Độc đáo tục rước 12 'ông voi' ở làng ven biển biên giới Quảng Ninh

Tại lễ hội đình Bình Ngọc, tỉnh Quảng Ninh, 12 chú lợn được tôn làm 'ông voi' được dân làng làm lễ rước sau gần 1 năm chăm sóc với chế độ đặc biệt.

Ngày 14/7 (tức 1/6 âm lịch), đông đảo người dân và du khách đã tới đình Bình Ngọc, phường Móng Cái 1, tỉnh Quảng Ninh để chiêm ngưỡng, chụp ảnh cùng các "ông voi" sau khi được những hộ dân chăm sóc gần 1 năm.

Tại đây, 12 "ông voi" đã được làm lễ rước từ ngày hôm trước rồi tập trung trước sân đình Bình Ngọc để làm lễ tạ ơn, tưởng nhớ Thành hoàng làng và tổ tiên đã lập ra vùng đất Trà Cổ.

Các gia đình "cai đám" làm lễ rước "ông voi" lên đình Bình Ngọc để tạ ơn

Các gia đình "cai đám" làm lễ rước "ông voi" lên đình Bình Ngọc để tạ ơn

Lễ hội đình Bình Ngọc được tổ chức hằng năm từ ngày 30/5 đến mùng 3/6 âm lịch với nhiều nghi lễ truyền thống được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Điểm nhấn của lễ hội là đám rước thần trong ngày chính hội. Dọc tuyến đường đoàn rước đi qua, người dân bày mâm ngũ quả và các sản vật vùng biển như tôm, cua, cá để dâng cúng.

Người người, nhà nhà thắp hương thành kính, bày tỏ lòng biết ơn trời đất, thần biển và tổ tiên đã phù hộ cho một năm mạnh khỏe, cuộc sống ấm no, những chuyến vươn khơi thuận buồm xuôi gió, đánh bắt được nhiều tôm cá.

Đoàn rước dọc đường được lực lượng chức năng hỗ trợ phân luồng, đông đảo người dân đến xem lễ rước

Chiều ngày 30/5 âm lịch (1 ngày trước chính hội), sau lễ tế gia tiên, 12 "cai đám" sẽ mặc lễ phục dùng cũi sơn đỏ có mái che, bánh xe, rước “ông voi” ra đình Bình Ngọc để chầu thần. Sau lễ tế thần, ban tổ chức sẽ đo đầu đuôi, vòng cổ, cân nặng từng “ông voi”.

12 gia đình sẽ đưa "ông voi" tới sân đình Bình Ngọc vào chiều 30/5 âm lịch

Trao đổi với PV VietNamNet, bà Vũ Thị Kim Thoan, Trưởng phòng Văn hóa Xã hội phường Móng Cái 1, cho biết năm nào cũng lựa chọn 12 gia đình làm "cai đám" để chăm sóc 12 "ông voi".

12 gia đình được chọn làm cai đám phải có những tiêu chí như: gia đình có đủ đôi đủ cặp, gương mẫu, không vi phạm pháp luật, con cái ngoan ngoãn.

Các “ông voi” được chăm sóc chu đáo, ăn ngon, ngủ màn để tránh muỗi, được chăm sóc sức khỏe, nâng niu, trân trọng.

"Ông voi" được đưa tới sân đình Bình Ngọc để chầu thần

"Ông voi" được đưa tới sân đình Bình Ngọc để chầu thần

"Những chú lợn có vóc dáng đẹp, chân cao, thân dài, tai to sẽ được lựa chọn từ ngày 16 tháng Giêng. Sau lễ nhập tịch tại đình Bình Ngọc, chúng mới chính thức được gọi là 'ông voi'", bà Thoan cho biết.

Cũng theo Trưởng phòng Văn hóa Xã hội phường Móng Cái 1, năm nay, "ông voi" của gia đình ông Vũ Đình Minh (khu Bình Ngọc) đoạt giải nhất với trọng lượng 314kg. Đây cũng là "ông voi" nặng nhất kể từ trước đến nay tại lễ hội.

"Ông voi" được đông đảo người dân chiêm ngưỡng sau khi được đưa tới đình Bình Ngọc

Theo truyền thuyết, vào cuối thế kỷ 14, có 12 gia đình ngư dân từ đất Đồ Sơn (TP Hải Phòng) tới vùng biển Trà Cổ, Bình Ngọc đánh cá, gặp bão tố, thuyền trôi dạt vào một đảo hoang chỉ có sú vẹt và lau sậy.

Cả đoàn đã quyết định ở lại lập nghiệp nhưng do không chịu nổi vất vả, 6 gia đình đã quay về quê cũ, 6 gia đình còn lại quyết tâm ở lại, dần dần hình thành nên làng Trà Cổ.

Các "ông voi" tập trung tại sân đình sau gần 1 năm được chăm sóc

Các "ông voi" tập trung tại sân đình sau gần 1 năm được chăm sóc

Khi lập làng, để ghi nhớ cội nguồn, các bậc tiền nhân đã đặt tên làng là Trà Cổ, ghép từ Cổ Trai (quê của Thái tổ Mạc Đăng Dung) và Trà Phương (quê của Hoàng hậu Vũ Thị Ngọc Toàn, vợ Mạc Đăng Dung). Cổ Trai cũng là vùng đất phát tích của nhà Mạc, thuộc xã Ngũ Đoan, huyện Kiến Thụy cũ (TP Hải Phòng). Đến nay, người dân vẫn lưu truyền câu thành ngữ: "Người Trà Cổ, tổ Đồ Sơn".

Tương truyền, trong quá trình dựng làng, một đàn voi đã xuất hiện, giúp người dân kéo gỗ, vận chuyển đá. Để tưởng nhớ công lao ấy, hằng năm dân làng tổ chức nghi lễ tri ân. Do không có voi để nuôi làm vật tế lễ, người dân đã dùng lợn làm linh vật tượng trưng thay thế. Tục lệ này được lưu truyền qua nhiều thế hệ và trở thành nét văn hóa độc đáo của cư dân vùng biển Trà Cổ.

Ban tổ chức lễ hội sẽ chọn ra "ông voi" có cân nặng lớn nhất để trao giải

Ban tổ chức lễ hội sẽ chọn ra "ông voi" có cân nặng lớn nhất để trao giải

Theo tư liệu địa phương, đình Bình Ngọc được xây dựng vào khoảng năm 1910, gắn với quá trình Bình Ngọc tách khỏi Trà Cổ để thành lập xã riêng vào đầu thế kỷ XX. Năm 2020, di tích lịch sử đình Bình Ngọc được công nhận xếp hạng di tích cấp tỉnh.

Phạm Công

Nguồn VietnamNet: https://vietnamnet.vn/doc-dao-tuc-ruoc-12-ong-voi-o-lang-ven-bien-bien-gioi-quang-ninh-2535512.html