NSND Xuân Bắc: Gần 800 nghệ sĩ tham dự 'Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc - 2026'

"Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc 2026" là cuộc thi nghệ thuật chuyên nghiệp quy mô toàn quốc được Bộ VHTTDL giao Cục Nghệ thuật biểu diễn chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị và địa phương liên quan tổ chức.

Với số lượng đông đảo đơn vị nghệ thuật trên cả nước tham gia (33 đơn vị, gần 800 nghệ sĩ, diễn viên, tổng số nhân sự lên đến hơn 1.200), cuộc thi được tổ chức làm hai đợt.

Đợt 1 diễn ra từ ngày 24 đến 30.10.2026 tại Nhà hát Triển lãm và Văn hóa nghệ thuật tỉnh Lâm Đồng, (đường Nguyễn Tất Thành, phường Phan Thiết, tỉnh Lâm Đồng), với 17 đơn vị nghệ thuật tham gia.

Đợt 2 diễn ra từ ngày 6 đến 12.11.2026 tại Nhà hát Ca, Múa, Nhạc quốc gia Việt Nam chi nhánh Thái Nguyên, Sân khấu Trung tâm Nghệ thuật Việt Bắc (số 118 đường Hoàng Văn Thụ, phường Phan Đình Phùng, tỉnh Thái Nguyên), với 16 đơn vị nghệ thuật tham gia.

Cuộc thi nhằm tôn vinh và quảng bá các giá trị âm nhạc dân gian, truyền thống, đề cao giá trị độc đáo của âm nhạc dân tộc Việt Nam. Thông qua các tiết mục độc tấu và hòa tấu, giới thiệu rộng rãi sự phong phú, đa dạng các nhạc cụ và loại hình biểu diễn âm nhạc truyền thống đến với công chúng.

Mang slogan “Âm sắc Việt - Hội tụ - Tỏa sáng”, cuộc thi hướng tới tôn vinh những âm sắc đặc trưng của các vùng, miền và cộng đồng dân tộc Việt Nam; tạo không gian gặp gỡ cho nghệ sĩ, đơn vị nghệ thuật và cơ sở đào tạo trên cả nước; đồng thời mở ra cơ hội để tài năng, bản lĩnh nghề nghiệp và sức sáng tạo của những người biểu diễn nhạc cụ dân tộc được khẳng định trên sân khấu chuyên nghiệp.

Văn hóa truyền thống, nghệ thuật truyền thống, nhạc cụ truyền thống có sức sống lâu bền, bền bỉ. Nhiều người vẫn nói về nguy cơ có thể bị mai một nhưng không, nhìn vào số lượng đăng ký tham dự Cuộc thi thì chúng ta thấy rõ rằng là cái ngọn lửa văn hóa truyền thống nó vẫn còn đang âm ỉ cháy trong tim trong mỗi nghệ sĩ, mỗi nhạc công, mỗi diễn viên theo đuổi nghệ thuật truyền thống.

Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn Nguyễn Xuân Bắc

Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn Nguyễn Xuân Bắc

Thanh âm ba miền cùng hội tụ

Sức hấp dẫn của cuộc thi trước hết được thể hiện ở phạm vi tham dự rộng khắp. Các nhà hát, đoàn nghệ thuật, học viện, nhạc viện, trường đào tạo nghệ thuật và đơn vị thuộc lực lượng vũ trang đến từ nhiều tỉnh, thành phố ở ba miền Bắc, Trung, Nam cùng góp mặt.

Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn Nguyễn Xuân Bắc chia sẻ: "Văn hóa truyền thống, nghệ thuật truyền thống, nhạc cụ truyền thống có sức sống lâu bền, bền bỉ. Nhiều người vẫn nói về nguy cơ có thể bị mai một nhưng không, nhìn vào số lượng đăng ký tham dự Cuộc thi thì chúng ta thấy rõ rằng là cái ngọn lửa văn hóa truyền thống nó vẫn còn đang âm ỉ cháy trong tim trong mỗi nghệ sĩ, mỗi nhạc công, mỗi diễn viên theo đuổi nghệ thuật truyền thống".

Các đơn vị phía Bắc mang đến những chương trình gắn với không gian âm nhạc của vùng trung du, miền núi, đồng bằng Bắc Bộ và các loại hình sân khấu truyền thống. Miền Trung và Tây Nguyên đóng góp những âm sắc cung đình, tuồng, ca kịch, dân ca cùng hệ thống nhạc cụ giàu bản sắc. Các đơn vị phía Nam đem tới không gian cải lương, đờn ca tài tử, âm nhạc Khmer và những sáng tạo hòa tấu mang hơi thở đời sống đương đại.

