Nông nghiệp xanh, đa giá trị

Tiềm năng phát triển nông nghiệp hữu cơ

Quảng Trị hiện có hơn 1,1 triệu ha đất sản xuất nông nghiệp, chiếm khoảng 89% diện tích tự nhiên; trong đó có trên 206.000ha đất trồng trọt, gần 925.000ha đất lâm nghiệp và hơn 6.500ha nuôi trồng thủy sản. Những năm qua, tỉnh đã hình thành nhiều vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn với các ngành hàng chủ lực, như: Lúa, cao su, sắn, rau màu, cà phê, hồ tiêu, vùng nguyên liệu gỗ rừng trồng, vùng nuôi trồng thủy sản. Đây là nền tảng rất quan trọng để phát triển nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn, ứng dụng công nghệ cao và hình thành các chuỗi giá trị bền vững.

Hợp tác xã Nông nghiệp xanh An Việt Farm hiện đang thực hiện mô hình vườn rừng đa tầng tán tại xã Hướng Phùng trên diện tích 15ha. Mô hình từng bước giúp đa dạng hóa nguồn thu trên cùng một đơn vị diện tích. Bên cạnh cà phê là cây trồng chủ lực, các tầng cây rừng, cây gia vị và cây dược liệu đang tạo thêm nguồn thu, giúp người nông dân giảm phụ thuộc vào biến động giá cà phê.

Đồng thời, hệ sinh thái đa tầng tán tạo điều kiện nâng cao chất lượng hạt cà phê, mở ra cơ hội tiếp cận phân khúc cà phê đặc sản và thị trường cao cấp, từ đó gia tăng giá trị sản phẩm thay vì chỉ tăng sản lượng; mang lại nhiều lợi ích về sinh thái, về tuần hoàn.

Mô hình vườn rừng đa tầng tán tại xã Hướng Phùng trên diện tích 15ha do Hợp tác xã Nông nghiệp xanh An Việt Farm thực hiện - Ảnh: Q.V

Bà Trần Mai Hương, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp xanh An Việt Farm cho biết, bên cạnh sản xuất, hợp tác xã đã từng bước xây dựng chuỗi liên kết hoàn chỉnh từ sơ chế, lên men và rang xay ngay tại địa phương, thay vì bán nguyên liệu thô.

“Hiện sản phẩm đã tiếp cận thị trường các nước như Nhật Bản, Singapore và Hàn Quốc. Nhờ đó, người sản xuất không chỉ bán nguyên liệu mà còn tham gia vào các khâu tạo ra giá trị gia tăng cao hơn, giữ lại nhiều giá trị hơn cho địa phương thay vì chỉ xuất bán nguyên liệu thô”, bà Hương chia sẻ.

Trên những cánh đồng hay các khu chuồng trại chăn nuôi ở xã Đồng Lê, sự thay đổi theo hướng hữu cơ cũng đang dần hiện hữu rõ nét. Với mục tiêu xây dựng các “Làng nông nghiệp hữu cơ”, thời gian qua, địa phương đã chủ động ký kết hợp tác với Tập đoàn Quế Lâm để phát triển chuỗi nông nghiệp hữu cơ. Cùng với đó, hiện đã có 22 hộ đầu tư xây dựng chuồng trại chăn nuôi lợn hữu cơ, trong đó, có 16 hộ đã tiến hành chăn nuôi với tổng đàn 378 lợn thịt và 51 lợn nái. Trong lĩnh vực trồng trọt, xã cũng đã bước đầu hình thành các mô hình cây ăn quả theo hướng hữu cơ, bảo vệ môi trường sinh thái và hướng đến nền nông nghiệp xanh, bền vững.

Chủ tịch UBND xã Đồng Lê Đinh Tiến Dũng cho hay, hiện địa phương đã chủ động mở rộng hợp tác với các doanh nghiệp trong tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị. Điều mà Đồng Lê đạt được không chỉ là số lượng mô hình hay quy mô đàn vật nuôi, mà quan trọng hơn là tạo nền tảng để hướng tới mục tiêu hình thành các “Làng nông nghiệp hữu cơ” trong thời gian tới.

Có thể nhận thấy, chuyển đổi xanh đang trở thành động lực quan trọng giúp Quảng Trị phát triển nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả và bền vững. Thông qua việc chuyển dịch từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”, tỉnh đang triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm thúc đẩy mạnh mẽ các mô hình nông nghiệp sinh thái, tuần hoàn, hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao và phát triển chuỗi giá trị khép kín.

