Nữ tiến sĩ y khoa Trung Quốc bỏ việc, đi giao hàng

Liu Zihan tư vấn cho bệnh nhân ở thành phố Chu Hải (Trung Quốc) năm 2025. Ảnh: Jimu News.

Khi màn đêm buông xuống trên những con phố ở Chu Hải (Trung Quốc), Liu Zihan (31 tuổi) mặc bộ đồ giao hàng, chạy xe điện đi lấy và giao đồ ăn. Sau vài đơn, cô đôi khi dừng bên đường, cầm micro hát.

7 tháng trước, Liu vẫn là bác sĩ tâm thần tại một bệnh viện, đồng thời làm nghiên cứu sau tiến sĩ. Tháng 2 năm nay, cô nghỉ việc. Từ đó, cô thử bán đồ ăn sáng, hát tại quán bar, giao đồ ăn và nhận tư vấn riêng.

"Trước đây, tôi là bác sĩ tâm thần, giờ là shipper. Phiên bản nào cũng là tôi", Liu viết trên mạng xã hội. Câu chuyện của cô thu hút sự chú ý trong bối cảnh một bộ phận người trẻ Trung Quốc bắt đầu rời những công việc văn phòng có thu nhập và địa vị để tìm cách làm việc ít áp lực hơn, theo Jimu News.

Tìm cách sống khác

Liu Zihan quê ở Thạch Gia Trang, tỉnh Hà Bắc. Cô tốt nghiệp Trường Y lâm sàng Hoa Tây thuộc Đại học Tứ Xuyên, sau đó học tiến sĩ tại Trường Khoa học Sức khỏe, Đại học Macau và nhận bằng vào tháng 11/2022.

Sau khi tốt nghiệp, Liu đến một bệnh viện hạng 3A ở Chu Hải làm bác sĩ tâm thần, đồng thời tham gia đào tạo bác sĩ nội trú và nghiên cứu sau tiến sĩ. Trong thời gian này, cô từng nhận cờ lưu niệm và thư cảm ơn từ bệnh nhân.

Liu yêu công việc khám chữa bệnh và những cuộc trò chuyện với bệnh nhân. "Tôi thích gạt bỏ thân phận và những tiêu chuẩn bên ngoài để thực sự trò chuyện với một người khác", cô nói.

Tuy nhiên, cách làm việc theo lịch trình cố định khiến Liu dần nhận ra đây không phải cuộc sống mình muốn. Cô từng mất 1-2 năm cân nhắc chuyện nghỉ việc.

Điều Liu muốn là được tự quyết định cách sử dụng 24 giờ mỗi ngày. Theo cô, bằng tiến sĩ có thể mang lại thu nhập và sự công nhận trong nghề nghiệp, nhưng không có nghĩa một người đã tìm được cách sống phù hợp.

"Người khác có thể nhìn tôi khác đi chỉ vì một tấm bằng, nhưng họ sẽ không tiếp tục tò mò xem tôi thực sự là ai", cô nói.

Sau khi nghỉ việc, Liu Zihan thử nhiều lối sống khác nhau. Ảnh: Jimu News.

Sau khi nghỉ việc, Liu đi du lịch, bán đồ ăn sáng rồi hát tại quán bar. Sau khi quen những người bạn mới, cô mua một chiếc xe điện và bắt đầu giao đồ ăn.

Liu không xem giao đồ ăn là nghề nghiệp lâu dài. Cô thường chỉ chạy vài đơn vào buổi tối. Có ngày kiếm được hơn chục nhân dân tệ, cô thấy vui vì nghĩ rằng mình vừa đủ tiền cho một bữa ăn. Một đêm hát tại quán bar có thể mang lại khoảng 100-200 nhân dân tệ (khoảng 387.000-785.000 đồng).

Liu cũng nhận tư vấn về học tập, nghề nghiệp và những vấn đề cá nhân. Trong một tháng, cô đã trò chuyện với hàng chục người, trong đó có nhiều bác sĩ tâm thần và sinh viên y khoa. Họ chia sẻ về áp lực thực tập, công việc và mong muốn thử một cuộc sống khác nhưng chưa dám bước ra khỏi con đường quen thuộc.

Quyết định nghỉ việc ban đầu khiến bố mẹ Liu lo lắng. Họ từng tự hào khi con gái có bằng tiến sĩ y khoa. Khi biết cô nghỉ việc, mẹ khó hiểu, còn bố lo cô không có thu nhập ổn định.

Sau đó, Liu nói với bố mẹ rằng dù không còn đi làm cố định, mỗi ngày cô vẫn có nhiều việc muốn làm. Những câu hỏi về công việc của cô cũng dần ít đi.

Tại khu phố cổ ở Chu Hải, Liu làm quen với chủ quán ăn, quán cà phê, người bán bia, shipper, chủ quầy mì xào và người lái thuyền. Cô nhận thấy những người mình gặp sống thoải mái và gắn bó với công việc.

"Mọi người đều làm những công việc rất bình thường, kiếm tiền bằng chính đôi tay của mình và sống rất thiết thực mỗi ngày", cô nói.

Những trải nghiệm đó khiến Liu nhìn lại con đường trước đây. Từ việc học ở Hà Bắc, thi lại để vào trường y, học tiến sĩ rồi làm bác sĩ, cô luôn cố gắng trở nên giỏi hơn và tiến gần đến hình mẫu thành công mà người khác mong đợi.

