Nỗi lo của người trẻ trong thời đại AI

Bạn N.P.N học kinh tế và đang làm việc trong lĩnh vực kinh doanh - tư vấn chia sẻ: “Lúc đi học thì mình hay dùng AI để tra cứu cách học và tìm tài liệu tham khảo. Giờ đi làm rồi thì tận dụng nhiều hơn như viết nội dung, phân tích insight khách hàng, phân tích đối thủ, phân tích cả nội dung của mình để nhân bản những nội dung viral trên mạng xã hội”. Dù vậy, không phải AI sẽ thay thế được con người hoàn toàn. Theo N.P.N, “AI chỉ phù hợp thay thế cho một số công việc liên quan tới quy trình, còn việc triển khai quy trình và giải thích cặn kẽ cho người khác hiểu thì chưa chắc. Đặc biệt trong ngành Sale, tư vấn - việc mua hàng thường mua bằng cảm xúc nên AI sẽ không thay thế được con người”. Tuy nhiên, việc AI có thể đảm nhiệm ngày càng nhiều công việc vẫn khiến không ít người trẻ đặt câu hỏi về vị trí và năng lực của chính mình trong tương lai.

Trong thực tế hiện nay, AI không “lấy đi” công việc theo cách trực tiếp như nhiều người lo ngại, mà đã và đang dần thay đổi cách công việc được tổ chức và vận hành. Ở nhiều lĩnh vực, các công cụ AI đã tham gia vào những khâu vốn tiêu tốn nhiều thời gian như tìm kiếm thông tin, xử lý dữ liệu hay tạo nội dung cơ bản. Nhờ đó, quy trình làm việc được rút ngắn, tốc độ và hiệu suất cũng tăng lên đáng kể.

Tuy nhiên, chính sự thay đổi đó cũng kéo theo nhiều yêu cầu mới về năng lực. Khi các công việc mang tính lặp lại được tự động hóa, giá trị của những kỹ năng cơ bản không còn được đánh giá cao. Thay vào đó, các công ty và nhà tuyển dụng ngày càng chú trọng đến khả năng tư duy độc lập, phân tích vấn đề và sáng tạo - những yếu tố mà AI khó có thể thay thế hoàn toàn. Một người có thể hoàn thành công việc nhanh hơn nhờ AI, nhưng giá trị tạo nên sự khác biệt lại nằm ở cách họ đặt câu hỏi, lựa chọn thông tin và đưa ra quyết định.

Trong bối cảnh đó, AI không phải là yếu tố thay thế con người, mà đang trở thành công cụ phân hóa năng lực giữa các cá nhân. Những người biết tận dụng AI một cách hiệu quả sẽ dần chiếm ưu thế so với những người không chủ động thích nghi để phát triển. Khi AI ngày càng hiện diện phổ biến trong công việc, tiêu chuẩn để một người lao động được coi là “có năng lực” cũng đang dần thay đổi.

Nếu không biết cách sử dụng AI, người trẻ sẽ dễ dàng đánh mất lợi thế trong nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, việc phụ thuộc hoàn toàn vào AI cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Nếu lạm dụng, người dùng có thể dần mất đi khả năng tư duy độc lập, đặt vấn đề và phân tích… Khi đó, AI không còn là công cụ hỗ trợ mà vô tình trở thành giới hạn cho chính người sử dụng.

Vì vậy, người trẻ cần biết cách tận dụng công cụ này một cách hợp lý. Trước hết phải biết cách trau dồi thông tin và thuật toán của AI, từ đó tìm ra các cách đặt câu hỏi, câu lệnh và chọn lọc thông tin phù hợp. Bên cạnh đó, người trẻ cần phát triển những giá trị cốt lõi mà AI không thể thay thế như tư duy phản biện, kỹ năng giao tiếp, trí tuệ cảm xúc… để nâng cấp giá trị và khẳng định bản thân. Ngoài ra, trong thời đại mọi thứ có thể được giải đáp nhờ AI, việc biết cách xây dựng thương hiệu cá nhân là vô cùng quan trọng, là thứ tạo nên bản sắc riêng biệt, không thể nhầm lẫn với ai khác hay trí tuệ nhân tạo.

AI đang trở thành một phần không thể tách rời của đời sống và công việc, là xu hướng phát triển mà người trẻ không thể đứng ngoài. Trong bối cảnh đó, thách thức không nằm ở việc công nghệ tiến nhanh đến đâu, mà ở khả năng mỗi cá nhân tự thay đổi và thích nghi. Khi AI ngày càng phổ biến, giá trị của con người không còn được đo bằng những gì có thể thay thế, mà bằng những giá trị chỉ con người mới có thể tạo ra. Đó cũng sẽ là yếu tố quyết định ai có thể đi xa hơn trong một thế hệ đang đứng trước bước chuyển lớn của thời đại và công nghệ.

Thùy Dương - Hoàng Hà