Nông nghiệp xanh - định hướng xuyên suốt

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Trần Quốc Tuấn khẳng định, phát triển nông nghiệp hữu cơ tiếp tục được xác định là giải pháp trọng tâm thúc đẩy nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững. Đến nay, toàn tỉnh có 1.497,71ha được chứng nhận hữu cơ, gồm: 227,1ha lúa, 20,2ha cà phê, 94,6ha hồ tiêu, 534ha cây ăn quả, 552,6ha cây dược liệu và cây trồng khác; đồng thời có 384ha lúa canh tác tự nhiên và 619,15ha lúa sản xuất theo hướng hữu cơ đang hoàn thiện điều kiện chứng nhận.

Trong đó, năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026, từ nguồn chính sách nông nghiệp, tỉnh đã hỗ trợ chứng nhận hữu cơ cho 5 nhóm sản phẩm (lúa, nho, na Đài Loan, măng tre Lục Trúc, rau quả) với diện tích 6,3ha, sản lượng trên 100 tấn/năm, gắn tem truy xuất nguồn gốc QR. Đồng thời, mở rộng chứng nhận hữu cơ đối với 10ha cây dược liệu, 32,3ha cây hồ tiêu, gừng và thìa canh đạt tiêu chuẩn hữu cơ quốc tế.

Sản xuất nông nghiệp hữu cơ tiếp tục được mở rộng đã góp phần nâng cao chất lượng và giá trị nông sản, giảm sử dụng vật tư nông nghiệp hóa học, bảo vệ môi trường, hệ sinh thái đồng ruộng, bảo vệ sức khỏe con người và mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn khoảng 20%-30% so với phương thức sản xuất truyền thống.

Ngoài ra, ngành Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và cơ giới hóa vào sản xuất, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng của nông sản. Đến nay, toàn tỉnh có trên 417 cơ sở ứng dụng công nghệ cao, nhiều doanh nghiệp, như: Organicmore, Tập đoàn Quế Lâm, Tổng Công ty Thương mại Quảng Trị, Buntaphan, Hòa Phát, C.P. Việt Nam, Tập đoàn Việt-Úc đã đầu tư sản xuất, chế biến theo hướng công nghệ cao, góp phần hình thành các vùng sản xuất tập trung và chuỗi giá trị nông sản.

Thiết bị bay không người lái (drone) cũng đã được ứng dụng trên hơn 22.000ha lúa; công nghệ IoT được áp dụng tại 270 trang trại chăn nuôi, gần 200ha nuôi tôm; hơn 20.000ha cây trồng tưới tiết kiệm; trên 200 cơ sở áp dụng mã QR truy xuất nguồn gốc. Cơ giới hóa tiếp tục được nâng cao, đạt 100% ở khâu làm đất và thu hoạch lúa, khoảng 50% khâu gieo cấy; 74,7% khâu vệ sinh chuồng trại, 60,5% thu gom chất thải trong chăn nuôi; 55% khâu thu hoạch và 75% khâu bảo quản thủy sản; trên 70% khâu thu hoạch, vận chuyển trong lâm nghiệp.

Với mục tiêu đến năm 2030, tỉ trọng giá trị sản xuất nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn, nông nghiệp xanh và nông nghiệp số đạt 15%-20% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp của tỉnh; giá trị thu nhập trên 1ha đất canh tác ứng dụng công nghệ cao gấp 1,5 lần so với sản xuất truyền thống; tỉ lệ cơ giới hóa đồng bộ các khâu sản xuất, sơ chế, chế biến nông, lâm, thủy sản đạt từ 50% trở lên…, trong thời gian tới, tỉnh sẽ tiếp tục lấy phát triển nông nghiệp xanh làm định hướng xuyên suốt.

Đồng thời tập trung tạo đột phá về thể chế và chính sách, khoa học công nghệ và chuyển đổi số, phát huy vai trò của doanh nghiệp trong xây dựng vùng nguyên liệu, tổ chức liên kết sản xuất, đầu tư chế biến sâu, phát triển logistics, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị nông sản chủ lực.

“Ngành Nông nghiệp và Môi trường xác định sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp theo từng lĩnh vực. Trọng tâm là phát triển 4 trụ cột, gồm: Trồng trọt giảm phát thải, an toàn, hữu cơ; chăn nuôi an toàn sinh học; thủy sản công nghệ cao; lâm nghiệp bền vững theo tiêu chuẩn FSC; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, phát triển kinh tế hợp tác, liên kết chuỗi giá trị và thu hút đầu tư nhằm nâng cao giá trị gia tăng, hiệu quả sản xuất và phát triển nông nghiệp bền vững”, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Trần Quốc Tuấn thông tin.

Chặng đường phát triển nông nghiệp xanh của Quảng Trị vẫn còn nhiều thách thức, song với sự đồng hành của doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân, cùng sự hỗ trợ của khoa học công nghệ và chính sách phù hợp, nông nghiệp xanh đang từng bước trở thành động lực tăng trưởng mới của Quảng Trị. Từ đó, hình thành một nền nông nghiệp không chỉ tạo ra sản phẩm chất lượng mà còn gìn giữ tài nguyên, bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống người dân.