NSƯT Phan Phúc - 'cây violin số 1 của dàn nhạc Bác Hồ' qua đời

NSƯT Phan Phúc - người được đồng nghiệp trìu mến gọi là “cây violin số 1 của dàn nhạc Bác Hồ”, nghệ sĩ violin solo đầu tiên được Đài Tiếng nói Việt Nam thu âm - đã qua đời, để lại niềm tiếc thương sâu sắc trong giới âm nhạc và những người làm phát thanh.

Ban Văn học - Nghệ thuật - Âm nhạc (VOV3) - Đài Tiếng nói Việt Nam và gia đình cho biết: Cụ ông Phan Văn Phúc (tức NSƯT Phan Phúc), sinh năm 1935, nguyên Trưởng đoàn Đoàn Ca nhạc - Đài Tiếng nói Việt Nam, chồng cố NSND Tuyết Mai, bố đẻ nhà báo Phan Tuyết Minh (nguyên Giám đốc Hệ Âm nhạc - Thông tin - Giải trí VOV3), đã từ trần hồi 14 giờ 23 phút ngày 19/1/2026 (tức mùng 1 tháng Chạp năm Ất Tỵ), hưởng thọ 92 tuổi.

NSƯT Phan Phúc

Lễ viếng được tổ chức vào 9 giờ 15 phút, thứ Hai ngày 26/1/2026 tại Nhà tang lễ Bệnh viện Hữu Nghị Việt Xô (số 1B Trần Khánh Dư, Hai Bà Trưng, Hà Nội). Lễ truy điệu và đưa tang vào 10 giờ 15 phút cùng ngày. Thi hài được hỏa táng tại Đài hóa thân hoàn vũ Văn Điển và an táng tại Nghĩa trang thôn Đa Phúc, Sài Sơn, Hà Nội.

Cuộc đời nghệ thuật của NSƯT Phan Phúc gắn liền với nhiều chặng đường đặc biệt của âm nhạc cách mạng và sự phát triển của lực lượng biểu diễn chuyên nghiệp. Từ 1949 - 1951, ông là diễn viên đoàn văn công Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân ở lứa tuổi thiếu niên, khi đơn vị còn mang tên Đội Thiếu sinh Vệ Quốc quân.

Giai đoạn 1951 - 1953, ông được cử đi học tại Trung Quốc; rồi 1954 - 1955 vừa làm phiên dịch tiếng Trung, vừa dạy âm nhạc tại Khu học xá Trung ương Nam Ninh, tham gia đội Hợp xướng Hòa bình, hát và chơi violin; có thời gian tham gia làm đĩa hát tại Thượng Hải.

NSƯT Phan Phúc (ngoài cùng bên phải) là một trong hai nhạc công ngồi gần Bác nhất trong bức ảnh nổi tiếng do NSNA Lâm Hồng Long chụp năm 1960

Từ 1956 - 1959, ông là diễn viên Đoàn Ca nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam. Đặc biệt, 1960 - 1969, ông được Đài Tiếng nói Việt Nam cử sang Bộ Văn hóa tham gia xây dựng Dàn nhạc Giao hưởng quốc gia, đảm nhiệm vai trò nhạc trưởng, nghệ sĩ độc tấu violin và biểu diễn tại Nhà hát Giao hưởng - Nhạc vũ kịch. 1969 - 1972, ông thực tập sinh tại Nhạc viện Sofia (Bulgaria), biểu diễn và thu thanh nhiều tác phẩm viết cho violin - piano của nhạc sĩ Việt Nam phát trên sóng Đài, tạo ấn tượng mạnh với thính giả. Trở về nước, ông lần lượt giữ cương vị Phó trưởng đoàn (1972 - 1975) và Trưởng đoàn, Giám đốc Đoàn Ca nhạc (1975 - 1993), góp phần xây dựng lực lượng, cơ sở vật chất, tổ chức nhiều chương trình đạt huy chương tại các hội diễn toàn quốc.

Trong ký ức nghề nghiệp của ông, có một kỷ niệm được nhắc đi nhắc lại như dấu ấn đời người: Câu chuyện Bác Hồ bắt nhịp bài “Kết đoàn”. Ông là một trong hai nhạc công ngồi gần Bác nhất trong bức ảnh nổi tiếng do NSNA Lâm Hồng Long chụp năm 1960. Đêm 3/9/1960 tại công viên Bách Thảo, khi Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam với 114 nhạc công và đại hợp xướng 800 người chuẩn bị biểu diễn, Bác bất ngờ đến cùng đoàn khách quốc tế. Bác hỏi: “Các cháu có biết bài Kết đoàn không?”, rồi bước lên cầm đũa chỉ huy và đề nghị dàn nhạc chơi “Kết đoàn”. Không micro, không ghế ngồi, trên bãi cỏ rộng, tiếng đàn - tiếng hát vẫn vang trùm cả công viên. Với NSƯT Phan Phúc, đó là khoảnh khắc “mọi người như trong mơ”, và là minh chứng sống động cho sự am hiểu âm nhạc, phong thái giản dị mà cuốn hút của Bác Hồ.

Sự ra đi của NSƯT Phan Phúc khép lại một hành trình nghệ thuật bền bỉ, tận hiến cho âm nhạc và phát thanh, nhưng những bản thu, những ký ức và dấu ấn ông để lại vẫn còn ở lại với nhiều thế hệ.

Hà Phương/VOV.VN