Nông nghiệp muốn tăng trưởng đột phá phải dựa vào khoa học kỹ thuật

76% sản phẩm khoa học lĩnh vực nông nghiệp vẫn đang nghiên cứu

Phát biểu tại Hội nghị “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành Nông nghiệp và Môi trường” tại miền Bắc do Bộ NN&MT phối hợp cùng Bộ Công an (Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 57 Trung ương) tổ chức vào sáng nay 27/10, Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Thứ trưởng Bộ Công an cho biết, ngành nông nghiệp còn nhiều tiềm năng, dư địa tăng trưởng. Song, việc xác định và triển khai các nhiệm vụ khoa học công nghệ chưa thực sự gắn với mục tiêu phát triển kinh tế, chưa chuyển hóa tương xứng nguồn lực đầu tư thành giá trị thực tiễn.

Theo kết quả tổng hợp của Bộ Công an - Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 57 Trung ương, cả 34 địa phương đã báo cáo 916 nhiệm vụ gắn với 908 sản phẩm khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Trong đó, lĩnh vực nông nghiệp có 451 sản phẩm, chiếm gần 50% tổng số sản phẩm được thống kê.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng chỉ đạo tại Hội nghị sáng 27/10

Tuy nhiên, 341/451 sản phẩm khoa học công nghệ thuộc lĩnh vực nông nghiệp vẫn đang ở giai đoạn nghiên cứu, chiếm khoảng 76%. Tỷ lệ kết quả nghiên cứu được đưa vào ứng dụng, thương mại hóa còn thấp, khoảng 24% theo số liệu tổng hợp.

Thứ trưởng Nguyễn Văn Long nhận xét, thực trạng này cho thấy khoảng cách lớn giữa hoạt động nghiên cứu và nhu cầu thực tiễn của sản xuất, kinh doanh. Việc xác định nhiệm vụ khoa học công nghệ tại nhiều địa phương chưa gắn chặt với mục tiêu tăng trưởng, đồng thời chưa xác định rõ doanh nghiệp chủ lực đồng hành trong quá trình nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa sản phẩm.

Theo đó, Thứ trưởng đề nghị các địa phương tập trung nhận diện những điểm nghẽn cốt lõi, xác định nhiệm vụ khoa học công nghệ xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của từng ngành hàng.

Bộ NN&MT cần phát huy vai trò điều phối, trực tiếp kết nối nhu cầu thực tiễn của địa phương với năng lực nghiên cứu, ứng dụng của các viện, trường đại học và doanh nghiệp, bảo đảm các nhiệm vụ khoa học công nghệ gắn với mục tiêu tăng trưởng và có khả năng triển khai trong thực tế.

Nghệ An đã trở thành "thủ phủ" chăn nuôi và chế biến sữa ứng dụng công nghệ cao hàng đầu Việt Nam và khu vực

Báo cáo tại Hội nghị, ông Nguyễn Văn Công, Phó Chủ tịch UBND TP Quảng Ninh cho biết, trong cơ cấu nông nghiệp Quảng Ninh, thủy sản chiếm trên 45% giá trị toàn ngành, riêng nuôi trồng đóng góp khoảng 60% tổng sản lượng thủy sản.

Tuy nhiên, lãnh đạo TP Quảng Ninh chỉ ra nhiều điểm nghẽn trong phát triển nuôi biển, đặc biệt là thiếu quy hoạch chi tiết về không gian nuôi, xung đột giữa các đối tượng nuôi và hạn chế trong việc đánh giá sức tải môi trường. Đối với hàu Thái Bình Dương, mật độ nuôi cao trong khi thiếu nghiên cứu về nguồn thức ăn tự nhiên đã ảnh hưởng đến năng suất.

Bên cạnh đó, công nghệ chế biến sâu, bảo quản sau thu hoạch và xử lý chất thải còn hạn chế; hệ thống truy xuất nguồn gốc, quan trắc môi trường chưa được số hóa đồng bộ.

“Muốn nâng cao năng suất, sản lượng và giá trị hàu Thái Bình Dương, không chỉ mở rộng diện tích nuôi mà phải chuyển mạnh từ phát triển theo kinh nghiệm sang phát triển dựa trên khoa học công nghệ, dữ liệu và quản trị hiện đại”, ông Nguyễn Văn Công nhấn mạnh.

Còn bà Võ Thị Nhung, Phó Giám Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An chia sẻ, từ thực tiễn triển khai khoa học công nghệ và chuyển đổi số toàn ngành, chuỗi ngành hàng bò sữa ứng dụng công nghệ cao là minh chứng sinh động và bài học kinh nghiệm của tỉnh Nghệ An.

Từ chỗ canh tác các loại cây trồng truyền thống hiệu quả chưa cao, sự xuất hiện của các tập đoàn kinh tế lớn - điển hình là Tập đoàn TH và Vinamilk - đã làm thay đổi tư duy và cục diện sản xuất nông nghiệp tại Nghệ An.

Đến nay, tỉnh Nghệ An đã trở thành "thủ phủ" chăn nuôi và chế biến sữa ứng dụng công nghệ cao hàng đầu Việt Nam và khu vực.

Tỷ lệ sữa tươi từ chăn nuôi công nghệ cao chiếm tới 98% tổng lượng sữa toàn tỉnh. Năng suất sữa bình quân đạt 35 lít/con/ngày vào mùa cao điểm (tương đương 11.000 lít/con/chu kỳ 305 ngày) - tiệm cận các quốc gia chăn nuôi bò sữa phát triển nhất thế giới.

Khoa học công nghệ phải trở thành động lực tăng trưởng

Ông Đinh Cao Khuê, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam, Chủ tịch Doveco cho biết, ngành rau quả đang duy trì tốc độ tăng trưởng tích cực. Kim ngạch xuất khẩu rau quả tăng từ 3,2 tỷ USD năm 2020 lên 8,56 tỷ USD năm 2025.

Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Thứ trưởng Bộ Công an phát biểu tại Hội nghị sáng 27/10

Năm 2026, ngành có khả năng đạt 9,5-10 tỷ USD. Đây là cơ sở để kỳ vọng xuất khẩu rau quả có thể đạt 20 tỷ USD trong những năm tới nếu giải quyết tốt các điểm nghẽn.

Phát biểu kết luận Hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đánh giá, tiềm năng phát triển nông nghiệp của cả nước và đặc biệt khu vực phía Bắc còn rất lớn.

Do vậy, Phó Thủ tướng yêu cầu phát triển đối với ngành nông nghiệp thời gian tới cần thống nhất các quan điểm: Thứ nhất, tiếp tục nhận diện rõ, đầy đủ, thực chất các điểm nghẽn để có biện pháp giải quyết hiệu quả hơn;

Thứ hai, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành động lực trực tiếp của tăng trưởng nông nghiệp;

Thứ ba, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào nông nghiệp là việc làm thường xuyên, không ngừng, không nghỉ, hướng tới thực chất và hiệu quả.

Thời gian tới, Phó Thủ tướng yêu cầu xác định đúng định hướng, nhiệm vụ và lĩnh vực ưu tiên. Bộ Nông nghiệp và Môi trường tập trung phối hợp với Bộ Khoa học Công nghệ khẩn trương rà soát, đánh giá hiện trạng hoạt động khoa học công nghệ liên quan đến ngành nông nghiệp.

Đặc biệt, phải gắn với nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược quốc gia là “phát triển giống thế hệ mới (công nghệ gen, tế bào), vaccine thú y, chế phẩm sinh học và hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản”.