Sau một thời gian dài cảm thấy buồn bã và lo âu, Liu bắt đầu suy nghĩ lại về điều mình muốn. "Nếu không rời bệnh viện, có lẽ tôi đã không có thời gian và sức lực để khám phá những điều này", cô nói

Người trẻ nhìn lại giá trị của công việc

Câu chuyện của Liu Zihan không phải trường hợp hiếm hoi về những người trẻ Trung Quốc chủ động rời công việc văn phòng để tìm một nhịp sống khác.

Loretta Liu, từng làm thiết kế hình ảnh cho các công ty lớn, nghỉ việc và chuyển sang làm nhân viên chăm sóc thú cưng với mức lương chỉ bằng khoảng 1/5 trước đây. Cô cho biết công việc cũ ít cho mình không gian sáng tạo, thường xuyên phải làm thêm giờ và khiến sức khỏe thể chất lẫn tinh thần đi xuống, theo New York Times.

"Tôi đã mệt mỏi với cuộc sống như vậy. Tôi không cảm thấy công việc mang lại cho mình điều gì", cô nói.

Loretta Liu chấp nhận giảm đáng kể thu nhập, đổi những bộ quần áo được lựa chọn kỹ lưỡng lấy đồng phục và dành nhiều giờ đứng làm việc. Nhưng với cô, sự mệt mỏi về thể chất khi chăm sóc những chú chó khó hợp tác vẫn dễ chịu hơn áp lực tinh thần từ công việc thiết kế.

Quy mô của xu hướng này rất khó đo đếm. Tuy nhiên, nhiều bài đăng được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội đã ghi lại những trường hợp như nhân viên công nghệ chuyển sang làm thu ngân siêu thị, kế toán đi bán xúc xích ngoài đường hay quản lý nội dung trở thành người giao đồ ăn.

Trên mạng xã hội Xiaohongshu, hashtag "Trải nghiệm đầu tiên của tôi với lao động chân tay" thu hút hơn 28 triệu lượt xem.

Một trường hợp tương tự Liu Zihan hay Loretta Liu là Eunice Wang (25 tuổi). Sau khi hoàn thành bằng thạc sĩ, cô nhận công việc tư vấn tại Bắc Kinh nhưng nhanh chóng rơi vào tình trạng lo âu vì khối lượng công việc lớn.

Cô nghỉ việc, trở về quê Thẩm Dương và làm tại một quán cà phê với mức lương bằng khoảng 1/5 công việc cũ. Wang đồng thời nhận các dự án minh họa tự do, sở thích cô từng phải từ bỏ khi ở Bắc Kinh.

"Trước đây, mọi người đều cho rằng hoàn thành một dự án hay ký được một khách hàng là thành tựu rất lớn và tôi cũng muốn ép bản thân tin như vậy", cô nói.

Một bộ phận người trẻ Trung Quốc rời công việc văn phòng áp lực để tìm những công việc ít căng thẳng hơn, dù thu nhập giảm đáng kể. Ảnh: Reuters.

Sau đó, Wang nhận ra mình vẫn có thể tìm thấy niềm vui từ những điều đơn giản hơn, như làm quen với một khách hàng hay được khen vì pha một ly latte ngon.

"Tôi không cần người khác nói cho mình biết tương lai sẽ thế nào", Wang nói.

Một số người trẻ khác lựa chọn "nằm thẳng" (lying flat), thuật ngữ phổ biến trên mạng xã hội Trung Quốc để chỉ cách sống trong đó một người chỉ làm việc vừa đủ trang trải cuộc sống và dành thời gian cho những điều mình thích, Reuters đưa tin.

Chu Yi (23 tuổi, ở Thượng Hải) từng làm tại một công ty thời trang nhưng nghỉ việc vì thường xuyên phải làm thêm giờ và không thích cấp trên. Hiện cô chỉ làm việc tại nhà một ngày mỗi tuần cho một công ty du lịch, dành phần lớn thời gian học để trở thành thợ xăm.

"Với tôi, công việc không có nhiều ý nghĩa. Phần lớn thời gian dường như chỉ là hoàn thành việc cho quản lý và làm cho quản lý hài lòng. Vì vậy, tôi quyết định mình không muốn làm việc nữa", Chu nói.

Những câu chuyện này xuất hiện trong bối cảnh người trẻ Trung Quốc phải đối mặt với thị trường việc làm khó khăn hơn. Tỷ lệ thất nghiệp của nhóm 16-24 tuổi từng lên mức 21,3% vào tháng 6/2023, theo số liệu được trích dẫn trong các báo cáo về thị trường lao động Trung Quốc.

Tuy nhiên, những người chuyển sang công việc tay chân vẫn chỉ là một bộ phận nhỏ. Không phải ai cũng lựa chọn như vậy vì muốn sống thoải mái hơn. Một số người chuyển việc do không tìm được công việc văn phòng phù hợp hoặc vì thị trường lao động thu hẹp.

Yolanda Jiang (24 tuổi) từng nghỉ công việc thiết kế kiến trúc ở Thâm Quyến sau khi được yêu cầu làm việc liên tục 30 ngày. Ban đầu, cô muốn tìm một công việc văn phòng khác. Sau 3 tháng không thành công và tiền tiết kiệm dần cạn, Jiang nhận việc bảo vệ tại khu nhà ở của một trường đại học.

"Tôi coi đây là khoảng thời gian để nghỉ ngơi", cô nói.