Nữ cựu thanh niên xung phong nặng lòng với đồng đội

Một buổi chiều tháng Bảy, căn nhà nhỏ của bà Nguyễn Thị Liên ở tổ dân phố Bình Minh (phường Trần Phú) rộn ràng hơn thường ngày khi đón người chị, người đồng đội năm xưa - bà Trần Thị Châu Lệ, nguyên Đại đội trưởng Đại đội TNXP 538-N53-P18 đến thăm. Trong câu chuyện của hai người, ký ức về những ngày bám đường, tải đạn, san lấp hố bom trên những cung đường ác liệt lại ùa về.

Niềm vui gặp gỡ giữa bà Nguyễn Thị Liên, tổ dân phố Bình Minh (phường Trần Phú) và người chị, người đồng đội cũ - bà Trần Thị Châu Lệ (bên phải).

“Hồi ấy, chị Lệ là người chỉ huy nghiêm khắc nhưng luôn hết lòng yêu thương chị em, việc gì khó cũng xung phong làm trước. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, chị vẫn vậy, vẫn luôn đau đáu với đồng đội như ngày nào", bà Nguyễn Thị Liên xúc động chia sẻ.

Những lời của người đồng đội năm xưa phần nào phác họa hình ảnh bà Trần Thị Châu Lệ - người đã dành một phần tuổi thanh xuân cho tuyến lửa và đến hôm nay vẫn tiếp tục lặng lẽ nối dài nghĩa tình đồng đội.

Năm 1969, vừa tròn 18 tuổi, Trần Thị Châu Lệ (quê xã Thạch Hạ, nay là phường Trần Phú) viết đơn tình nguyện gia nhập Đại đội TNXP 538-N53-P18. Chỉ một thời gian ngắn, sau khi nhận nhiệm vụ tại Km0 tuyến đường 21, đơn vị được điều lên Binh trạm 25 (Hương Khê) bốc dỡ, vận chuyển hàng hóa chi viện chiến trường miền Nam.

Bà Trần Thị Châu Lệ, nguyên Đại đội trưởng Đại đội TNXP 538-N53-P18.

Bà Lệ nhớ lại: “Ngày ấy, những chàng trai, cô gái tuổi mười tám, đôi mươi ngày đêm gùi gạo, tải đạn từ bến sông lên điểm tập kết. Có người chỉ hơn 40kg nhưng vẫn gánh những bao gạo, thùng đạn nặng tới 50kg. Gian khổ là vậy, nhưng không ai lùi bước”.

Tháng 4/1970, đơn vị hành quân vào Quảng Trị, hỗ trợ Nhân dân các xã Vĩnh Thủy, Vĩnh Long đào kênh mương, khôi phục sản xuất, góp phần củng cố hậu phương tại chỗ. Giữa chiến tranh ác liệt, sự có mặt của lực lượng TNXP đã tiếp thêm sức mạnh để quân và dân địa phương bám đất, giữ làng.

Đầu năm 1972, đơn vị trở lại Hà Tĩnh, nhận nhiệm vụ bảo đảm giao thông trên Quốc lộ 1A rồi tuyến đường 21 - một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt của không quân Mỹ. Giữa mưa bom bão đạn, lực lượng TNXP vẫn kiên cường bám trụ với quyết tâm giữ thông suốt tuyến vận tải chi viện cho chiến trường miền Nam.

Chính nơi đây, tại Km28+600 đường chiến lược 21 (thuộc xã Lộc Yên, huyện Hương Khê (cũ), nay là xã Hương Đô), ngày 18/9/1972, bom Mỹ đánh trúng hai hầm trú ẩn, cướp đi sinh mạng của 6 nữ TNXP. Hai người được tìm thấy thi thể là Trần Thị Hương và Trần Thị Đàm; bốn người gồm Đào Thị Hương, Hoàng Thị Hạnh, Nguyễn Thị Lý và Nguyễn Thị Liên mãi mãi nằm lại trong lòng đất mẹ.

Cựu TNXP Trần Thị Châu Lệ chia sẻ với phóng viên về những ký ức của một thời hoa lửa.

Nhắc đến từng cái tên, giọng bà Lệ chùng xuống: "Đến giờ, tôi vẫn nhớ từng người, nhớ cả khuôn mặt, giọng nói và những lời hẹn ngày hòa bình sẽ cùng nhau trở về quê. Vậy mà, các chị đã mãi mãi dừng lại ở tuổi đôi mươi".

