Nvidia đối mặt nhiều rủi ro khi trở thành 'ngân hàng' cho cơn sốt AI

Ông Jensen Huang, CEO Nvidia - Ảnh: Getty Images

Trong gần 4 năm qua, nhu cầu bùng nổ đối với chip trí tuệ nhân tạo (AI) đã mang về cho hãng chế tạo chip Nvidia hàng trăm tỷ USD lợi nhuận, đồng thời đưa sản phẩm của công ty trở thành nền tảng điện toán chủ chốt của ngành.

Để duy trì vị thế và đà tăng trưởng này, Nvidia ngày càng sử dụng sức mạnh tài chính để hỗ trợ khách hàng mua chip của mình. Theo tờ báo Wall Street Journal, chiến lược đó đang khiến Nvidia dần chuyển từ một nhà cung cấp chip thành bên đảm bảo tài chính cho khách hàng, kéo theo những rủi ro có thể gây tổn thất lớn trong tương lai.

NHỮNG CAM KẾT HÀNG TRĂM TỶ USD

Gần đây, Nvidia đưa ra một loạt cam kết bảo đảm có thể khiến hãng phải gánh nghĩa vụ khoảng 230 tỷ USD liên quan đến các hợp đồng thuê và giá trị tài sản. Trong đó có khoản bảo đảm 105 tỷ USD cho một hợp đồng thuê của OpenAI tại bang Ohio (Mỹ) và khoản cam kết bảo đảm giá trị còn lại của tài sản (residual-value support) lên tới 125 tỷ USD trong các giao dịch cấp vốn với những định chế tài chính lớn tại Phố Wall.

Cơ chế hỗ trợ giá trị còn lại này nhiều khả năng yêu cầu Nvidia bảo đảm rằng giá trị tài sản dùng làm cơ sở cho các khoản vay không giảm xuống dưới một ngưỡng đã định trước. Nếu giá trị tài sản giảm dưới ngưỡng đó, hãng có thể phải bù đắp phần chênh lệch.

Nvidia cũng vừa ký thỏa thuận với 2 công ty điện toán đám mây non trẻ tại Australia. Nếu những công ty này không tìm được khách hàng thuê công suất điện toán, Nvidia sẽ đứng ra thuê phần còn lại.

Đổi lại, Nvidia được hưởng một phần doanh thu tạo ra từ các tài sản này nếu doanh thu vượt mức thỏa thuận. Cam kết của Nvidia giúp các bên cho vay yên tâm cấp vốn cho hai công ty, còn nguồn vốn đó lại được dùng để mua chip của Nvidia.

Các khoản trên chưa bao gồm thỏa thuận trị giá 6,3 tỷ USD được ký năm ngoái, theo đó Nvidia đồng ý mua phần công suất điện toán đám mây mà CoreWeave không bán được. Các khoản đó cũng chưa tính số cổ phần Nvidia nắm giữ tại nhiều công ty điện toán đám mây và phòng thí nghiệm AI mà hãng đang hỗ trợ, trong đó có CoreWeave.

Tính đến cuối quý 1 năm tài chính 2027 kết thúc vào ngày 26/4/2026, Nvidia sở hữu 72,5 tỷ USD cổ phần tại các công ty niêm yết và chưa niêm yết.

Với hơn 80 tỷ USD tiền mặt và chứng khoán có tính thanh khoản cao, Nvidia có đủ sức hấp thụ một số khoản thiệt hại lớn. Khả năng hãng phải thực hiện toàn bộ các cam kết bảo đảm hợp đồng thuê cũng không cao, bởi quy mô nghĩa vụ này sẽ giảm dần theo thời gian.

Tuy nhiên, theo các nhà phân tích,  Nvidia dường như đang chuẩn bị tiến sâu hơn vào lĩnh vực tài chính. Hãng gọi các thỏa thuận với 2 công ty điện toán đám mây Australia là “mô hình kinh doanh mới”. Điều này cho thấy Nvidia có thể tiếp tục đóng vai trò bên bảo đảm tài chính trong nhiều giao dịch khác.

Các cam kết dành cho OpenAI và những định chế Phố Wall cũng làm gia tăng kỳ vọng rằng Nvidia sẽ hỗ trợ thêm nhiều dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn.

Một trong những mục tiêu của Nvidia là mở rộng tệp khách hàng, qua đó giảm phụ thuộc vào một số tập đoàn công nghệ lớn như Amazon và Microsoft. Những doanh nghiệp này đang dần cạn dư địa tài chính để tiếp tục đầu tư với tốc độ hiện nay.

Lợi suất trái phiếu do các tập đoàn công nghệ lớn phát hành để huy động vốn cho AI đang tăng mạnh do nguồn cung trái phiếu quá lớn. Hoạt động vay nợ hiện chưa có dấu hiệu chậm lại, vì vậy chi phí tài trợ cho các dự án AI nhiều khả năng sẽ tiếp tục ở mức cao.

