Chuyện nghề phía sau phim tài liệu giải A: Đưa chính sách 'quản trị mới' đến gần lòng dân

Phim tài liệu “Hà Nội - Quản trị mới - Gần lòng dân” do nhà báo Nguyễn Đình Thanh cùng ê-kíp Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã đoạt Giải A tại Giải Báo chí về phát triển văn hóa và xây dựng người Hà Nội văn minh, thanh lịch lần thứ IX – năm 2026.

Ekip thực hiện Phim tài liệu “Hà Nội - Quản trị mới - Gần lòng dân” nhận Giải A tại Giải Báo chí về phát triển văn hóa và xây dựng người Hà Nội văn minh, thanh lịch lần thứ IX – năm 2026. Ảnh: NVCC

Bắt đầu từ những chuyển động ở cơ sở

Một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp là dấu mốc quan trọng đối với Hà Nội, đặt ra yêu cầu nhìn nhận những thay đổi không chỉ từ góc độ tổ chức bộ máy, mà còn từ hiệu quả quản lý, điều hành và chất lượng phục vụ nhân dân.

Với nhà báo Nguyễn Đình Thanh, đây cũng là điểm xuất phát để anh cùng ê-kíp bắt tay thực hiện phim tài liệu “Hà Nội - Quản trị mới - Gần lòng dân”, thời lượng 30 phút, phát sóng trên Kênh 1 trong tháng 7/2026.

"Điều ê-kíp hướng tới không đơn thuần là tổng kết những kết quả sau một năm triển khai mô hình mới. Quan trọng hơn, tác phẩm phải cho thấy những thay đổi ấy đang diễn ra như thế nào trong hoạt động của chính quyền và được người dân cảm nhận ra sao trong đời sống hằng ngày", anh Thanh chia sẻ.

Từ yêu cầu đó, ê-kíp tập trung vào các chuyển biến trong phương thức quản lý, điều hành, cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền và ứng dụng công nghệ số. Những vấn đề vốn dễ được trình bày bằng các khái niệm về tổ chức bộ máy hay hiệu quả quản trị cần được cụ thể hóa qua những công việc, con người và tình huống thực tế.

Đây cũng là bài toán của một tác phẩm chính luận trên truyền hình: làm thế nào để thông tin về một chủ trương lớn không dừng ở việc giới thiệu chính sách, mà giúp khán giả hình dung rõ hơn những gì đang thay đổi và ý nghĩa của sự thay đổi đó đối với mình.

Nhà báo Nguyễn Đình Thanh trong một lần tác nghiệp.

"Chúng tôi lựa chọn xã đảo Minh Châu làm một điểm nhấn trong câu chuyện", Nguyễn Đình Thanh cho biết.

Anh lý giải, đây là địa bàn có những đặc thù về điều kiện tự nhiên và đời sống dân cư, Minh Châu tạo điều kiện để nhìn rõ hơn khả năng thích ứng của chính quyền cơ sở khi mô hình tổ chức mới đi vào vận hành. Những câu chuyện về công tác quản lý, điều hành, giải quyết thủ tục hành chính và sự chủ động của chính quyền địa phương được đặt bên cạnh những chuyển biến trong đời sống người dân.

Để hiệu quả quản trị được nhìn thấy qua trải nghiệm của người dân

Trong quá trình thực hiện, ê-kíp không chỉ tìm đến các chuyên gia trong lĩnh vực chính trị, xã hội và cán bộ quản lý của thành phố, mà còn tổ chức nhiều cuộc phỏng vấn người dân tại những địa bàn khác nhau. Sự kết hợp giữa góc nhìn chuyên môn, thông tin quản lý và trải nghiệm thực tế giúp tác phẩm có thêm cơ sở để đánh giá những chuyển biến của mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Theo nhà báo Nguyễn Đình Thanh, với một vấn đề liên quan trực tiếp đến tổ chức và phương thức hoạt động của bộ máy nhà nước, ý kiến của chuyên gia có vai trò lý giải bối cảnh, mục tiêu và yêu cầu đổi mới. Tuy nhiên, để phản ánh hiệu quả trong thực tiễn, tác phẩm còn cần những câu chuyện cho thấy người dân đang tiếp cận các dịch vụ hành chính như thế nào, chất lượng phục vụ có chuyển biến ra sao và công nghệ số đã hỗ trợ giải quyết công việc đến đâu.

