Nơi nông dân liên kết, hợp tác và chia sẻ rủi ro

Xã Thiệu Tiến, tỉnh Thanh Hóa hiện nay có trên 1.100ha gieo cấy lúa. Tuy nhiên, diện tích lúa chất lượng cao liên kết sản xuất với các đơn vị thu mua theo chuỗi giá trị kinh tế chưa nhiều; ở một số xứ đồng, diện tích sản xuất của người dân nhỏ lẻ, manh mún, hiệu quả kinh tế không cao.

Thực hiện chủ trương của Đảng ủy và kế hoạch của UBND xã Thiệu Tiến về xây dựng cánh đồng sản xuất tập trung, quy mô lớn, từ vụ chiêm xuân 2026, Hợp tác xã Thiệu Thành, xã Thiệu Tiến đã tuyên truyền, vận động nhân dân các thôn dồn đổi ruộng đất, tích tụ đất đai, tiến hành quy hoạch vùng sản xuất lúa tập trung, đảm bảo tính đồng bộ và thuận lợi cho việc tổ chức sản xuất trên diện tích 41ha, được cơ cấu bằng các giống lúa: TBR97; Q5; ĐB6 .

Trong quá trình thực hiện, HTX đầu tư giống, phân bón, thuốc BVTV và tổ chức tiêu thụ sản phẩm cho nông dân. Qua so sánh mức chi phí các khâu dịch vụ sản xuất như: làm đất, cấy máy và thu hoạch, chi phí thấp hơn giá thị trường khoảng 800.000 đồng/ha/khâu dịch vụ, giúp giảm chi phí sản xuất cho nông dân. Đặc biệt, đối với các hộ trong vùng liên kết không có lao động trực tiếp sản xuất, HTX thực hiện phương án thuê lại đất để tổ chức sản xuất liền vùng tập trung, với mức hỗ trợ 80kg lúa/ sào /năm. Dự kiến trong năm 2026, diện tích quy hoạch vùng liên kết sản xuất lúa tập trung của HTX là 150ha.

Mô hình liên kết sản xuất lúa tập trung của HTX Dịch vụ nông nghiệp Thiệu Thành, xã Thiệu Tiến.

Xã Đồng Tiến, tỉnh Thanh Hóa những năm trở lại đây do tốc độ đô thị hóa nhanh, người dân trong độ tuổi lao động đi làm công nhân, lực lượng lao động trong nông nghiệp thiếu. Trước thực tế này, HTX dịch vụ nông nghiệp đã đầu tư hệ thống mạ khay máy cấy, ứng dụng máy bay không người lái trong phun thuốc trừ sâu, đảm nhận phục vụ 100% diện tích gieo cấy lúa của địa phương. Từ khi áp dụng cấy máy bằng mạ khay, chi phí sản xuất chỉ 400.000 đồng/sào, trong khi đó, thông thường bà con thuê lao động cấy thủ công 500.000 đồng/sào . Năng suất cấy máy gấp 30 lần so với lao động thủ công. Với thiết bị bay không người lái phun thuốc BVTV đã giảm 90% lượng nước và 30% thuốc bảo vệ thực vật.

Máy bay không người lái của HTX Đồng Tiến sử dụng trong phun thuốc trừ sâu

Là HTX tiên phong đi đầu trong chuyển đổi số, Hợp tác xã Thiệu Hưng, xã Thiệu Hóa là đơn vị điển hình trong phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Từ 0,5ha nhà màng đầu tiên được xây dựng năm 2019, đến nay Hợp tác xã có 6ha nhà màng chuyên trồng dưa, nho và các cây trồng khác. Mỗi hecta sản xuất 3 vụ dưa vàng và 1 vụ dưa baby, tổng sản lượng khoảng 180 tấn, lợi nhuận từ 800 triệu đến 1 tỷ đồng. Cùng với áp dụng các tiến bộ khoa học vào sản xuất, Hợp tác xã còn tích cực chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, đưa các loại cây trồng mới vào sản xuất. Từ năm 2024, sau khi đi thăm quan, học hỏi các mô hình, HTX đã đưa cây nho sữa Hàn Quốc vào trồng thử nghiệm. Hiện một số diện tích đang cho quả lứa đầu tiên.

Khu nhà màng trồng Nho Công nghệ cao của HTX Dịch vụ nông nghiệp Thiệu Hưng, xã Thiệu Hóa.

Các sản phẩm dưa trồng trong nhà màng của Hợp tác xã Thiệu Hưng đã được chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao, 4 sao; kết nối tiêu thụ tại các siêu thị, cửa hàng thực phẩm sạch trong và ngoài tỉnh. Để phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm, HTX ứng dụng công nghệ thông tin trong quảng bá sản phẩm tới người tiêu dùng thông qua các sàn thương mại điện tử: Postmart, Lazada, Shopee, phần mềm kết nối cung - cầu nông sản; sản phẩm gắn mã QR Code, thuận tiện cho việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Hiện nay, HTX có 255 thành viên; ngoài việc tổ chức sản xuất và tiêu thụ, hợp tác xã còn cung cấp nhiều dịch vụ hỗ trợ khác cho các thành viên như: giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật sinh học; tư vấn kỹ thuật canh tác hữu cơ, quản lý dịch hại và các vấn đề liên quan đến sản xuất; hỗ trợ thành viên tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi.

Thanh Hóa có 801 Hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp với trên 63.000 thành viên. Việc liên kết, hợp tác và chia sẻ rủi ro trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của các HTX đã làm thay đổi tổ chức và quản trị hoạt động của HTX so với phương thức quản lý truyền thống; nâng cao hiệu quả hoạt động, phát triển kinh tế, xã hội địa phương.