Các công ty công nghệ cũng đã cam kết những khoản chi rất lớn cho trung tâm dữ liệu. Theo báo cáo tài chính mới nhất, nhóm này có khoảng 904 tỷ USD nghĩa vụ từ các hợp đồng thuê chưa bắt đầu thực hiện và 1.520 tỷ USD cam kết mua hàng, phần lớn liên quan đến AI.

Trong bối cảnh đó, việc Nvidia tìm cách tăng doanh số từ những khách hàng nhỏ hơn và có mức độ tín nhiệm thấp hơn là điều có thể hiểu được. Tuy nhiên, lịch sử từng chứng kiến nhiều doanh nghiệp phải trả giá đắt vì bán hàng cho những khách hàng có năng lực tài chính yếu.

BÀI HỌC ĐẮT GIÁ TỪ LUCENT

Trong thời kỳ bong bóng dot-com, các hãng thiết bị viễn thông hàng đầu như Lucent Technologies đã tìm cách thu hút một nhóm nhà khai thác nhỏ mới xuất hiện sau khi Mỹ nới lỏng quy định trong ngành viễn thông. Lucent được tách khỏi AT&T vào giữa thập niên 1990.

Để thúc đẩy doanh số trong một thị trường tăng trưởng nhanh, Lucent cấp tín dụng cho những khách hàng có mức độ tín nhiệm thấp để họ mua sản phẩm của hãng. Công ty còn đứng ra bảo lãnh các khoản vay do bên thứ ba cấp cho khách hàng.

Theo đơn khiếu nại do Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) công bố năm 2004, Lucent còn đưa ra những cam kết bảo lãnh ngoài sổ sách cho các nhà phân phối. Công ty đồng ý mua lại số thiết bị mà các nhà phân phối không bán được, nhưng vẫn ghi nhận các lô hàng giao cho họ là doanh thu. SEC cho rằng cách hạch toán này không đúng quy định. Vụ việc sau đó được giải quyết bằng một thỏa thuận dàn xếp.

Những biện pháp tài chính này là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự sa sút của Lucent. Công ty cuối cùng phải giảm quy mô nhân sự xuống còn khoảng 1/3 so với ban đầu và sáp nhập với Alcatel của Pháp vào năm 2006.

Dĩ nhiên, Nvidia không phải Lucent. Nền tảng tài chính của Nvidia vững mạnh hơn nhiều, trong khi nguồn cung chip AI khó bắt kịp nhu cầu trong ít nhất 1-2 năm tới. Tuy nhiên, quy mô các cam kết tài chính ngày càng lớn đang làm gia tăng rủi ro dài hạn đối với công ty này.

“Vấn đề là liệu đây có trở thành một xu hướng hay không. Liệu đây có trở thành phương thức cấp vốn chủ yếu cho các trung tâm dữ liệu, trong đó công ty sản xuất chip đứng ra bảo đảm? Nếu đúng, đây sẽ là vấn đề đáng lo ngại”, ông Chris Caso, chuyên gia phân tích tại Wolfe Research, nhận định với Wall Street Journal.

RỦI RO KÉP NẾU NHU CẦU CHIP AI SUY YẾU

Một số nhà phân tích cho rằng vấn đề lớn nhất là những thỏa thuận này khiến Nvidia ngày càng tập trung nhiều rủi ro hơn vào AI.

Nvidia không chỉ bán chip mà còn tham gia sâu hơn vào những hoạt động phía sau, từ bảo đảm hợp đồng thuê, bảo đảm giá trị tài sản đến góp vốn vào chính khách hàng. Vì vậy, nếu nhu cầu chip AI suy yếu, tác động đối với hãng sẽ lớn hơn nhiều.

Trong kịch bản thị trường đi xuống, Nvidia không chỉ chịu ảnh hưởng từ doanh thu và lợi nhuận giảm. Các cam kết tài chính còn có thể gây áp lực lên bảng cân đối kế toán, trong khi sự sụt giảm giá trị của những khoản đầu tư vào khách hàng sẽ tiếp tục bào mòn lợi nhuận.

Hiện chưa rõ Nvidia áp dụng những biện pháp kiểm soát nội bộ nào để ngăn các cam kết tài chính tăng quá mức. Công ty cũng chưa từng đề cập tới việc có trích lập dự phòng riêng cho từng giao dịch cấp vốn hoặc cam kết bảo đảm hợp đồng thuê hay không.

Vấn đề này đã được đề cập khi Nvidia công bố kết quả kinh doanh ngày 26/8. Giám đốc tài chính Colette Kress bác bỏ lo ngại rằng hãng đang sử dụng mô hình “cấp vốn vòng tròn” để hỗ trợ khách hàng mua chip. Bà khẳng định Nvidia không trực tiếp cho vay và mỗi giao dịch vẫn do các bên cung cấp vốn độc lập thẩm định.

Tuy nhiên, quy mô cam kết ngày càng lớn cho thấy nhà đầu tư không chỉ cần đánh giá năng lực công nghệ mà cả khả năng quản trị rủi ro tài chính của Nvidia. Chiến lược hiện tại khiến hãng gần như không còn dư địa cho sai lầm trong nỗ lực duy trì vị thế dẫn đầu làn sóng AI.