Nỗi lo của châu Âu khi Đức tăng sức mạnh quân sự

Đức đang đẩy nhanh quá trình tăng cường quân sự với quy mô chưa từng có trong nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, sự trỗi dậy của đảng Lựa chọn khác cho nước Đức (AfD) đang khiến một số quốc gia châu Âu quan tâm tới hướng đi của Berlin trong tương lai.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz tuyên bố chính phủ sẽ huy động nguồn lực tài chính để xây dựng lực lượng vũ trang Đức Bundeswehr thành quân đội thông thường mạnh nhất châu Âu.

Chính sách này đánh dấu sự thay đổi lớn sau nhiều thập kỷ Đức duy trì chi tiêu quốc phòng tương đối thấp.

Quy mô mua sắm vũ khí của Đức đã tăng mạnh. Theo Viện Kinh tế Thế giới Kiel, Đức đặt các đơn hàng quốc phòng trị giá khoảng 85 tỷ euro trong năm 2025, cao hơn tổng mức 46 tỷ euro của Anh và Ba Lan.

Tuy nhiên, viện này cũng nhận định phần lớn mức tăng mang tính định lượng, trong khi tỷ trọng các công nghệ mới trong hoạt động mua sắm của Đức lại giảm.

Sự thay đổi về quân sự diễn ra đồng thời với những biến động chính trị tại Đức. Ngày 6/9, AfD giành chiến thắng tại bang Saxony-Anhalt với khoảng 43,8% số phiếu, trong khi CDU chỉ nhận khoảng 17,2%.

Đến ngày 20/9, AfD tiếp tục dẫn đầu tại bang Mecklenburg-Western Pomerania. Đáng chú ý, CDU không vượt ngưỡng 5% nên không giành được ghế tại nghị viện bang.

Những kết quả này làm dấy lên câu hỏi về tác động của sự thay đổi chính trị đối với chính sách quốc phòng Đức.

AfD có lập trường khác biệt đáng kể với chính phủ của ông Merz về quan hệ với Nga, viện trợ Ukraine và chính sách năng lượng. Reuters dẫn lời Điện Kremlin cho biết Moscow đánh giá tích cực mong muốn đối thoại với Nga của AfD. Tuy nhiên, AfD hiện vẫn ở phe đối lập tại cấp liên bang.

Đối với các nước láng giềng, vấn đề không chỉ nằm ở quy mô quân đội Đức mà còn ở cách sức mạnh này được gắn với cấu trúc an ninh châu Âu.

Những ký ức về vai trò của Đức trong lịch sử thế kỷ 20 khiến việc Berlin tái xây dựng năng lực quân sự trở thành vấn đề nhạy cảm.

Ba Lan đặc biệt quan tâm tới hướng đi của Đức do lịch sử lãnh thổ giữa 2 nước. Trong khi đó, Pháp muốn năng lực quân sự ngày càng lớn của Đức được đặt trong các chương trình hợp tác chung của châu Âu thay vì phát triển theo hướng riêng biệt.

Một số chuyên gia cho rằng Đức có thể giảm lo ngại của đồng minh bằng cách tăng mua sắm chung, hợp tác công nghiệp quốc phòng và xây dựng các năng lực chung trong NATO và châu Âu.

Các phân tích của Kiel cũng cho thấy hoạt động mua sắm xuyên biên giới trong châu Âu hiện vẫn khá hạn chế.

Vấn đề vì thế không chỉ là Đức sẽ chi bao nhiêu tiền cho quốc phòng, mà còn là sức mạnh quân sự mới sẽ được tổ chức và sử dụng trong khuôn khổ nào.

Trong bối cảnh Mỹ điều chỉnh vai trò tại châu Âu và các nước đồng minh cùng tăng chi tiêu quốc phòng, cách Berlin kết hợp năng lực quân sự với hợp tác châu Âu sẽ tiếp tục được theo dõi sát.