Sự hiện diện đông đảo của các đơn vị nghệ thuật ba miền không chỉ cho thấy sức hút và uy tín của một cuộc thi chuyên nghiệp toàn quốc. Điều đó còn phản ánh sự quan tâm ngày càng rõ nét của các địa phương đối với việc bảo tồn, kế thừa và phát huy giá trị âm nhạc truyền thống.

Mỗi đơn vị tham dự mang theo một sắc thái nghệ thuật, một phương pháp đào tạo và cách thức thực hành di sản riêng. Khi cùng hiện diện trên một sân khấu chuyên nghiệp, những khác biệt ấy góp phần tạo nên bức tranh âm nhạc Việt Nam thống nhất trong đa dạng.

Từ tiếng đàn bầu sâu lắng, đàn tranh trong trẻo, đàn nguyệt trữ tình đến âm hưởng mạnh mẽ, phóng khoáng của những nhạc cụ vùng cao, Tây Nguyên và Nam Bộ, cuộc thi mở ra một không gian nghệ thuật nhiều màu sắc. Mỗi tiết mục không chỉ là phần thể hiện kỹ thuật, mà còn là một câu chuyện văn hóa mang theo tâm hồn và bản sắc của từng vùng đất.

Tinh thần “Âm sắc Việt - Hội tụ - Tỏa sáng” vì thế được thể hiện trước hết qua chính sự đa dạng của các loại hình nghệ thuật, nhạc cụ, tác phẩm và phong cách biểu diễn. Nếu “Âm sắc Việt” là sự kết tinh của bản sắc vùng miền thì “Hội tụ” là cuộc gặp gỡ giữa những người đang trực tiếp thực hành, giảng dạy và sáng tạo âm nhạc truyền thống. Từ cuộc gặp gỡ ấy, tài năng và khát vọng sáng tạo có thêm cơ hội “Tỏa sáng”.

Việc thu hút đông đảo đơn vị từ khắp ba miền cũng cho thấy âm nhạc truyền thống vẫn đang được gìn giữ bằng tình yêu nghề, tinh thần sáng tạo và trách nhiệm của nhiều thế hệ nghệ sĩ. Đây đồng thời là kết quả của quá trình các địa phương, đơn vị nghệ thuật và cơ sở đào tạo kiên trì đầu tư cho hoạt động biểu diễn chuyên nghiệp, đào tạo lực lượng kế cận và đưa di sản âm nhạc dân tộc đến gần hơn với công chúng.

Cục trưởng Nguyễn Xuân Bắc cho biết Cuộc thi là một trong những hoạt động nhằm thực hiện thành công chiến lược xây dựng nền văn hóa Việt Nam theo định hướng của Đảng và Nhà nước

Sân chơi chuyên nghiệp dành cho tài năng âm nhạc dân tộc

Thông qua các phần thi độc tấu và hòa tấu, nghệ sĩ có cơ hội giới thiệu kỹ thuật biểu diễn, khả năng làm chủ nhạc cụ và tư duy sáng tạo trên nền tảng giá trị truyền thống.

Ở phần độc tấu, người nghệ sĩ không chỉ đứng trước yêu cầu thể hiện kỹ thuật cá nhân mà còn phải chuyển tải được sắc thái, đặc trưng và tinh thần của tác phẩm. Với hòa tấu, thử thách nằm ở khả năng kết nối các nhạc cụ, tổ chức âm thanh, xử lý tác phẩm và phối hợp giữa các thành viên trong nhóm hoặc dàn nhạc.

Cuộc thi góp phần phát hiện và khuyến khích những tài năng nghệ thuật, đồng thời tạo động lực để đội ngũ nghệ sĩ tiếp tục nghiên cứu, thử nghiệm những phương thức biểu đạt mới. Đây cũng là cơ hội để nghệ sĩ, giảng viên, học viên, sinh viên và các đơn vị nghệ thuật quan sát, trao đổi kinh nghiệm, từ đó nâng cao chất lượng các chương trình âm nhạc dân tộc.

Không chỉ hướng đến những giải thưởng, cuộc thi còn đặt ra yêu cầu bảo đảm tính kế thừa và phát triển. Những nghệ sĩ trẻ có cơ hội được thử sức trong môi trường chuyên môn nghiêm túc, trong khi các nghệ sĩ nhiều kinh nghiệm tiếp tục giữ vai trò truyền nghề, định hướng thẩm mỹ và tạo động lực cho thế hệ kế cận.

Bốn bảng thi mở rộng không gian sáng tạo

Nội dung "Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc 2026" được chia thành bốn bảng.

Bảng 1 là nội dung độc tấu dành cho các đơn vị kịch hát dân tộc. Bảng 2 là nội dung hòa tấu dành cho các đơn vị kịch hát dân tộc. Bảng 3 là nội dung độc tấu dành cho các đơn vị ca, múa, nhạc và cơ sở đào tạo nghệ thuật chuyên nghiệp. Bảng 4 là nội dung hòa tấu dành cho các đơn vị ca, múa, nhạc và cơ sở đào tạo nghệ thuật chuyên nghiệp.

