Nối mạch nguồn hiếu học từ mỗi dòng họ

Con cháu dòng họ Lê làng Kiến Hưng (xã Thiệu Hóa) được tuyên dương, khen thưởng nhân dịp giỗ tổ.

Ở thôn Kiến Hưng (xã Thiệu Hóa), mỗi dịp giỗ tổ, con cháu họ Lê lại tìm về sum vầy. Sau nén hương dâng tổ tiên là những câu chuyện gần gũi: con cháu năm nay học hành thế nào, ai đoạt giải thi học sinh giỏi, ai vừa đỗ đại học. Qua nhiều thế hệ, việc học đã trở thành một phần trong đời sống của dòng họ.

Với dòng họ Lê nơi đây, khuyến học không phải hoạt động mang tính thời điểm, mà đã trở thành nét đẹp được gìn giữ và trao truyền. Quỹ Khuyến học “Tấm lòng vàng” của dòng họ hiện có 231 triệu đồng. Mỗi năm, khoảng 10 triệu đồng được dành khen thưởng, động viên con cháu có thành tích trong học tập.

Năm 2026, dòng họ khen thưởng 40 học sinh giỏi và tổ chức cho các em tham quan tại Hà Nội.

Cháu Lê Quang Anh, dòng họ Lê thôn Kiến Hưng, chia sẻ: “Mỗi lần được dòng họ khen thưởng, cháu rất vui vì những nỗ lực của mình được mọi người ghi nhận. Những phần quà và chuyến đi là động lực để cháu tiếp tục cố gắng học tập, đồng thời hiểu thêm về lịch sử và truyền thống của đất nước”.

Dòng họ Trịnh Tất, xã Biện Thượng thường xuyên gặp gỡ, dặn dò, động viên con cháu nỗ lực học tập, rèn luyện và vươn lên trong cuộc sống.

Quan niệm “trồng người là gốc của mọi thành công, học tập là con đường ngắn nhất để đổi đời” được dòng họ Trịnh Tất (xã Biện Thượng) cụ thể hóa bằng những việc làm bền bỉ. Nhiều năm qua, dòng họ duy trì học bổng cho con cháu học giỏi, đồng thời hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Đến nay, dòng họ có hơn 60 người đỗ đại học và đào tạo chuyên sâu sau đại học. Quỹ Khuyến học, khuyến tài của dòng họ đạt trên 400 triệu đồng. Nguồn quỹ không chỉ dành khen thưởng, mà còn trở thành điểm tựa giúp những học sinh khó khăn có thêm cơ hội tiếp tục học tập, nuôi dưỡng ước mơ và vươn lên bằng tri thức.

Ông Trịnh Huy Hòa, Chi hội Khuyến học dòng họ Trịnh Tất cho biết: “Chúng tôi coi việc học là nền tảng để mỗi người trưởng thành. Vì vậy, quỹ khuyến học phải thực sự trở thành điểm tựa cho con cháu, không chỉ động viên những em học tốt mà còn giúp những em khó khăn có cơ hội tiếp tục học tập”.

Ở thôn Bái Môn (xã Quảng Ngọc), truyền thống hiếu học của dòng họ Hàn được nối dài từ lịch sử đến đời sống hôm nay. Cụ Hàn Công Tôn - người con đời thứ bảy của Thủy tổ Hàn Văn Lưu ở tuổi 53, dù đã có 9 người con, vẫn tham gia khoa thi Hòa thượng năm 1808 và đỗ thủ khoa. Tấm gương ấy trở thành niềm tự hào, nhắc các thế hệ con cháu về giá trị của sự học và ý chí vươn lên bằng tri thức.

Năm 2001, Ban Khuyến học dòng họ Hàn được thành lập. Quỹ Khuyến học có gần 150 triệu đồng, hằng năm dành động viên học sinh giỏi, học sinh nghèo vượt khó.

Dòng họ Hàn (xã Quảng Ngọc) trao phần thưởng, động viên con cháu có thành tích cao trong học tập.

Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo xác định giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và toàn dân. Nghị quyết yêu cầu phát huy truyền thống hiếu học, khơi dậy tinh thần tự học, học tập không ngừng, học tập suốt đời và xây dựng xã hội học tập.

Nhìn từ những dòng họ ở Thanh Hóa, tinh thần ấy bắt đầu từ những điều rất gần: gia đình coi trọng việc học, dòng họ dành nguồn lực động viên người học, người trưởng thành trở về tiếp sức cho thế hệ sau. Suất học bổng hay một phần thưởng có thể không lớn, nhưng phía sau là sự ghi nhận và niềm tin vào giá trị của tri thức.

Đến nay, Thanh Hóa có hơn 821 nghìn gia đình đạt danh hiệu “Gia đình học tập”, hơn 9.500 dòng họ đạt danh hiệu “Dòng họ học tập”. Quỹ Khuyến học toàn tỉnh đạt hơn 1.360 tỷ đồng. Những con số này cho thấy việc học đang nhận được sự chung tay từ gia đình, dòng họ và cộng đồng.