Nửa thế kỷ rời mái trường xưa

Năm tháng trôi qua, bao thế hệ học sinh tiếp bước vào mái trường hồng. Ảnh: NQ 

Năm học 1974 - 1975 nằm ngang thời khắc lịch sử khi phải tạm dừng học vào tháng 3/1975 để đoàn quân giải phóng trong các chiến dịch tiến vào Huế, Đà Nẵng rồi Quy Nhơn, Nha Trang, từ Tây Nguyên tiến vào Sài Gòn, kết thúc chiến tranh, thống nhất đất nước ngày 30/4/1975. Việc học sau đó được nối lại, kéo dài qua mùa hè năm 1975, trước khi bước vào năm học đầu tiên sau ngày đất nước thống nhất, 1975 - 1976. Hiệu trưởng Quốc Học (Trưởng Ban phụ trách) là thầy Nguyễn Văn Bổn (nhà thơ Tần Hoài Dạ Vũ), một cựu học sinh Quốc Học.

Khác với không khí học tập trầm lặng trong ngôi trường Quốc Học cổ kính do hoàn cảnh chiến tranh trước đó, năm học 1975 - 1976, thầy và trò Quốc Học dạy và học trong niềm vui của hòa bình, thống nhất. Bên cạnh việc học tập, các sinh hoạt của các đội thiếu niên, hội thanh niên, đoàn thanh niên tạo nên một không khí sôi nổi trong và ngoài nhà trường. Những ngày tháng ấy, tôi là một trong những đội viên thiếu niên tiền phong đầu tiên của trường Quốc Học hoan ca như lời một bài hát: “Choàng khăn đỏ Cố đô xưa nay trẻ lại/Ta vui đón chào một ngày mới đã đến rồi/Độc lập tự do Nam Bắc hòa lời ca”...

Năm học 1975 - 1976, học sinh Quốc Học còn được đón nhiều đoàn khách đặc biệt về thăm trường. Những người từng được biết đến qua các hoạt động trong chiến tranh, những nhà lãnh đạo, nhân sĩ, trí thức và chức sắc tôn giáo nay trở về giữa sân trường, gần gũi thăm hỏi thầy cô, học trò. Đó là đoàn của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam với Chủ tịch Nguyễn Hữu Thọ, Bộ trưởng Nguyễn Thị Bình, Anh hùng Nguyễn Thị Định cùng các nhân sĩ trí thức, chức sắc tôn giáo Huế như bà Nguyễn Đình Chi, hòa thượng Thích Đôn Hậu…; Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, cựu học sinh Quốc Học, tần ngần nơi cổng trường, hay đi qua các hành lang lớp học, nơi một thời ông đã học tập và đấu tranh; là Thủ tướng Phạm Văn Đồng, cũng là cựu học sinh Quốc Học trở lại thăm trường và trồng cây lưu niệm… Tất cả vẫn còn được lưu dấu trên sân trường và trong nhà truyền thống.

Năm 1976, cơ chế học tập trong cả nước bắt đầu thay đổi. Các trường cấp 2 (trung học cơ sở) tách khỏi trường cấp 3 (trung học phổ thông). Chúng tôi tạm biệt ngôi trường thân yêu để đến những ngôi trường mới như Nguyễn Tri Phương, Lê Lợi, Hòa Bình, Vĩnh Lợi C. Vì vậy, khác với khóa học cuối cấp tốt nghiệp “ra trường”, những khóa học chúng tôi nửa thế kỷ trước là “rời trường”. Vì vậy, cuộc gặp mặt kỷ niệm 50 năm trở lại trường xưa ngày 2/8/2026 có một sắc thái riêng, bên cạnh niềm tự hào với truyền thống, thành tựu của nhà trường, niềm vui gặp mặt thầy trò, đồng môn còn có những ký ức xưa 50 năm trước rời trường lưu luyến, thiết tha!

Năm tháng trôi qua, bao thế hệ học sinh tiếp bước vào mái trường hồng. Con gái tôi, học ở một trường THCS vùng ngoại ô nhưng đã mang đến cho tôi niềm vui khi bước vào mùa tựu trường thứ 110 của Trường THPT Quốc Học. Giữa sân trường mùa thu xanh thẳm, thoảng hương long não, những chiếc lá sao vàng bàng bạc, lòng tôi lại rộn lên bao cảm xúc về mái trường xưa và những ước vọng tuổi học trò..

Những ngày tháng 10/2006, chuẩn bị lễ kỷ niệm của trường, con gái tôi thức khuya xếp những con hạc giấy đủ màu. Trong đêm cắm trại, tôi xúc động khi đọc lời ngỏ tại gian hàng lưu niệm mang tên “Live to love - Sống để yêu thương”, kêu gọi giúp đỡ một bạn cùng lớp mắc bạo bệnh. Từ những món quà thủ công như hạc giấy, hoa giấy, lồng đèn đến chuông gió, các em gửi gắm mong muốn sẻ chia khó khăn với bạn và gia đình, lan tỏa hơi ấm tình người dưới mái trường Quốc Học.

Tôi hiểu được những đêm thức khuya của con gái để xếp những con hạc giấy cũng như cả trăm trái tim cùng đập nhịp yêu thương với bạn học trong lớp rơi vào hoàn cảnh nghiệt ngã. Bước giữa sân trường se lạnh của mùa thu muộn, lòng tôi thấy ấm lại giữa tình nhân ái của học trò Quốc Học Huế. Tính nhân văn, lòng yêu thương vẫn là mạch nguồn chảy mãi trong lòng các thế hệ học trò yêu quý hôm nay và ngày mai. Đó là một truyền thống quý báu mãi mãi với thời gian trong ngôi trường thế kỷ.