Oanh tạc cơ Tu-22M3 lần đầu thực chiến như thế nào?

Tu-22M3 được phát triển chủ yếu cho nhiệm vụ tấn công tầm xa, đặc biệt là chống hạm. Nhưng lịch sử chiến đấu của nó lại bắt đầu trên chiến trường mặt đất.

Cuối thập niên 1980, Liên Xô đưa Tu-22M3 tới Afghanistan, biến một oanh tạc cơ được thiết kế cho cuộc đối đầu với NATO thành phương tiện ném bom trong một cuộc chiến trên bộ.

Cuối năm 1987 và đầu năm 1988, Tu-22M3 được triển khai tới căn cứ Mary-2 ở Turkmenistan để hỗ trợ lực lượng Liên Xô tại Afghanistan.

Máy bay thực hiện các nhiệm vụ đánh phá mục tiêu của lực lượng Mujahideen, trong đó có căn cứ, công sự và tuyến tiếp vận.

Đến cuối năm 1988, Tu-22M3 tiếp tục được sử dụng để hỗ trợ lực lượng Liên Xô rút khỏi Afghanistan, bao gồm nhiệm vụ ngăn đối phương tập trung lực lượng và cắt các tuyến tiếp cận.

Hoạt động chiến đấu cuối cùng của dòng máy bay này tại Afghanistan diễn ra vào tháng 1/1989.

Sau này, Tu-22M3 tiếp tục được Nga sử dụng trong các cuộc xung đột khu vực. Năm 1995, máy bay tham gia các đợt không kích gần Grozny trong Chiến tranh Chechnya lần thứ nhất.

Điều này cho thấy Tu-22M không chỉ được duy trì cho nhiệm vụ chống hạm mà còn được sử dụng như một phương tiện mang bom tầm xa khi Nga cần sức mạnh không kích lớn.

Đến cuộc chiến Nga - Georgia năm 2008, dòng Tu-22M lại xuất hiện trong một vai trò nguy hiểm hơn.

Ngày 9/8, một máy bay thuộc họ Tu-22M của Nga bị phòng không Georgia bắn rơi tại Nam Ossetia.

Các nguồn có cách định danh khác nhau, nhưng báo cáo nghiên cứu về cuộc chiến xác định chiếc máy bay là Tu-22M3 và cho biết nó bị bắn hạ sau một nhiệm vụ ném bom.

Một số nguồn khác xác định đây là biến thể trinh sát Tu-22MR. Điểm chắc chắn là vụ việc trở thành một trong những tổn thất đáng chú ý nhất của không quân Nga trong cuộc chiến 5 ngày.

Syria mới là chiến trường cho thấy rõ khả năng của Tu-22M3 trong thời kỳ hiện đại. Ngày 17/11/2015, 12 Tu-22M3 tham gia đợt không kích các mục tiêu tại Syria. Cùng thời điểm, Tu-95MS và Tu-160 phóng tên lửa hành trình vào những mục tiêu khác.

Khác với Tu-95MS và Tu-160, Tu-22M3 tại Syria chủ yếu sử dụng bom thông thường. Máy bay có thể xuất kích từ các căn cứ trên lãnh thổ Nga và thực hiện những chuyến bay đường dài tới chiến trường.

Tháng 8/2016, Tu-22M3 còn được triển khai từ căn cứ Hamedan của Iran để đánh các mục tiêu tại Syria, rút ngắn đáng kể quãng đường bay.

Theo một nghiên cứu của Military Review, các hoạt động tại Syria đồng thời giúp Nga tích lũy kinh nghiệm tác chiến và thử nghiệm cách sử dụng nhiều loại máy bay, tên lửa trong một chiến dịch.

Tu-22M3 đảm nhiệm phần ném bom tầm xa, trong khi Tu-95MS và Tu-160 thể hiện khả năng tấn công bằng tên lửa hành trình từ khoảng cách lớn.

Từ Afghanistan đến Syria, Tu-22M3 đã chuyển từ một vũ khí được tạo ra cho cuộc đối đầu với NATO thành một nền tảng tấn công thực chiến qua nhiều thế hệ.

Những cuộc chiến này cũng cho thấy một điều quan trọng: sức mạnh của Backfire không chỉ nằm ở tốc độ siêu thanh, mà còn ở khả năng mang tải trọng lớn và thực hiện các nhiệm vụ tấn công tầm xa từ ngoài khu vực chiến đấu trực tiếp.