Quán cơm của cụ bà U80 trong hẻm nhỏ, ấm lòng bao thế hệ sinh viên

Trong con hẻm nhỏ trên đường Trần Bình Trọng (TP Cần Thơ) có một quán cơm không biển hiệu, không bảng tên. Người dân quen gọi nơi đây là “quán cơm bà Cúc” - cái tên đặt tạm cho dễ nhớ, bởi chủ quán thực chất là bà Nguyễn Thị Mai, 73 tuổi.

Suốt mấy chục năm gắn với bếp than đỏ lửa, bà Mai chưa từng nghĩ sẽ đặt tên cho quán, bởi với bà, quán cơm ấy đơn giản là chỗ nấu ăn cho sinh viên, cho bà con xung quanh no bụng qua ngày.

Quán cơm không biển hiệu của bà Mai được duy trì nhiều năm nay

Ai từng ghé quán đều nhớ một điều rất riêng ở bà Mai. Mỗi khi khách đến, gọi món, bà luôn mở đầu bằng chữ “dạ”, dù là người quen hay người lạ. “Dạ, ăn cơm hả cậu”, “Dạ, đợi tôi chút nghen”… Giọng nói chậm rãi, nhỏ nhẹ, nghe gần gũi, thân thương.

Không gian quán chỉ chừng 20m2. Ngay lối vào là chiếc bàn gỗ lớn, bày các món ăn dân dã nhưng bắt mắt: cá chiên, cá kho, gà kho, thịt rang, trứng rán, đậu phụ nhồi thịt, rau xào. Đi sâu vào trong là 4 chiếc bàn gỗ nhỏ, đủ cho vài nhóm khách ngồi san sát nhau. Trên bàn chỉ có vài trái ớt, chai nước mắm, nước tương và so đũa. Góc quán là hai bếp than luôn đỏ lửa, giữ nóng nồi canh và nồi cơm.

Không gian bên trong quán

Nhắc lại quãng thời gian mở hàng, bà Mai cho biết thuở ban đầu chỉ bán cơm bằng xe đẩy trên đường Trần Bình Trọng, cách vị trí hiện tại khoảng vài chục mét, nhưng không nhớ rõ năm nào. Chỉ đến khi nhìn lại những chiếc đĩa sứ đã sờn men, bà mới nhớ ra một kỷ niệm từ năm 1985.

“Lúc đó tôi đang bán cơm thì có một tiểu thương quen ghé, bán gần 300 chiếc đĩa gốm Nam Bộ. Cậu ấy nói đây là lô hàng cuối, sau này không sản xuất nữa, giá 200 đồng/1 cái. Giờ đĩa có sứt mẻ, hao hụt nhiều nhưng màu sắc vẫn y nguyên”, bà kể.

Cụ bà U80 khom lưng, chăm chút từng món ăn phục vụ thực khách

Ngày ấy, quán chỉ có 2 món chính là thịt kho, cá chiên và canh rau, vậy mà có hôm bán hết 2 bao gạo loại 50kg. Khách chủ yếu là sinh viên học y gần đó. Mỗi suất cơm giá 2.500 đồng, cơm được ăn thoải mái, hết lại được xới thêm.

“Sinh viên lúc đó nghèo lắm. Có cháu gọi một con cá chiên mà ăn tới 2 đĩa cơm đầy. Tôi nói 'cứ ăn no đi, thiếu thì lấy thêm cơm'”, bà Mai nhớ lại. Quán nhỏ, chỉ có vài cái bàn, người đến sau phải chờ người đến trước ăn xong mới có chỗ ngồi, nhưng chưa ai phàn nàn.

Món cá kho bắt mắt trên bếp than hồng

Không chỉ bán cơm rẻ, bà Mai còn cho nhiều sinh viên ăn nợ vì hoàn cảnh khó khăn. Có người nợ vài bữa, có người nợ kéo dài cả năm, nhưng bà chưa từng đòi. “Giúp được sinh viên là vui lắm, quên hết mệt nhọc”, bà nói.

Có những kỷ niệm theo bà Mai đến tận bây giờ. Như cậu sinh viên tên Khôi, quê Cà Mau, gia cảnh khó khăn, được bạn bè trong lớp gom góp hỗ trợ tiền trọ và tiền ăn. Khi biết chuyện, cậu ngại nên từ ăn hai bữa trưa - chiều chỉ còn ăn một bữa. “Tôi để ý thấy, thương lắm mà cũng không biết nói sao. Nhiều bữa tôi không lấy tiền của cậu ấy”, bà Mai kể.

Quán luôn duy trì từ 5-11 món mỗi ngày

Nhiều năm sau, Khôi ra trường, đi làm rồi quay lại tìm bà. Gặp lại, chàng sinh viên năm nào tiến tới ôm chầm lấy bà Mai. Bà ngỡ ngàng: “Cậu ở đâu mà ôm tôi vậy?”. Anh chỉ cười: “Cô không nhớ con hả? Con ăn cơm ở quán cô, cô cho hoài đó”.

Sau này, trường học chuyển đi nơi khác, sinh viên thưa dần, bà Mai dời quán về vị trí hiện tại. Bà và em gái không lập gia đình, nương tựa nhau mở quán mấy chục năm. Sau dịch Covid-19, người em út là ông Nguyễn Văn Tường (59 tuổi), vốn làm thợ hàn, cũng nghỉ việc về phụ hai chị.

Ba tháng trước, biến cố ập đến khi em gái bà Mai mắc bạo bệnh rồi qua đời. Quán cơm giờ chỉ còn bà, ông Tường và một cô cháu gái phụ chạy bàn.

Mỗi ngày, bà Mai vẫn dậy từ 5h để đi chợ. Thực đơn thường có từ 5-11 món, nhiều hay ít tùy vào nguồn hàng mỗi ngày. Quán mở bán từ 9h hằng ngày nhưng phải đến khoảng 11h trưa món ăn mới đầy đủ. Quán bán đến 17h, hôm nào khách đông thì khoảng 14h đã hết đồ.

Suất ăn đầy đủ gồm thức ăn mặn, rau, canh, cơm tại quán được bán với giá 30.000 đồng

“Giờ buôn bán khó lắm, mỗi ngày tôi chỉ nấu chừng 7-10kg gạo. Khách chủ yếu là bà con xung quanh, bệnh nhân và khách vãng lai”, bà Mai chậm rãi nói.

Ở tuổi xế chiều, sức khỏe không còn như trước, đau ốm thường xuyên, nhưng bà và em trai vẫn mong còn đủ sức để tiếp tục đứng bếp, nấu những bữa cơm giản dị cho người qua lại.

Quán cơm nhỏ trong con hẻm vẫn âm thầm đỏ lửa. Không chỉ bán cơm, nơi ấy từng nuôi dưỡng biết bao thế hệ sinh viên nghèo bằng những bữa ăn và tấm lòng ấm áp. Với chị em bà Mai, được nấu ăn, được thấy khách no bụng ra về, đó đã là điều hạnh phúc.

Trần Tuyên