Oanh tạc cơ Tu-22M3: Vì sao đây mới là phiên bản 'Backfire' quan trọng nhất?

Nếu Tu-22 là bước thử nghiệm của Liên Xô với oanh tạc cơ siêu thanh, còn Tu-22M2 đưa dòng Backfire vào sản xuất quy mô lớn, thì Tu-22M3 mới là phiên bản định hình hình ảnh quen thuộc của dòng máy bay này.

Nguyên mẫu Tu-22M3 thực hiện chuyến bay đầu tiên ngày 20/6/1977. Sau khi hoàn tất thử nghiệm, máy bay được đưa vào sản xuất từ năm 1978 và phiên bản hoàn thiện được đưa vào biên chế năm 1989.

Theo Tập đoàn Máy bay Thống nhất Nga, khoảng 500 máy bay thuộc dòng Tu-22M với nhiều biến thể đã được chế tạo tại Nhà máy chế tạo máy bay Kazan. Đây là số liệu tổng hợp do nhà sản xuất công bố, không phải số Tu-22M3 còn hoạt động hiện nay.

Điểm thay đổi quan trọng đầu tiên nằm ở động cơ và cửa hút khí. Tu-22M3 sử dụng 2 động cơ tuốc bin phản lực 2 dòng có đốt sau NK-25, mạnh hơn loại NK-22 trên Tu-22M2.

Để phù hợp với động cơ mới, Tupolev thiết kế lại cửa hút khí. Các tài liệu kỹ thuật của Air & Space Forces Magazine cho biết mỗi NK-25 tạo lực đẩy khoảng 55.000 pound, tăng đáng kể so với động cơ của Tu-22M2.

Ngoại hình của Tu-22M3 vì thế cũng khác biệt rõ rệt. Phần mũi được kéo dài, cửa hút khí có hình dạng mới và cánh cụp biến đổi có thể đạt góc cụp tới 65 độ. Cánh vẫn gồm phần cố định ở giữa và 2 phần ngoài có thể thay đổi góc.

Khi cánh mở, máy bay có điều kiện thuận lợi hơn cho cất hạ cánh và bay ở tốc độ thấp. Khi cụp lại, nó phù hợp với chế độ bay tốc độ cao. UAC cho biết góc cụp của phần cánh chuyển động nằm trong khoảng 20-65 độ.

Hệ thống điện tử cũng được cải tiến để phù hợp với một nền tảng tác chiến đa nhiệm hơn. Tu-22M3 được thiết kế để sử dụng tên lửa có điều khiển và bom nhằm tấn công cả mục tiêu trên biển lẫn trên đất liền.

Theo UAC, máy bay có thể thực hiện nhiệm vụ ở khoảng cách tới 2.200 km tính từ căn cứ, tùy cấu hình và nhiệm vụ.

Vũ khí là yếu tố làm Tu-22M3 trở nên đặc biệt. Máy bay có thể mang tối đa 3 tên lửa chống hạm Kh-22, loại vũ khí rất lớn được Liên Xô phát triển để tấn công các mục tiêu hải quân.

Tu-22M3 cũng có khả năng mang bom với tải trọng lớn và từng được tích hợp tên lửa không đối đất tầm ngắn Kh-15 trong các cấu hình được mô tả bởi tài liệu chuyên ngành.

Nhờ những thay đổi này, Tu-22M3 không còn chỉ là một phiên bản cải tiến của Tu-22M2. Động cơ mạnh hơn, cửa hút khí mới, cánh cụp biến đổi, hệ thống điện tử được nâng cấp và khả năng sử dụng nhiều loại vũ khí giúp máy bay phù hợp hơn với cả nhiệm vụ tấn công mặt đất và chống hạm.

Đây cũng là lý do Tu-22M3 trở thành phiên bản Backfire quan trọng nhất về mặt lịch sử. Nó xuất hiện đúng lúc Liên Xô cần một máy bay có thể hoạt động ở khoảng cách lớn, mang tên lửa tầm xa và duy trì tốc độ cao trong môi trường phòng không ngày càng phát triển.

Điều đáng chú ý là phần lớn hình ảnh về Backfire mà công chúng ngày nay thường biết đến thực chất gắn với Tu-22M3.

Những thay đổi của phiên bản này đã định hình diện mạo và năng lực của dòng Tu-22M trong nhiều thập niên sau đó, từ cuối thời Liên Xô cho tới Không quân Nga hiện đại.

Nếu Tu-22 mở cánh cửa vào kỷ nguyên siêu thanh, thì Tu-22M3 chính là thiết kế đã biến ý tưởng đó thành một nền tảng chiến đấu trưởng thành.