Chính phủ về việc đầu tư và trả phí xử lý ô nhiễm môi trường.

Quy trình công nghệ ASBR (SBR cải tiến - công nghệ xử lý nước thải dạng mẻ tuần hoàn liên tục) được Nhà máy xử lý nước thải Phú Đô đề xuất sử dụng. Ảnh: Newater

Chất lượng nước thải sau xử lý đạt tiêu chuẩn

Theo UBND thành phố Hà Nội, quy mô của dự án đề xuất 91.500m3/ngày đêm là phù hợp với Quy hoạch chung xây dựng thủ đô đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1668/QĐ-TTg ngày 27-12-2024. Nội dung này được cập nhật vào quy hoạch thoát nước Thủ đô Hà Nội tại Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm.

Dự án đề xuất sử dụng công nghệ ASBR (SBR cải tiến - công nghệ xử lý nước thải dạng mẻ tuần hoàn liên tục), là công nghệ đã được Hội đồng thẩm định do Sở Khoa học và Công nghệ thành lập khẳng định là đáp ứng yêu cầu. Đây là công nghệ xử lý nước thải phổ biến, chi phí đầu tư và vận hành thấp; quy trình vận hành đơn giản, các bể phản ứng theo module - dễ dàng nâng cấp trong tương lai; diện tích chiếm đất nhỏ - phù hợp với xây ngầm theo quy định của QCVN 01:2025/BTNMT, có thu gom và xử lý mùi phù hợp với điều kiện Hà Nội nơi quỹ đất hạn hẹp. Chất lượng nước thải đạt yêu cầu của Quy chuẩn Việt Nam hiện hành về nước thải sinh hoạt QCVN 14/2025/BTNMT và Quy chuẩn Thủ đô Hà Nội QCTĐHN 02:2014/BTNMT cột A.

Khu đất đề xuất thực hiện dự án Nhà máy xử lý nước thải Phú Đô nằm trong khu đất quy hoạch công trình hạ tầng có diện tích 60.193,69m2 tại phường Đại Mỗ, có nguồn gốc là đất nông nghiệp giao theo Nghị định 64/CP và đất công, thuận lợi trong việc giải phóng mặt bằng. Hồ sơ báo cáo nghiên cứu tiền khả thi không đề xuất tách nội dung bồi thường hỗ trợ tái định cư thành dự án thành phần.

Về sự phù hợp giữa tổng mức đầu tư thực hiện dự án là 4.037,8 tỷ đồng và giá trị nguồn quỹ đất dự kiến thanh toán là 3.713 tỷ đồng, Sở Tài chính Hà Nội khẳng định, chênh lệch giữa giá trị dự kiến quỹ đất thanh toán và sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 8% là phù hợp quy định tại Nghị định 257/2025/NĐ-CP ngày 8-10-2025 của Chính phủ (giá trị quỹ đất dự kiến thanh toán phải tương đương với tổng mức đầu tư công trình dự án BT hoặc chênh lệch cao hơn hoặc thấp hơn so với tổng mức đầu tư công trình dự án BT tối đa 10%).

Bên cạnh đó, sơ bộ tổng mức đầu tư chỉ là dự kiến, giá trị công trình BT chỉ được xác định chính xác sau khi công trình hoàn thành và được Kiểm toán Nhà nước kiểm toán. Giá trị quỹ đất đối ứng cũng chỉ được xác định tại thời điểm cơ quan có thẩm quyền giao đất, cho thuê đất.

Theo Quy hoạch thoát nước đã được phê duyệt tại các lưu vực với S3, S4, S5, Trưởng ban Đô thị HĐND thành phố Hà Nội Trần Hợp Dũng cho rằng cần tiếp tục đầu tư một số dự án Nhà máy xử lý nước thải Phú Đô, Nhà máy xử lý nước thải Tây sông Nhuệ, Nhà máy xử lý nước thải Phú Thượng... Đối với các khu vực này hiện nay nước thải sau khi được thoát theo các tuyến cống chung xả thẳng ra sông, hồ không qua xử lý gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng tới chất lượng nước mặt và môi trường sống của người dân. Do đó, việc đề xuất đầu tư xây dựng hệ thống thu gom và Nhà máy xử lý nước thải Phú Đô là cần thiết.