Những phản hồi tích cực về thái độ phục vụ của cán bộ, công chức và việc ứng dụng công nghệ số trong giải quyết thủ tục hành chính trở thành một phần quan trọng trong mạch kể. Qua đó, câu chuyện quản trị được đặt trong mối quan hệ gần gũi hơn với đời sống, thay vì chỉ được nhìn từ phía cơ quan quản lý.

"Sự đổi mới vì thế không chỉ nằm ở cách tổ chức bộ máy hay phương thức điều hành, mà còn ở yêu cầu chuyển từ tư duy quản lý sang phục vụ người dân và doanh nghiệp, lắng nghe ý kiến nhân dân, nâng cao hiệu quả giải quyết công việc", anh Thanh chia sẻ.

Để xây dựng được mạch nội dung ấy, khâu phối hợp sản xuất có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Theo nhà báo Nguyễn Đình Thanh, dù thời gian thực hiện gấp, ê-kíp vẫn phải phối hợp với nhiều phóng viên, biên tập viên, quay phim trong cơ quan để ghi hình tại các địa bàn khác nhau. Mỗi nhóm tư liệu, mỗi cuộc phỏng vấn và mỗi hình ảnh thực tế đều cần được lựa chọn trên cơ sở phù hợp với chủ đề chung của tác phẩm.

Nguồn tư liệu thu thập từ nhiều địa bàn vì thế không thể được đưa vào phim theo cách liệt kê đơn thuần. "Chúng tôi phải tổng hợp, đối chiếu và chọn lọc những chi tiết tiêu biểu, bảo đảm các phần nội dung liên kết với nhau, cùng làm sáng rõ vấn đề trung tâm. Thách thức không chỉ nằm ở việc có đủ thông tin, mà còn ở việc xác định thông tin nào thực sự cần thiết để kể câu chuyện một cách rõ ràng, thuyết phục trong thời lượng 30 phút", anh nói.

Kết nối tư liệu, hình ảnh và câu chuyện thực tế

Là tác phẩm chính luận gắn với một dấu mốc quan trọng trong quá trình đổi mới tổ chức bộ máy của Thủ đô và đất nước, bộ phim đòi hỏi sự cẩn trọng trong khai thác, xử lý tư liệu. Ê-kíp chú trọng tái hiện quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ những ngày đầu, đồng thời kết hợp tư liệu với hình ảnh thực tế và câu chuyện tại cơ sở để phản ánh các chuyển biến trong nhận thức, hành động của chính quyền và người dân.

Nhà báo Nguyễn Đình Thanh chia sẻ, trong cấu trúc phim tài liệu, tư liệu giúp đặt vấn đề vào đúng bối cảnh; hình ảnh thực tế cho thấy sự vận hành của mô hình trong đời sống, còn các nhân vật mang đến những trải nghiệm cụ thể, giúp khán giả tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ. Sự kết hợp này giúp bộ phim tránh lối thể hiện nặng về tổng kết, tạo mạch kể xuyên suốt, kết nối chủ trương với quá trình triển khai và những kết quả trong thực tiễn.

Theo anh Thanh, với phim tài liệu truyền hình, lời bình cũng cần được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với hình ảnh và nhân vật. "Thay vì để lời bình diễn giải toàn bộ nội dung, hình ảnh và những câu chuyện thực tế cần có không gian tự thể hiện giá trị thông tin", anh cho hay.

Từ câu chuyện ở xã đảo Minh Châu đến những phản hồi của người dân tại nhiều địa bàn, tác phẩm hướng sự chú ý vào một yêu cầu cốt lõi của quản trị hiện đại: hiệu quả đổi mới cần được nhìn thấy trong hoạt động thực tế của chính quyền và trong chất lượng phục vụ nhân dân. Đó cũng là cách ê-kíp lựa chọn để kể câu chuyện về một mô hình quản trị mới — không chỉ qua những thay đổi trong bộ máy, mà qua nỗ lực đưa chính quyền đến gần hơn với cuộc sống của người dân.