Bốn năm gắn bó với lực lượng TNXP, bà Trần Thị Châu Lệ từng đảm nhiệm nhiều cương vị trước khi trở thành Đại đội trưởng Đại đội TNXP 538-N53-P18. Cuối năm 1973, bà được cử đi học trung cấp nữ hộ sinh rồi về công tác tại Trung tâm Y tế Thạch Hà. Dẫu rời chiến trường, nhưng với bà, ký ức về những năm tháng bom đạn và những người đồng đội đã ngã xuống chưa bao giờ nguôi.

Nghỉ hưu năm 2006, bà Trần Thị Châu Lệ bắt đầu một hành trình mới - hành trình vun đắp nghĩa tình đồng đội. Trên cương vị Chủ tịch Hội Cựu TNXP xã Thạch Hạ qua hai nhiệm kỳ (2007-2012), (2012-2017) và Trưởng ban liên lạc đơn vị C538, bà cùng đồng đội vận động xây dựng ba căn nhà tình nghĩa cho những hội viên có hoàn cảnh khó khăn, thường xuyên kết nối, sẻ chia, động viên những đồng đội năm xưa.

Nhưng, điều bà đau đáu nhất là xây dựng một nơi thờ tự cho những đồng đội đã ngã xuống trên tuyến đường 21. Bởi thế, suốt nhiều năm, bà cùng đồng đội trở lại chiến trường xưa tìm lại địa điểm các đồng đội hy sinh, hoàn thiện hồ sơ và kiên trì vận động các tổ chức, cá nhân, nhà hảo tâm chung tay đóng góp.

Từ gần 500 triệu đồng huy động được, am thờ tưởng niệm 6 nữ liệt sĩ TNXP được xây dựng tại xã Lộc Yên, huyện Hương Khê (cũ), nay là xã Hương Đô. Công trình hoàn thành đầu năm 2021 và tiếp tục tu bổ vào năm 2024. Hôm nay, nơi đây không chỉ là chốn tri ân của đồng đội, thân nhân mà còn là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ trẻ.

Am thờ tưởng niệm 6 nữ liệt sĩ TNXP được xây dựng vào năm 2021 và tiếp tục tu bổ, hoàn thiện vào năm 2024.

Bà Lệ chia sẻ: “Mỗi lần trở lại đây, tôi thấy lòng mình nhẹ nhõm hơn, vì những người ngã xuống trên mảnh đất này đã có nơi để hương khói, để thân nhân, đồng đội cũ và các thế hệ sau tìm về tưởng nhớ. Giờ chúng tôi chỉ mong tiếp tục nhận được sự quan tâm của các cấp, ngành, các nhà hảo tâm để có điều kiện xây dựng tuyến đường vào am, giúp việc hương khói, tri ân thuận tiện hơn”.

Từ những việc làm lặng thầm vì đồng đội, nhiều năm qua, bà Lệ trở thành điểm tựa tinh thần, là người kết nối nghĩa tình của những cựu TNXP trong đơn vị.

Ông Lê Văn Liêm - Chủ tịch Hội Cựu TNXP Hà Tĩnh cho hay: “Đồng chí Trần Thị Châu Lệ là cán bộ hội tâm huyết, trách nhiệm, luôn dành trọn tình cảm với đồng đội. Không chỉ tích cực chăm lo đời sống hội viên, đồng chí còn bền bỉ kết nối các nguồn lực để thực hiện nhiều hoạt động tri ân thiết thực. Những việc làm ấy góp phần lan tỏa nghĩa tình đồng đội, giáo dục truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” và xây dựng tổ chức hội ngày càng vững mạnh”.

Bà Trần Thị Châu Lệ (thứ 4 từ phải sang) cùng các đồng đội trong chuyến thăm lại chiến trường xưa.

Hơn nửa thế kỷ sau ngày rời chiến trường, nữ cựu TNXP vẫn lặng lẽ đi tiếp hành trình của lòng biết ơn. Với bà Trần Thị Châu Lệ, tri ân đồng đội không chỉ là gìn giữ ký ức về những năm tháng hoa lửa, mà còn là cách để những người đã ngã xuống vẫn hiện diện trong lòng đồng đội, trong ký ức của các thế hệ hôm nay và mai sau.