Nơi ăn nghỉ đặc biệt của đàn động vật lai quý hiếm ở Khánh Hòa

Đàn bò tót lai quý hiếm hiện được chăm sóc, nuôi dưỡng tại khu vực Vườn thực vật của Ban Quản lý VQG Núi Chúa – Phước Bình. Ảnh: Duy Ngọc.

Bên trong nơi chăm sóc đàn bò tót lai quý hiếm

Đàn bò lai hiện được chăm sóc, nuôi dưỡng tại khu vực Vườn thực vật của Ban Quản lý Vườn Quốc gia (VQG) Núi Chúa – Phước Bình (xã Bác Ái Tây, Khánh Hòa), là quần thể hiếm hoi ở Việt Nam. Đây là khu vực được đầu tư chuồng trại từ giai đoạn thực hiện đề tài khoa học về bò tót lai nên vẫn đáp ứng tốt yêu cầu về chăn nuôi, quản lý và theo dõi sức khỏe của chúng.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, cán bộ Phòng Bảo tồn tài nguyên rừng và biển - Ban Quản lý VQG Núi Chúa - Phước Bình cho biết, mỗi ngày, có một nhân công trực tiếp đảm nhận việc chăm sóc, cho ăn và quản lý quần đàn. Bên cạnh đó, người này còn phụ trách chăm sóc diện tích đồng cỏ trong khuôn viên để cắt cỏ tươi bổ sung nguồn thức ăn tự nhiên cho đàn bò.

Quang cảnh nơi đàn bò tót lai quý hiếm đang sinh sống, ăn nghỉ. Ảnh: Duy Ngọc.

Song song với công tác chăm sóc thường xuyên, Ban Quản lý VQG giao đơn vị phân công cán bộ chuyên môn trực tiếp giám sát, theo dõi kỹ thuật chăn nuôi. Theo đó, các viên chức sẽ thường xuyên kiểm tra tình trạng sức khỏe, theo dõi khả năng sinh trưởng, đồng thời kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh như bò bị thương do đánh nhau hoặc các bệnh lý cần can thiệp thú y.

Theo ông Tuấn, nhiệm vụ khoa học nghiên cứu về đàn bò tót lai đã chính thức kết thúc từ tháng 12/2025. Sau khi đề tài khép lại, đàn bò tót lai được bàn giao cho đơn vị quản lý, sử dụng và xử lý theo quy định của pháp luật về quản lý tài sản công. "Từ thời điểm tiếp nhận đến nay, Ban Quản lý VQG đã chủ động bố trí cán bộ chăm sóc và trích nguồn kinh phí chi thường xuyên của đơn vị để bổ sung thức ăn cho đàn bò tót.

Tuy nhiên, do kinh phí thường xuyên của đơn vị hạn hẹp nên cũng chưa đáp ứng đầy đủ cho các hoạt động theo dõi chăm sóc quần đàn và các hoạt động nghiên cứu tiếp theo", ông Tuấn nói.

Mỗi ngày, có một nhân công trực tiếp đảm nhận việc chăm sóc, cho ăn và quản lý đàn bò tót lai quý hiếm. Ảnh: Duy Ngọc.

Nguy cơ mai một nguồn gen

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, hiện nay, các cá thể bò tót lai đã bước vào độ tuổi từ 13 đến 16 tuổi. Khi tuổi càng cao, khả năng sinh sản của đàn bò sẽ giảm dần. Điều này đồng nghĩa nguy cơ mất đi nguồn gen quý hiếm, nếu không sớm có giải pháp khoa học phù hợp.

Trong khi đó, điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị và năng lực nghiên cứu hiện nay của đơn vị quản lý chưa đủ để triển khai các nghiên cứu chuyên sâu về sinh sản, bảo tồn nguồn gen hay công nghệ sản xuất tinh đông lạnh phục vụ công tác bảo tồn, phát triển nguồn gen lâu dài.

Chính vì vậy, việc tăng cường phối hợp với các doanh nghiệp, nhà khoa học, viện nghiên cứu và các đơn vị chuyên ngành chăn nuôi được xem là yêu cầu cấp thiết.

Đàn bò tót lai phát triển khỏe mạnh. Ảnh: Duy Ngọc.

"Sự tham gia của các đơn vị có chuyên môn không chỉ giúp nghiên cứu sâu hơn về khả năng sinh sản của quần đàn mà còn mở ra cơ hội xây dựng ngân hàng nguồn gen, sản xuất tinh đông lạnh và phát triển các chương trình bảo tồn quy mô lớn", ông Tuấn thông tin.

Theo Ban Quản lý VQG Núi Chúa - Phước Bình, giá trị lớn nhất mà đàn bò tót lai mang lại không chỉ nằm ở khía cạnh nghiên cứu mà còn ở việc góp phần lan tỏa nhận thức cộng đồng về bảo tồn thiên nhiên. Khi tận mắt chứng kiến những cá thể bò tót lai quý hiếm, nhiều du khách hiểu rõ hơn ý nghĩa của việc gìn giữ các loài động vật hoang dã và hệ sinh thái rừng.

Được biết, từ khoảng năm 2009 đến năm 2015, tại vùng đệm VQG Phước Bình (huyện Bác Ái, tỉnh Ninh Thuận trước đây), nay là VQG Núi Chúa - Phước Bình (tỉnh Khánh Hòa), thường xuyên xuất hiện một con bò tót đực nhập đàn với bò nhà của người dân địa phương. Sau đó, con bò tót đực này đã giao phối với các bò cái nhà và tạo ra đàn bò tót lai nói trên.

Đàn bò tót lai quý hiếm được Ban Quản lý VQG Núi Chúa - Phước Bình chăm sóc, bồi bổ đặc biệt nhằm bảo đảm sức khỏe, phục vụ công tác bảo tồn và tham quan của du khách. Ảnh: Duy Ngọc.