Các chương trình dự thi khai thác bài bản cổ nhạc, làn điệu trong các loại hình kịch hát dân tộc, dân ca truyền thống, tác phẩm cải biên, chỉnh lý, phát triển hoặc sáng tác mới trên cơ sở phong cách âm nhạc dân tộc. Các tác phẩm được trình diễn trực tiếp bằng nhạc cụ dân tộc.

Đối với nội dung độc tấu, mỗi thí sinh trình diễn hai tác phẩm, với tổng thời lượng từ 8 đến 14 phút. Ở nội dung hòa tấu, mỗi nhóm hoặc dàn nhạc trình diễn ba tác phẩm, tổng thời lượng từ 12 đến 21 phút.

Một số bảng thi cho phép sử dụng tác phẩm âm nhạc nước ngoài được chuyển soạn, phối khí cho nhạc cụ dân tộc Việt Nam. Quy định này góp phần mở rộng khả năng đối thoại giữa truyền thống âm nhạc Việt Nam với tinh hoa âm nhạc thế giới, đồng thời thử thách năng lực chuyển soạn, phối khí và khai thác tính năng của nhạc cụ dân tộc.

Cấu trúc bốn bảng thi vừa bảo đảm đặc trưng của âm nhạc trong các loại hình kịch hát dân tộc, vừa mở ra không gian cho các đơn vị ca, múa, nhạc và cơ sở đào tạo thể hiện những tìm tòi mới. Nhạc cụ dân tộc qua đó không chỉ được nhìn nhận như di sản cần bảo vệ, mà còn cho thấy khả năng tham gia tích cực vào đời sống nghệ thuật hiện đại.

Từ sân khấu cuộc thi đến đời sống đương đại

Thông qua hai đợt thi tại Lâm Đồng và Thái Nguyên, công chúng có cơ hội thưởng thức những chương trình độc tấu, hòa tấu được đầu tư nghiêm túc; đồng thời khám phá sự đa dạng về cấu tạo, âm sắc, kỹ thuật và không gian văn hóa của các nhạc cụ truyền thống Việt Nam.

Cuộc thi cũng tạo thêm cơ sở thực tiễn để các cơ quan quản lý, đơn vị nghệ thuật và cơ sở đào tạo đánh giá chất lượng đội ngũ biểu diễn, phương pháp đào tạo và khả năng phát triển tài năng. Từ kết quả cuộc thi, các đơn vị có thể tiếp tục tìm kiếm giải pháp xây dựng chương trình, phát triển khán giả và đưa âm nhạc dân tộc đến gần hơn với đời sống.

Từ những tiếng đàn mang âm hưởng cung đình, sân khấu tuồng, chèo, cải lương, đờn ca tài tử đến thanh âm của các cộng đồng dân tộc và vùng miền, cuộc thi mở ra một hành trình kết nối quá khứ với hiện tại. Trong hành trình ấy, nghệ sĩ vừa là người tiếp nhận di sản, vừa là chủ thể sáng tạo, trao cho thanh âm truyền thống những cách biểu đạt mới.

Không chỉ là nơi tranh tài về chuyên môn, "Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc 2026" còn là cuộc hội ngộ giữa những người đang trực tiếp gìn giữ tiếng nói tâm hồn của dân tộc. Sự gặp gỡ giữa các nghệ sĩ đến từ nhiều vùng miền sẽ góp phần tăng cường kết nối giữa các đơn vị nghệ thuật, lan tỏa kinh nghiệm nghề nghiệp và khơi dậy sự quan tâm của cộng đồng đối với kho tàng âm nhạc truyền thống Việt Nam.

Ban Tổ chức kỳ vọng cuộc thi sẽ tạo sức lan tỏa, thúc đẩy các địa phương quan tâm hơn đến việc bảo tồn và phát triển nghệ thuật biểu diễn nhạc cụ dân tộc; đồng thời tăng cường đầu tư cho đội ngũ nghệ sĩ, nghệ nhân, giảng viên và tài năng trẻ.

Với tinh thần “Âm sắc Việt - Hội tụ - Tỏa sáng”, cuộc thi hướng tới xây dựng một không gian nghệ thuật nơi mỗi âm sắc truyền thống được trân trọng, mỗi vùng văn hóa được hiện diện và mỗi tài năng có cơ hội khẳng định mình. Qua đó, những giá trị bền vững của âm nhạc dân tộc Việt Nam tiếp tục được trao truyền, bồi đắp và sáng tạo trong đời sống văn hóa hôm nay.